A’raf Suresi

1. Elif. Lam. Mim. Sad.​​ Manası konusunda sözün tükenmeyeceği bu harfler hakikate ve Allah Resul’ünün aldığı vahyi tek bir harfini dahi zayi etmeden ilettiğinin şahididirler.

2. Bu sana indirilen​​ ve insanları yaratılışlarının sebebine davet eden​​ bir Kitap'tır.​​ Müminler onu, akıllarından çıkarmasınlar diye indirilmiştir.​​ Ey Resûlüm​​ onunla​​ yoldan sapanları, uğrayacakları akıbete karşı​​ uyarman ve mü'minlere öğüt vermen hususunda,​​ iman etmeyenlerden gelecek baskılar ve görevinin zorluğundan dolayı​​ içinde bir sıkıntı​​ kalbinde bir şüphe ve daralma​​ olmasın.​​ Onunla kâfirleri korkutup müminlere öğüt veresin ve gittikleri yolun neticeleri konusunda uyarasın. Sen görevini yap, cihadını sürdür, zalimlerin ve kâfirlerin hıncına ve hücumuna aldırma. Yapmakta olduğun davete karşı çıkanların saldırganlıkları seni bunaltıp üzmesin. Sen tebliğle görevlisin. Kitabı senin hayatını zora sokmak için göndermedik. Onlar daveti düşünüp öğüt almasalar da gerçeği arayanlar öğüt alıp doğruya yönelirler.​​ 

3. Ey insanlar! Rabbinizden size indirilen​​ emir ve yasaklarına riayet edip Kuranı rehber edinin. Nelere iman ettiğinizi bilerek ve inanmanın gereklerini yerine getirerek Kur’an’a uyun ve Allah’tan başka hiçbir güce boyun eğmeyin. Kur’an’ın hükümlerini terk etmeyin.​​ Allahtan başka,​​ işlerinizi kendilerine havale edeceğiniz kendi otoritelerine kayıtsız şartsız boyun eğmenizi isteyen lider ve O’nun razı olmadığı önderleri,​​ dost ve​​ veliler edinip onlara​​ uymayın.​​ Unutmayın ki yarattıklarının nizamını kurma ve ahlakını belirleme hakkı ve yetkisi yalnız Allah’a aittir. Ondan başkasının hayatınız üzerinde belirleyici olmasına rıza göstermeyin. Allah’a inanmakla beraber onun dışındaki lider, şeyh, mürşit, hoca, alim, cemaat, mezhep, tarikat gibi kişi ya da oluşumlar sizi Kur’an’dan kopararak başka mecralara çekmesin. Yapılan onca uyarıya rağmen​​ pek az düşünüyorsunuz ve pek az öğüt alıyorsunuz.​​ Kulağınıza küpe olması gereken bu öğütleri ne kadar da az düşünüyorsunuz! Allah ile arasına, başka birini koymayan herkes Allah’ın velisidir.

4. Öğüt almayanları nasıl bir son bekliyor?” derseniz geçmişe bakın.​​ Biz elçilerimize düşmanlık eden, emrimize başkaldırıp uyarılarımızı ve öğütlerimizi dikkate almayan nice toplumları ve memleketleri helak​​ ettik. Azabımız onlara ya Lut kavminde olduğu gibi kendilerini güvenlik içinde hissettikleri en gafil oldukları bir gece vakti, ya da Şuayip kavmindeki gibi gündüz uykusuna yattıkları sırada​​ ansızın gelmişti. Uyarılarımıza aykırı davrandılar. Bunun üzerine onların üstüne gece gündüz fark etmeden felaketler gönderdik.

5. Kendilerine zorlu azabımız geldiğinde: “Yazıklar olsun, biz onca öğüt ve uyarıyı dikkate almayıp gerçekten Allah’a şirk koşan, resullerini yalanlayan, haddi aşanlardandık. Biz bunu çoktan hak ettik, kendimiz ettik kendimiz bulduk diyerek ve aciz çaresiz biçimde dua edip yalvararak​​ “şüphesiz biz zalimlerdik” demekten ve suçlarını itiraf etmekten başka diyecek sözleri olmadı. Ve bu son pişmanlıkları bir yarar da sağlamadı. Ama iş bununla da bitmeyecek, öyle bir gün gelecek ki:

6. Şüphesiz​​ kendilerine peygamber gönderilmiş olanlara​​ ve​​ yaratılış sebeplerine uygun yaşamaya davet edilenlere: “Peygamberler size tebliğ de bulundular mı? Size gelen peygamberin tebliğine nasıl karşılık verdiniz? niçin elçilere düşmanlık yaptınız” diye​​ soracağız.​​ Peygamberlere iftira atan kişilerin yalancılıklarını ortaya çıkarmak için,​​ Peygamberlere de​​ şahit olarak “Ümmetiniz size ne cevap verdi?” diye elbette soracağız. 

7.​​ Şüpheniz olmasın bu sorgulama esnasında kimseye zerre kadar haksızlık yapılmayacaktır.​​ Biz​​ insanın amel defterlerindeki kayıtlı​​ bilgi ve belgeleri önlerine koyacağız.​​ Onlara yaptıklarını​​ en gizli durumlarına varıncaya kadar​​ ayrıntılarıyla​​ bir bir​​ anlatacağız.​​ Çünkü biz her an onların yanındaydık. Yaptıkları hiçbir şeyden​​ asla habersiz değildik. Bizim bulunmadığımız bir zaman, kaybolduğumuz bir vakit yoktu ki. Yakında bunu anlayacaklardır. Hesap günü olup biteni bütün gerçekleriyle açıklayacağız.

8. Adil yargılanmanın sembolü olan​​ gerçek terazi o gündedir. O Gün hiç kimseye haksızlık yapılmaz, ölçü ve tartı hakkıyla gerçekleşir. Dünyada yapılmış olan bütün iyilik ve kötülükler dosdoğru bir şekilde ölçülecek ve ilâhî adâlet tam anlamıyla gerçekleşecektir. O gün verilen karar kesindir. Herkes kendi yaptıklarına kendisi şahitlik edecektir. Bu konuda hiçbir şüpheye mahal yoktur. O yüce mahkemede verilen karara itiraz edilemez. Tamamıyla gerçeklere göre hüküm verilir. Salih amel​​ yönünden​​ kimin iyilik sevap ve hayır tartıları ağır gelirse kurtuluşa​​ ve ebedî mutluluğa​​ erecekler onlardır. Kâr ve zarar hesabı, bunların toplamından çıkacaktır. En büyük sevap ise imandır, imanı olmayanın yapmış olduğu iyi ameller ne kadar çok olsa da kâr hanesine yazılmayacak heder olup gidecektir.

9. Kimin​​ de​​ günahları ağır basarsa ve​​ sevap​​ tartıları hafif gelirse onlar da açıklanan sorumlulukları hiçe sayıp ayetlerimize karşı haksızlık etmelerinden​​ ve Allah adına yapılan davete sırtlarını dönmelerinden dolayı​​ kendilerine yazık edenlerdir.​​ Yaptıkları iyi şeyler, kötü şeylerden fazla olanlar Cennet’e; yaptıkları kötü şeyler iyi şeylerden fazla olanlar da Cehenneme gidecektir.

10. Ey İnsanlar! Biz sizi yaratıp gerçekten rahat ve huzurlu bir vaziyette yeryüzüne yerleştirdik. Size orada​​ güç itibar, iktidar ve​​ sayısız nimetlerle​​ çeşitli geçim imkanları verdik. Hal böyleyken, Rabbinizin davetine ne kadar az yöneliyor ve O’na​​ ne kadar az şükrediyorsunuz.

11. Atanız babanız olan Âdem’i ilk olarak şekilsiz bir balçıktan, sizi ve ruhlarınızı da hiç yoktan Biz​​ yarattık. Sonra atanız Âdem’e ve size​​ insan​​ şekli verdik. Sonra meleklere: “Adem’e hizmete hazır olun hürmet için saygı duyun, O’nu yüceltip secde edin” dedik. Aslen bir cin olan İblis dışında hepsi üstünlük verdi, Âdem’i yücelterek secde etti. İblis​​ Allah’ın emrine başkaldırma pahasına​​ itaat secdesinde bulunmadı. Zira o, bunu gururuna yediremedi, kibirlendi ve küfre kaydı.

12. Allah İblis’in niçin secde etmediğini gayet iyi bildiği hâlde, insanlığa ibret olması için ona sordu:​​ “Sana emrettiğimde, seni​​ Âdem’e​​ secde etmekten alıkoyan ne oldu?” dedi.​​ Gerçek üstünlüğün Allah’ın emirlerini her şeyin üstünde tutmak olduğunu unutan İblis: “Ben ondan üstünüm. Beni ateşten yarattın onu ise değersiz bir çamurdan yarattın” dedi. Oysa, insan, hangi maddeden yaratıldığına değil ne için yaratıldığına bakmalı. İnsanın elinde olmayan ve doğuştan gelen bir özelliği üstünlük ölçüsü olarak görmesi hem yanlıştır hem de şeytanî bir davranıştır. Bu düşünceyle, “biz peygamber soyundan geliyoruz”, “biz falan kabileye mensubuz” gibi çıkışlar arasında herhangi bir mantık farkı yoktur. Irk, renk, servet, şöhret, güzellik, makam, güç gibi özellikler, İslâm’a göre asla üstünlük ölçüsü olamazlar. İlâhî değer ölçülerine göre​​ en kıymetli, insan; ortaya koyduğu faydalı çalışmalar ve ahlâkî erdemler bakımından en önde olan insandır.

13. Allah: Öyleyse, sana bahşettiğim yüce makam olan​​ cennetten​​ defol​​ in​​ aşağıya.​​ Orada böbürlenmeye, büyüklenmeye hakkın olamaz.​​ Hiç kimse, soyundan, sopundan, makamından dolayı üstünlük iddiasında bulunamaz. Sen oraya layık değilsin. O yüce makam, haddini bilen Rabbinin emirlerine itaat edenlere mahsustur. O makamda ancak Allah’ın emirlerine itaat edilir, O’nun emri karşısında büyüklük taslayıp fikir beyan edilmez. Hemen huzurumdan ve nimet ortamımdan çık. Sen​​ değersiz aşağılık ve alçaklardansın dedi. İblis’in, Allah’a inanması, O’nun varlığını ve sıfatlarını biliyor olması kendisini kovulmaktan, aşağılanmaktan kurtaramadı, kendisine bir yarar sağlamadı. Demek ki doğru olan Allah’a inanmakla beraber, O’nun emirlerine itaat etmektir. Kim Allah’ın emirlerine itaatsizlik ederse o da İblis gibi ilâhî rahmetten uzaklaştırılır.

14. (İblis, tevbe etmek yerine hatasında ısrar ederek)​​ Dedi ki:​​ (“Öyle ise)​​ bana insanların tekrar diriltilecekleri güne kadar süre ver.​​ 

15. (Allah: “Şu imtihan dünyasında, insanın terakkisi için)​​ Sana​​ (kıyâmete kadar)​​ süre verilmiştir. (Fakat bu süre içinde şunu hiç unutma: Sen kötü olarak yaratılmadın. Kötü olmayı ve sürekli kötülük yaparak varlığını devam ettirmeyi sen seçtin.)”​​ dedi.​​ 

16. (İblis, sanki tercih özgürlüğünü kötü olmaktan yana kullanan o değilmiş, sanki Allah onu kötü olmaya zorlamış gibi, yalan ve iftira silahına sarılarak)​​ Dedi ki: Beni yoldan çıkarmana karşılık, yemin ederim ki, ben de onları saptırmak için senin doğru yolunun üstüne​​ (pusu kurup)​​ oturacağım.​​ 

17.​​ Sonra​​ (da onları aldatmak için​​ dört farklı yönden geleceğim:​​ 

1) Ahirete ait şüpheler vermekle)​​ önlerinden​​ 

2) Dünyayı ebedi zannetmelerini sağlamakla)​​ arkalarından​​ 

3) Suret-i haktan görünmekle, yaptıkları hayırlara gurur, kibir, riya karıştırmakla)​​ sağlarından​​ 

4) Günahın her türünü en güzel ambalajlar içinde servis yapmakla)​​ sollarından onlara yaklaşacağım. (Kısaca onları aldatmak için her türlü yol ve yöntemi kullanarak dört bir yandan üzerlerine saldıracağım)​​ Ve​​ (bu saldırılar sonucunda)​​ pek çoklarının nankör kimseler olduğunu göreceksin.

14. (İblis): “Onların yeniden diriltilecekleri güne kadar bana mühlet ver” dedi.

15. (Allah): “Haydi, sen kendilerine mühlet verilenlerdensin” dedi.

16. (İblis de) şöyle dedi: “Beni azgınlığa düşürmene karşılık onlara karşı senin doğru yolunun üstünde oturacağım.

17. Sonra onlara önlerinden, arkalarından, sağlarından ve sollarından sokulacağım. Böylece sen onların çoğunu şükredenlerden bulmayacaksın.”

14-17 Bunun üzerine İblis, “O halde bana insanların yeniden diriltecekleri Kıyamet Günü’ne kadar süre ver.” dedi. Allah da ona, “Sen o güne kadar süre verilenlerden oldun.” dedi. İblis kibri yüzünden Allah’ın emrine itaat etmemekle birlikte dönüp bir de şöyle demeye başladı: “Mademki Sen benim yoldan çıkıp sapmama izin verdin. Ben de yeryüzünde Allah merkezli bir hayat yaşaması için yaratıp, onunla imtihan edeceğin insana tuzaklar kuracağım. Onlara açıktan açığa, gizliden gizliye sokulup altlarından girip, üstlerinden çıkarak, haktan, hukuktan yana gözükerek, zaaflarını kullanıp akıllarını karıştırıp doğru yoldan uzaklaştıracağım. Sen de onların çoğunu nankörler ve emrine başkaldıranlar olarak bulacaksın.

14. Bunun üzerine tevbe etmek yerine hatasında ısrar eden İblis:​​ “Onların öldükten sonra yeniden diriltilecekleri Kıyâmet Gününe kadar bana mühlet ver” dedi. İblis; bu ifadeyle ölmeden ahirete ulaşma hesabı yaptı. İblisin küfrü, Allah’ı ve Âhireti inkâr değil, Allah’a itaatsizlik ve Allah ile tartışmaya kalkışmaktır. İblis, Allah’ı ve âhireti bilen, fakat inanmayan kâfirlerin sembolüdür.

15. Allah​​ bu isteğini kabul etmiş ve: “Haydi, sen kendilerine kıyamet gününe kadar yeryüzünde​​ süre verilenlerdensin”​​ dedi. Allah dileseydi,​​ İblis’i oracıkta yok edip işini bitirebilirdi. Fakat sonsuz ilim ve hikmeti gereğince, İblis’e istediği süreyi verdi.​​ 

16. İblis de​​ Allah’a iftira ederek kendisine verilen bu uzun ömre şükredeceği yerde, sanki Allah onu kötü olmaya zorlamış gibi kibri yüzünden Allah’ın emrine itaat etmeyip şöyle dedi: Madem ki benim yoldan çıkıp sapmama izin verdin. Hz. Adem’e secde etmek gibi nefsime ağır gelen bir imtihana tâbi tuttun.​​ Beni azgınlığa düşürmene karşılık Ademoğullarını saptırmak için onlara karşı senin doğru yolunun üstünde​​ pusu kurup oturacağım.​​ Allah merkezli bir hayat yaşaması için yaratıp, onunla imtihan edeceğin insana tuzaklar kuracağım. İblis, kibir göstererek ve küfrü tercih ederek yüz çevirdiği ilâhî emrin faturasını Yüce Allah’a havale etmekte, aslında kendi sapmasını gizleyerek onu Allah’ın saptırdığını söylemekteydi. Bu apaçık bir yalan ve iftiraydı. İblis, yaptığı eylemin sorumluluğunun Allah’a ait olduğunu iddia etmektedir. Diğer bir ifadeyle “Sen, bu işin buraya varacağını biliyordun” demiştir. Günümüz kadercilik anlayışının temelinde de benzeri bir düşünce yapısı mevcuttur.

17. Sonra​​ onları aldatmak için dört farklı yönden geleceğim.​​ Onlara bazen açıktan ahiretle ilgili şüpheler vererek önlerinden, bazen sinsice pusu kurup Dünyayı ebedi zannetmelerini sağlamayarak arkalarından, bazen Müslüman kimliğine bürünüp yaptıkları hayırlara gurur, kibir, riya karıştırarak sağlarından ve bazen de şehvet ve ihtirâslarını azdırarak günahın her türüyle sollarından,​​ mümkün olan her vesileyle, her vasıtayla sokulacağım. Onlara açıktan açığa, gizliden gizliye sokulup altlarından girip, üstlerinden çıkarak, haktan, hukuktan yana gözükerek, zaaflarını kullanıp akıllarını karıştırıp doğru yoldan uzaklaştıracağım. Onları aldatmak için her türlü yol ve yöntemi kullanarak dört bir yandan üzerlerine saldıracağım Böylece sen onların çoğunu artık dinin ve nimetlerin sayesinde eriştikleri faziletlere şükretmeyen​​ nankör​​ kimseler olduğunu göreceksin.​​ Çünkü onlara nankörlük ve hıyanet yaptıracağım. İblisin sen çoğunu şükredenlerden, bulamayacaksın demesi, sadece bu şeytanlaşmaya müsait olanlar içindir. Yani; gerçek Müslümanların dışındakiler, tamamen iblise uydular veya onlar da şeytanlaştılar. Böylece de iblis bu saptırma işini kendi gücüyle yaptığını zannetti.

18. Bunun üzerine​​ Allah da şöyle dedi:​​ Emre itaatsizlikle kalmadın, bana iftira attın. Artık eski konumunda kalamazsın. Haydi cennetten defol.​​ “Oradan kınanmış ve rahmetimden kovulup aşağılanmış olarak çık. Çünkü melekler arasında, o yüce makamda bulunmaya senin hakkın yok. Yakında yeryüzüne inecek ve ilâhî sınavın gerçekleşmesi için insanları kötülüğe dâvet edeceksin. Fakat kullarımın üzerinde herhangi bir zorlayıcı gücün olmayacak, Yemin olsun dışlanmış, kovulmuş şeytanlaşmış birisi olduğun halde insanlardan, kim sana uyarsa bilin ki cehennemi hep sizinle dolduracağım.” ​​ Suç işleyip kabahati Rabbine atanlar, Rabbim istemeseydi sapıtmazdım diyenler, mutlaka cezalandırılacaklardır. Cehennemin insanlarla doldurulması “sonuç”, insanların İblis’e uyması ise “sebeptir.

19. Sonra Allah, Adem’e şöyle buyurdu: Ey Âdem! Sen ve eşin birlikte​​ has bahçe olarak bilinen​​ cennete yerleşin ve orada​​ tercihlerinizi isabetli kullanarak istediğiniz her şeyden,​​ canınızın çektiği her türlü meyveden bol bol​​ yiyin. Ancak sınırsız özgürlüğe sahip olmadığınızı, size bu nimetleri bahşeden Allah’a muhtaç birer kul olduğunuzu asla unutmayın. Bunun için de sizi imtihân etmek üzere meyvesini yasakladığım şu ağaca yaklaşmayın. Aksi halde​​ büyük bir günah işleyerek kendinize yazık edenlerden, emrime itaat etmeyen zalimlerden ve​​ haddi aşanlardan olursunuz.”​​ 

20. Şeytan​​ boş durmuyordu. O, insanı çok iyi tanıyor, onun en büyük zaaflarından birinin şehvet duygusu olduğunu biliyordu.​​ İkisinin birbirine gizlenmiş olan ayıp​​ ve edep​​ yerlerini kendilerine göstermek ve böylece cinsi tahrikle şehvet tuzağına kaptırmak için onlara vesvese verdi,​​ akıllarını çeldi. Şeytan vesveseyi verirken de niyetinin anlaşılmaması için teklifini farklı bir şekilde onlara sundu ve: Rabbinizin size bu ağacı​​ ve​​ meyvesini​​ yasaklamasının​​ nedeni​​ sırf​​ güçlü, kuvvetli​​ melekler gibi ölümsüz olmanızı​​ yahut​​ hep burada​​ sonsuza​​ kadar​​ yaşamanızı istemediği içindir. Oysa cennette ebedi sultan olmak çok güzeldir ve tam da size göredir. Cennete gözde melekler olursunuz ve ebedî hayat yaşayanlardan olursunuz​​ dedi.​​ Âdem ile eşini kıskanıp, ilahi ilmin ve hikmetin gereği onların kulaklarına fısıldayarak yasaklanan bitkinin meyvesinden yemeyi cazip gösterdi.

21. Ayrıca:​​ Şeytan yalanını daha inandırıcı yapmak için “Şüphesiz​​ Allah şahidimdir​​ ki ben melekler gibi ölümsüz ve hep burada yaşayanlardan olmanızı ve sadece iyiliğinizi istediğim için size öğüt veriyorum” diye onlara karşı yalan yere yemin etti. Doğruluğuna ve onların hayrına olduğuna dair yeminler edip her ikisini de inandırdı. 

22. Böylece Şeytan amacına ulaştı ve onları yanıltıcı düşüncelerle yönlendirdi. Onları aldatarak yasak ağaca yaklaşmalarını sağladı.​​ Onlardaki cinsellikle alakalı duyguların aktif hale gelmesini sembolize eden​​ ağacın meyvesini şehvetle tattıklarında işledikleri suçun farkına vardılar. Nurdan cennet örtüleri kayboldu kendilerine mahrem olan​​ edep​​ yerleri göründü.​​ Çıplak vaziyetlerinden utandılar​​ ve​​ cezalandırılma korkusuyla oraya buraya kaçmaya başladılar. Gizlenmek görünmemek için ağaçların yaprakların arkasına girerek, üzerlerini cennet yaprakları ile​​ hemen​​ örtmeye başladılar. Korkularından ne yapacaklarını bilmiyorlardı. Sanki üzerlerine yaprak örttüklerinde Allah onları görmeyecekti. Bunun üzerine Rabbleri onlara: “Ben sizi bu ağaçtan menetmemiş miydim ve​​ şüphesiz ki​​ “şeytan göze görünmese de size açık bir düşmandır” dememiş miydim?” diye seslendi. ​​ Böylece Âdem ile Havva, kıyâmete kadar insanlara musallat olacak baş düşmanları İblisle olan ilk karşılaşmalarında imtihanı kaybettiler. Fakat umutsuzluğa düşmediler, kibre kapılmadılar, günahlarını bir başka günahla telafi yoluna da gitmediler. Aksine, hatalarını itiraf ederek Rabi’lerine yalvardılar: Şeytani dürtülere aldanıp mal edinme hırsına saplanan Âdem ve eşi, yanlışlarını fark edip kusurlarını anladılar.

23. Düştükleri bu durumun ardından Âdem ile eşi, şeytan gibi suçu başkasına atmak ve hata da ısrar etmek yerine dediler ki: “Ey Rabbimiz! Biz yaratılış gayemize aykırı hareket ettik, biz söz dinlememek ve şeytana uymakla kendimize yazık ettik. Sen bizi bağışlamaz ve bize merhamet etmezsen muhakkak ki azabını hak edip hüsrana uğrayanlardan oluruz.​​ Ne olur bizi bağışla” dediler ve pişmanlıklarını dile getirdiler. Bunun üzerine, Allah ikisini de bağışladı ve işledikleri günahın cezasını çekmeleri için değil de asıl yaratılış gayeleri olan halîfelik görevini yerine getirmeleri için cennetten çıkarıp yeryüzüne gönderdi. Çünkü zaten tövbeleri kabul edilmiş, suçları da bağışlanmıştı:

24. Allah da​​ dualarını kabul ederek onları affetti ve Âdem’e, eşine ve şeytana şöyle seslendi: Şeytana uyduğunuz için buradan ilişiğinizi keserek, şeytan ve siz “Birbirinize düşman olarak cennetten çıkıp yeryüzüne inin. Siz yeryüzünde belli bir süreye kadar kalacak ve orada geçim süreceksiniz” dedi. İman küfür mücadelesi, kafirleri temsilen şeytan ve insanları temsilen Âdem arasında başlamıştır ve kıyamete kadar devam edecektir.

25. Allah dedi ki: Yine “Orada yaşar, orada ölür ve oradan Allah’ın size önerdiği hayat tarzına uygun yaşayıp yaşamadığınızdan hesaba çekilmek üzere dirilip mahşere çıkarılırsınız.​​ Eğer siz gayret eder, Allah da lütfederse çıkarıldığınız cennetinize tekrar gireceksiniz.” dedi.

26. Ey Âdem oğulları! Size mahrem yerlerinizi​​ ve görüldüğünde şehveti tahrik eden vücut bölgelerinizi örten ve giyinip süsleneceğiniz giysi yapma bilgisini öğrettik. Sizi hem çıplaklığınızı örtecek hem de dış etkilerden koruyacak, aynı zamanda süsünüz olacak giysi yapma becerileri ile yarattık. Örtünme duygusu fıtridir ve ilk insanla başlamıştır. Öyleyse, küfür ve zulüm sistemlerinin en belirgin alâmeti ve temel dayanağı olan, toplumda her türlü fuhşun, sapık ilişkilerin ve cinsel sömürünün yaygınlaşmasına yol açan çıplaklık kültüründen uzak durun! Namus, iffet ve ahlâk gibi yüce değerleri pekiştirerek toplumsal yozlaşmanın önüne geçen elbiselerle daha zarif, daha güzel göründüğünüzü unutmayın. Kötülüklerden titizlikle kaçınarak dürüst ve erdemli bir insan olmak ve size güzel şeyler yaptıracak kurallar anlamına gelen takva elbisesi ile de donanmanız​​ ise en hayırlı olandır. Çünkü takva elbisesi kişinin, kişiliğini öne çıkaran, Allah’ın razı olmadığı her şeyden sakınarak dürüst ve erdemli bir insan olmayı temsil eden manevî bir elbisedir.​​ İşte bunlar Allah’ın​​ üzerinde düşünüp ibret almanızı isteyen​​ ve size yol gösteren​​ ayetlerindendir. Umulur ki öğüt alırlar,​​ Araştırıp, akıllarını ve vicdanlarını çalıştırıp, ibret ve hikmet öğrenirler diye gönderilmiştir.

27. Ey Âdem oğulları! Şeytan, atalarınızı aldatıp​​ Hz. Adem’le Havva’nın edep yerlerini kendilerine göstermek ve şehvetlerini tahrik etmek için​​ verdiği vesveselerle önce onları aldattı. Sonra da üzerlerindeki​​ elbiselerini soyarak onları cennetten çıkardığı gibi sizi de Allah’ın emirlerine uymaktan ve razı olduğu yoldan uzaklaştırıp​​ yanılgıya düşürmesin.​​ Çıplaklık modasıyla günaha fitneye ve cinsi azgınlığa sürüklemesin. Bu fırsatı ona vermeyin. O şeytan ve taraftarları​​ gerçek kimliklerini hissettirmeden ustalıkla aranıza sızar, hiç beklemediğiniz bir anda, akıl almaz yöntemlerle sizi aldatmaya çalışarak sizin kendilerini göremediğiniz yerlerde​​ tuzağa düşürmek için pusuda beklerler ve​​ sizi görürler.​​ ​​ Üstelik insanlar arasında, onlarla iş birliği yapmak için can atan nice hainler de vardır. Biz şeytanları, iman etmeyenlerin​​ akıl hocası ve​​ dostları kıldık. Hayatın merkezine Allah’ı koymayanlar şeytanları dost edinirler. Siz eğer mü’min iseniz, açıklık-saçıklıktan ve ahlâksızlıktan sakının. Rabbiniz korunmanız için size elbiseler verdi. Bunlar; sevgi, saygı, paylaşım, merhamet, şefkat, kötülükten sakınmaktır. Ayrıca size iyiliğin kötülüğün ne olduğunu açıklayan ayetler gönderdi. Şeytan iyi yönlerinizi örter, kötü yönlerinizi açar. Sakın ona kanmayın! Şeytan sizi azdırmak için bilmeyeceğiniz yerlerden tuzaklar kurar. Çünkü şeytan ve arkadaşları sizi hep takip eder.​​ 

28. Şeytanın​​ inkârcı ve münafık​​ yandaşları bir kötülük ve hayasızlık yaptıklarında​​ yaptıkları kötülükleri örtmek ve savunmak için: “Biz atalarımızı babalarımızı bu işleri yaparken bulduk​​ o yüzden de devam ediyoruz. Allah’ta​​ hem onlara hem de​​ bize bu hayat tarzını​​ emretti” derler. Ey Müslüman! Çıplaklığı medeniyet, utanmazlığı medenî cesaret sayan bu şaşkınlara de ki: Hayır “Allah kesinlikle meşrû olmayan, aklın mantığın kabul etmeyeceği bir düzeni yaşamayı, zinayı, haddi aşmayı, utanç verici bir hayat yaşamanızı ve​​ hayasızlığı emretmez. Zaten edep ve haya duygusu, her insanın yaratılışında vardır. Siz Allah hakkında Allah bize böyle emretti demekle bilmediğiniz​​ ve gerçekle alakası olmayan​​ şeyleri​​ böyle cahil cesaretiyle​​ söylüyorsunuz.​​ Siz Allah’ı yeterince tanımak istemediğiniz için O’na iftira ediyorsunuz. Cahiliye dönemi müşrikleri Kâbe’yi çıplak olarak tavaf eder ve: “Biz atalarımızı bu işler üzere bulduk, Allah da bize böyle emretti” derlerdi. O’nun emir ve hükümleri hakkında, nasıl böyle bilip bilmeden konuşabiliyorsunuz?” Allah Teâlâ’nın herhangi bir şeyi emrettiği, kesin olarak bilinmiyorsa, O’nun hakkında “Allah falan şeyi emretti.” demek asla doğru olmaz. Durum bu iken, bir de Allah’ın emretmediğini bile bile “Allah bunu emretti.” demek, şiddetle reddedilmesi gereken katmerli bir iftiradır. Peki, gerçekte nedir Allah’ın emrettiği?

29. Ey Resûlüm​​ de ki: “Rabbim​​ her konuda adaleti,​​ sizleri yaratmasının amacı olan hayat nizamına uygun yaşamanızı, tevhidi ve yalnızca doğru olanın yapmanızı​​ emretti.​​ Allah sizin dile getirdiğiniz her türlü iftiradan uzaktır. Allah’ın dinine gönülden boyun eğmek için kulluğunuzu göstermek üzere giriştiğiniz​​ her​​ ibadetinizde her​​ mescitte yüzlerinizi​​ ve gönüllerinizi Allah’a doğrultun.​​ O’na kulluğunuzu ve sadakatinizi ancak O’nun davetine iman edip, şirkten kendinizi arındırarak gösterebilirsiniz. Namaz kılarken, özellikle de ibadetin doruk noktaya ulaştığı secdeye varırken, tüm benliğinizle Rabbinize yönelin ve dini yalnız Allah’a has kılarak tam bir samimiyet ile, O’nun hükümlerini esas alarak, O’nun rızasını amaçlayarak sadece Allah’a yalvarıp dua edin. Her yerde her zaman Allah’ı hatırlayın! Allah’ın yasalarını her yasadan üstün tutun! İnsanı doğru yola götürecek olanın Allah’ın yasalarına göre yaşamak olduğunu bilin! Allah’ın yasalarına uyarken asla insanların yasalarına uymayın! Ne babalarınızın geçmişten getirdiği örfler, adetler, yasalar ne siyasi liderlerin yasaları ne de insanların meclislerinden çıkarılan yasalar, Allah’ın yasalarından üstün değildir. Allah’ın yasaları bütün yasalardan üstün, hepsinden daha adil daha gerçektir. Sakın Allah’ın yasalarına uyarken aynı zamanda insanların yasalarına uyarak yaşamınızı allak bullak etmeyin! Böyle yaparsanız şirke girersiniz. Onun için sadece Allah’ın yasalarına uyarak yaşayın ki; kişiliğiniz, hayatınız tertemiz olsun! Eğer Allah’ın yasalarıyla birlikte insanların yasalarına da uyarsanız, kimliğiniz, kişiliğiniz, hayatınız kirlenir. Yalancı, riyakâr, çıkarcı olup çıkarsınız. Unutmayın ki, Başlangıçta nasıl sizi yaratan oysa, döneceğiniz kimse de O'dur.​​ Allah’tan başka size gerçek dost yoktur.” Onun için Allah’ın kurallarına uyarak Allah’a yakın olun! Ne isteyecekseniz Allah’tan isteyin! Kısacık dünya hayatında yaşamınızı insanlara yalvararak geçirmeyin. Unutmayın ki sizi yaratıp bunca nimetle donatan da öldükten sonra diriltip kime ve neye göre yaşadığınızın hesabını soracak olan da Allah’tır. Başkalarına vereceğiniz hesaba göre değil, Allah’a vereceğiniz hesaba göre yaşayın! Çünkü gerçek hesap Allah katındaki hesaptır

30. Allah​​ içinizden​​ doğruya yönelmek isteyen​​ bir grubu​​ kurtuluşa ulaştırıp aydınlatıcı bilgiler vererek​​ doğru yola yöneltti.​​ Bir grupta​​ özgürce seçme hakkına sahipken davetinden yüz çevirdiklerinden dolayı dalalet ve sapıklığı hak etti.​​ Çünkü​​ Onlar Allah’ı bırakıp​​ şeytanları​​ dost​​ tutan ve yularını şeytanlara kaptırmış insanları veli, otorite ve yönetici edinmişlerdi. Bunları veli edinenler, Onların velayetini kabul etmiş ve davranışlarının belirlenmesinde yetkiyi onlara devretmiş demektir ve kendilerinin hâlâ doğru yol üzere olduklarını sanmaktadırlar.​​ Ancak Rabbine inanmayanlar, Rabbinin yasalarına uymayanlar sapıklık içindedir. Onlar yaptıkları hatalar nedeniyle tövbe etmedikleri müddetçe sapıklıkta kalırlar. Çünkü onlar Allah’ı bırakıp şeytanları kendilerine dost edinirler. Rabbin hiç kimseye haksızlık yapmaz. Ancak hiç kimseyi de zorla doğru yola sokmaz. Çünkü Rabbin adildir. Kendiliğinden doğru yola girenler varken, inanmayanları doğru yola zorla sokarak adaletsizlik yapmaz. Doğru yola girmek isteyene doğru yolun kapılarını açar. Şeytanın yolundan gitmek için ısrar edeni zorla doğru yola döndürmez. Bunlar Rabbinizin temel ilkesidir.​​ 

31. Ey Âdem oğulları!​​ Allah’a boyun eğilen, saygı gösterilen​​ her mescide gidişinizde​​ ve Allah’ın davetini tebliğ ve temsil ederken, kendinize çeki düzen verin, nezaketi, zarafeti elden bırakmayın. Bilgiye dayalı sözlerle edep ve vakarla davranın, miskinlik ve küçültücü davranışlardan uzak durun. Allah’a kulluk olsun diye, yapıp ettiğiniz her işte giyim kuşamınıza dikkat edin, niyet, ciddiyet, samimiyet, ihlas ve takva gibi her türlü süslerinizi takının.​​ Kâbe’yi çıplak tavaf etmeyi bir dindarlık, bir erdemlilik sayan Arap müşriklerinin yaptığı gibi, birtakım hurafeleri, batıl inançları taklit ederek imana ve İslâm’a aykırı davranışlar göstermeyin. Dindarlığın, takvanın ölçüsü olarak ilahî hükümleri kendinize ölçü edinin. Bu ölçülere göre üstünüze başınıza, kılık kıyafetinize çekidüzen verin. Bilhassa giysilerin en güzeli olan takva elbisesini kuşanın. Helâl ve temiz nimetlerimi yiyin, için.​​ Fakat harama yönelerek veya yoksulun hakkını çiğneyerek yahut ihtiyaçtan fazlasını harcayarak ya da aşırı lükse kaçarak, helal olarak kazandıklarınızı, haram yollarda harcayarak israf etmeyin. Bilesiniz ki israf; haram olmayan şeyleri yiyip içmek değil, haram olmayan şeyleri harama dönüştürmektir. Ölçülü, sağlıklı ve meşru yeme-içme sınırını aşmayın. Unutmayın Çünkü O, israf edenleri sevmez. Örtünmede tıpkı yeme ve içmede olduğu gibi israf etmek, yani örtüyü bir cazibe ve övünme aracı haline getirmek haramdır. Allah gereksiz ve gösteriş için yapılan harcamadan hoşlanmamaktadır. İslâm, israf yasağı ile özel mülkiyet hakkına bir sınır getirmiş ve servet kimin olursa olsun, onda​​ toplumun hakkı bulunduğu ilkesini benimseyerek, israfla bu hakkın yok edilmesine engel olmuştur.

32. Kendilerini dünyanın meşrû lezzet ve nimetlerinden mahrum bırakarak Allah’ın hoşnutluğunu kazanacaklarını zanneden cahillere seslenerek de ki: “Allah’ın kulları için yarattığı​​ helal, temiz ve güzel​​ rızıkları ve yeraltı madenlerinden, denizlerin altından veya bitki ve hayvanlardan elde edilen​​ ziyneti haram kılan kimdir,​​ kim yasaklayabilir?  Onlara böyle sorular sorarak düşünmelerini sağla! Bu nimetler dünya hayatında bütün insanlar, âhiret hayatında ise dünya hayatını Allah’ın davetine iman ederek yaşama gayreti gösterenler içindir. Güzel şeyler, temiz rızıklar haram değildir. Güzel şeyleri haram yollarda harcamak israftır. Size helal şeyleri harama dönüştürmek haram kılınmıştır. Helal yoldan kazandıklarınızı helal yollarda sonuna kadar harcaya bilirsiniz. Sözlerine devamla de ki: “Onlar aslında dünya hayatında kâfirler için değil, iman edenler içindir. Fakat imtihân hikmeti gereğince mü’min-kâfir herkesin istifadesine sunulmuştur.​​ Kıyamet gününde ise yalnız​​ dünya hayatını Allah’ın davetine iman ederek yaşama gayreti gösteren müminlere​​ özeldir.” İnkârcılar kıyamette, ondan mahrum bırakılacaktır. Allah’ın kurallarına uyarak yaşayanlar, helal yoldan kazandıklarını haram yollara harcayarak israf etmeyenler, hesap gününde kazançlı çıkacaklardır. Hakikat bilgisinin kıymetini Bilen aklı başında ​​ ve anlama yeteneği olan, Allah’ın davetine yönelen​​ bir topluluk için ayetlerimizi​​ ibret alsınlar diye​​ işte böyle etraflıca açıklıyoruz.​​ 

33. Ey Resûlüm​​ de ki: “Rabbim, gizli olsun açık olsun bütün hayasızlıkları,​​ davetine karşı açık ya da gizlice saldırıyı, her türlü fuhuş ve ahlâksızlığı,​​ günah işlemeyi, haksız yere başkalarının malına, canına ve özgürlüklerine​​ göz dikmeyi​​ yasaklamıştır.​​ Bu haramları işleyen toplumlar, dünyada da âhirette de bunun cezasını çekeceklerdir. Allah’ın Kitap veya Elçisi aracılığıyla​​ hakkında​​ Allah’tan başkasına ilahlık rütbesi verebilirsiniz” şeklinde herhangi​​ bir delil indirmediği bir şeyi​​ haram kılmıştır. Bazı kimseleri ilahi niteliklerle yüceltip mutlak otorite kabul ederek ilâhlığında, otoritesinde, mülkünde,​​ Allah’a ortak koşmanızı ve Allah hakkında bilmediğiniz asılsız şeyleri söylemenizi, Allah’ın hüküm belirtmediği konularda Allah adına hüküm vermeyi, böylece de Allah’a hüküm vermede ortak​​ olmayı, yasaklayıp haram kılmıştır.”  Unutmayın ki; Allah’ın düzeni olan İslam adına sadece Allah hüküm verir. Bunu yapanlar Allah’a ortak koşarak şirke düşmüşlerdir.​​ 

34. Her​​ insanın bir eceli olduğu gibi her​​ toplumun​​ da Allah tarafından belirlenen​​ bir süresi bir eceli vardır. Her medeniyet ve devletin de belli bir ömrü bulunmaktadır.​​ Vadeleri dolup​​ ecelleri geldiğinde ne bir an geciktirebilirler ne de bir an öne alabilirler.​​ Adaleti uygulayan ve ilme dayanan devletler ayakta kalır, zulüm yapan ve geri kalan devletler yıkılır. Bu süre içinde toplumlar vahiy yoluyla kendilerine teklif edilen hidayet yolunu kabul ya da reddetmek konusunda serbesttirler. Uygarlıklar ağaçlara benzerler. Kökleri çürümüş ağaçlar ne kadar kalın olurlarsa olsunlar, onları yıkacak bir fırtına mutlaka kopar. Bunların uzun ya da kısa ömürlü oluşu, toplumun maddi ve manevi yapısının sağlamlığına bağlıdır. Onun için inkâr edenler mevcut durumlarına bakarak, kendilerinin ilelebet yaşayacaklarını zannetmesinler. Halkın karşısına çıkıp bizim ilkelerimiz, bizim yasalarımız, bizim devletimiz ilelebet yaşayacak demesinler.​​ 

35. Ey Âdem oğulları! Size, ayetlerimizi ayrıntılarıyla anlatıp okuyan,​​ sizleri Allah adına gerçeğe çağıran​​ peygamberler geldiğinde, kim bu çağrıya uyar, sorumluluklarını yerine getirmek için gayret eder ve Allah’ın razı olmadığı şeylerden sakınırsa. Ve iman edip salih amel işleyerek kendini ıslah edip​​ davranışlarını düzeltirse, onlar için kıyamet günü korku yoktur ve onlar geçmişte yaptıkları için üzülmeyeceklerdir. Sonsuz cennet nimetleri onlar içindir.

36.  Ayetlerimizi yalanlayıp​​ boyun eğmeyi gururlarına yediremeyen onlara karşı kibirlenerek önemsemeyen ve “Bunlar geçmişin masalları” diyerek, büyüklük taslayanlar var ya. İşte​​ ecel geldiğinde asıl korkması gereken onlardır.​​ Onlar​​ ateşin arkadaşları olan cehennemliklerdir ve orada sürekli kalacaklardır.

37. Uydurduğu hükümleri Allah’a nispet ederek Allah’a karşı ve Allah adına şu helal bu haram diyerek yalan uydurandan​​ yahut O’nun​​ davetine sırt dönerek​​ ayetlerini inkâr edip kibirlenen ve yalanlayandan​​ daha nankör​​ daha zalim kim olabilir? Azıcık ilimleriyle bilgiç geçinip Kitaptaki dini hükümleri dejenere edenler bunlardır. Kitap’tan​​ hak edişleri azap olan nasipleri onlara ulaşacaktır. Onlara kitapta hangi​​ cezalar verileceği söylenmişse aynen verilecektir. Onların cezamızdan kurtuluşu yoktur. Nihâyet ölüm melekleri olan Elçilerimiz canlarını almak üzere​​ kapılarına​​ geldiklerinde onlara: “Allah’tan başka taptıklarınız, Allah’ı bırakıp da kendilerine yalvarıp yakardıklarınız, menfaat umarak veya zarar vereceklerinden korkarak kendilerine sığınıp uşaklık yaptıklarınız hani neredeler?”​​ Allah’tan başka sığınıp güvenerek peşinden gittikleriniz, Allah’ın yasasının önüne geçip sizi ölümden, kurtarsalar ya​​ diye soracaklar. Buna karşılık onlar da: pişmanlık ve çaresizlik içinde “Peşine takıldıklarımız​​ bizim yanımızdan uzaklaşıp gittiler bizi yüzüstü bırakıp kayboldular.​​ Onların işe yaramadıklarını anladık, fakat artık iş işten geçti, geriye dönüş de yok​​ derler.​​ Bunlar, verdikleri cevapla Allah’ın yasalarına uymayıp inkâr ettiklerine, Allah’tan gelen gerçekleri örtbas eden kimseler olduklarına, gerçekten nankör müşrik ve kâfir olduklarına dair​​ son nefeslerinde​​ kendi aleyhlerine​​ kendileri​​ şahitlik ederler. Onlar dünyada yaşarken Allah’ın yasalarına karşılık kendi liderlerinin, kendi meclislerinden çıkan yasaların üstünlüğüne inanırlar. Allah’ın yasalarını bırakıp insanların yasalarına uyarlar. Hesap günü yasalarına uyarak taptıkları insanlar ortadan kaybolur. Dünyada alkış tufanına tuttukları liderleri ortadan kaybolur. Allah takdir etti diye insan iyi ya da kötü yaşamaz. Ancak insanın kendi özgür iradesiyle yapacaklarını Allah daha önceden bilir. İşte “kader” bu yaşanacakların Allah tarafından bilinmesidir. Yani bir anlamda yaptıklarımızın sonuçlarıdır.

38. Allah​​ dünya hayatını davetinden yüz çevirmiş olarak yaşamış olanlara Hesap Günü:​​ O hâlde, sizden önce verdiğimiz onca nimetlere nankörlük edip küfre ve kötülüğe yönelen​​ geçmiş cin ve insan topluluklarıyla birlikte siz de ateşe girin” diyecek. Her topluluk ateşe girdikçe​​ inanç ve ideoloji bakımından kardeş gibi gördükleri ve peşinden gittikleri​​ kendi yandaşlarına​​ idarecilerine güç ve iktidar sahiplerine lanet eder. Nihayet hepsi birbirlerinin ardından cehennemin kapısında toplandıklarında arkadan gelenler,​​ kendilerine yol gösterip, öncülük eden iktidar sahibi liderleri kastederek​​ önden gidenler hakkında şöyle derler: “Ey Rabbimiz! Bizi​​ başımıza buyruk hale getirip,​​ yoldan çıkaranlar işte bunlardı.​​ O hâlde,​​ onların azabını iki kat daha artır” derler. Buna karşılık Allah’ta:​​ Evet! Sizden öncekiler hem kendileri yoldan çıktığı için hem de arkadan gelenlere kötü örnek olup onları yoldan çıkardıkları için iki kat ceza çekecekler.​​ Fakat siz de aynı şekilde sizden sonrakilere öncülük edip onları saptırdınız. O hâlde,​​ Her birinizin azabı ikiye katlanmıştır.​​ Dünyada atalarımızın yolundan gidiyoruz diyenler, yolundan gittikleri atalarıyla birlikte cehennemi boylayınca gerçeği öğrenecekler. Onlar dünyada yaşarken kabahatlerini atalarına atarak arzularına heveslerine uymuşlardı. Onları uyararak atalarınızın yoluna değil, Rabbinizin yoluna uyun demiştik. Ama onlar uyarılara kulak vermediler. Böylece günahkârlardan oldular.​​ Siz de onlara uymakla aynı cezayı hak ettiniz, hepiniz iki kat fazlasını hak ediyorsunuz, bu bakımdan birbirinizden hiç farkınız yok.​​ Fakat bu üçe de dörde de katlanabilir çünkü başkalarına kötü örnek olmanız sebebiyle nicelerinin sizden etkilenip kötülüğe yöneldiğini​​ siz bilmiyorsunuz” der. Böylece biz atalarımızı bu yolda bulduk. Onların yolundan gittik. Bir suç varsa atalarımızın suçudur diyenler iki kat cezalandırılırlar. Toplumu yanlış yolda yürüten liderlere hem kendi kâfirliklerinden hem de başkalarını doğru yoldan saptırdıklarından ötürü; bunların peşinden gidenlere de hem kâfir olduklarından hem de sapık liderleri taklit etmelerinden dolayı iki kat azap edilecektir.

39. Karşılıklı suçlamalar devam eder. Bu defa​​ öncekiler de küfür ve kötülükte, peşlerine takılan​​ sonraki​​ kimselere: “Sizin bize​​ karşı sizi aklayacak​​ bir üstünlüğünüz yok. Bizden ne farkınız var? Sizler de bizim yaptığımız gibi, kendi özgür iradenizle yanlış yolda yürüdünüz; Allah’ın daveti size de yapılmıştı, kabul ettiniz de biz mi engel olduk? Bize uymayı siz tercih ettiniz. Dolayısıyla, siz de bizimle aynı sorumluluğu taşıyorsunuz, işinize geldiği için bizi takip ve taklit ettiniz. ​​ Uyarıldığınız halde bizim gibi Allah’ın yasalarına uymadınız. Dünyada bize uyarken, bize uymanın nimetlerinden tadarken iyiydi. O halde siz de şimdi kendi nefsi arzularınıza Kazandıklarınıza​​ ve yaptığınız tüm kötülüklere karşılık azabı​​ da bizimle birlikte​​ tadın” derler.

40. Ey öncekiler ve sonrakiler! Boşa tartışmayın. Ayetlerimizi yalanlayan ve emirlerimize boyun eğmeyi gururlarına yediremeyerek onlara karşı büyüklük taslayanlara göğün rahmet ve af kapıları asla açılmaz ve halat iğne deliğinden geçmedikçe onlar cennete giremezler. Halatın iğne deliğinden geçmesi ya da balığın kavak ağacına çıkması nasıl mümkün değilse, inkârcıların da​​ cehennemden çıkıp cennete girmeleri öylece imkânsızdır. Bu uyarılara rağmen küfürde direnen günahkâr​​ suçluları işte biz böyle cezalandırırız.

41. Cehennemde onların hem altlarındaki yatakları hem de​​ onları yorgan gibi saran​​ üstlerindeki​​ örtüleri​​ azap verici ateş olacak. Biz günahında ısrar edenleri​​ varoluş gayesine aykırı hareket edenleri​​ ve zalimleri işte böyle cezalandırırız.

42. Biz hiç kimseye gücünün yeteceğinden fazla sorumluluk yüklemeyiz.​​ ​​ Allah’ın davetine​​ iman edip​​ onu yaşamak ve yaşatmak için ellerinden gelen çabayı gösteren ve imanlarına yaraşır güzellikte iyi işler yapanlar​​ ise​​ içlerinde daima kalacakları​​ cennete girecek olanlardır. Onlar orada sonsuz, sürekli kalacaklardır.​​ Cennet Allah’ın yüklediği sorumlulukları bilinçle, severek yerine getirenlerin yurdu olacaktır. Unutmayın ki siz yeryüzünde yaşarken hiç kimseye gücünün üstünde bir görev yüklemedik. Yasalarımızda belirtilenler her insanın yapabileceği şeylerdi.​​ 

43. Cennete layık gördüklerimizi oraya sokmadan önce, gönüllerinde kin öfke ve haset adına ne varsa hepsini silmişizdir. Onlar​​ her türlü olumsuz duygu ve düşünceden arınmış olarak cennete girerler ve altlarından​​ sürekli ve ferahlık verici ırmaklar akmaktadır. Rablerine el açıp yalvararak sevinçle derler ki: “Bizi doğru yola ileterek bu​​ cennet yurduna kavuşturan Allah’a hamd olsun. Eğer Allah bize hidayet vermiş olmasaydı, dünya hayatımızı niçin ve nasıl yaşamamız gerektiğini göstermeseydi biz doğru yola giremezdik. Şüphesiz ki Rabbimizin​​ davetine uymuş olmanın ödülüne kavuşturan elçileri, bize gerçekten de hakikati​​ hakkı​​ bildirip​​ getirmişler.​​ Bugün Rabbimizin davetine uymuş olmanın ödülüne kavuştuk” derler. Ve bu sözlerin ardından, Allah tarafından onlara: “İşte​​ dünyadaki gayret ve​​ çabalarınızın karşılığı olarak size bahşedilen cennet, budur. Cennet yaratılış sebebinize uygun yaşama gayretinizin mükâfatıdır. Ölünce dünyada yaptığınız bütün iyiliklere karşılık cennete sahip olmanız ne güzel diye seslenilir. 

44. Orada Cennetlikler cehennemliklere​​ seslenip: Ey kâfirler! “Biz Rabbimizin bize vaad ettiğinin gerçek olduğunu gördük ve kavuştuk hepsi hakikatmiş, siz de Rabbinizin size vaad​​ ettiği cezanın gerçek olduğunu gördünüz mü?” diye seslenirler. Cehennemdekiler: Evet​​ maalesef gördük derler. O sırada içlerinden bir seslenici ya da​​ Allah tarafından görevlendirilmiş bir çağrıcı melek:​​ “Allah’ın laneti insanları O’nun yolundan saptıranların, Allah yolundaki faaliyetleri engelleyen güç ve iktidar sahibi zalimlerin, âhireti inkâr ederek Allah’ın yolundan ayrılanların​​ üzerinedir. Cehennemde azap görmek, siz yaratılış gayesine aykırı hareket edenleredir diye seslenir. 

45.​​ Meleğe “Onlar bu laneti hak edecek ne yaptı?” diye sorulduğunda, melek şöyle der:​​ O zalimler insanları Allah’ın daveti olan hayat nizamından​​ Allah’ın yolundan yüz çevirip​​ alıkoyar​​ hem de İslam ve Kur’an yolunu sinsi propagandalarla anlaşılmaz çarpık bir hale sokmak isterler.​​ İslâm’da tezatlık ortaya çıksın beklentisine girerler. Kendileri sapmakla kalmayıp, başkalarının sapmaları için de ellerinden geleni yaparlar. Onlar din adına dünyaya tapınarak​​ aynı zamanda ahireti de inkâr ederler. Kendileri ve kendilerine uyanlar için cenneti garanti gösterirler. Dünyadayken de Ahiret gerçeğinin üstünü örttüler. İşte onlar inkârcılardır.

46. İki taraf olan Cennet ve cehennemlikler arasında onları birbirinden ayıran yüksek bir sur, ara bölge​​ gibi​​ bir perde​​ vardır.​​ Bu surun​​ A’raf​​ denilen yüksek burçları üzerinden bakınca, cennetlik ve cehennemlik olanlardan her iki taraf da görünmektedir. Bu burçların​​ üzerinde her iki taraftakileri de simalarından tanıyan kimseler vardır. Cennetliklere: “Size selam olsun” diye seslenirler. Bunlar​​ çok arzulamalarına rağmen​​ henüz cennete girmemiş olan ama girmeyi arzulayan kimselerdir. 

47. Araftakilerin Gözleri cehennemliklerin tarafına çevrildiği zaman: “Yalvararak​​ Ey Rabbimiz! Bizi​​ oraya girmeyi hak etmiş olan zalimler topluluğu ile birlikte bulundurma, bu zalimlerden uzak tut derler.​​ 

48. Surun yüksek burçlarında her yanı seyreden bu A’raf’ta bulunanlar simalarından tanıdıkları zalim ve kâfirlerden ileri gelen birtakım cehennemlik adamlara şöyle seslenirler:​​ Gördünüz mü? Uyarılara aldırmadınız ve şimdi cehennemdesiniz. Ne sayıca​​ çokluğunuz​​ ne güvendiğiniz mallarınız gücünüz ve ordularınız, ne de büyüklenmeniz bugün size​​ hiçbir yarar sağlamadı. Mal biriktirip​​ övünmenizin, makamınızla böbürlenmenizin size ne faydası oldu? İşte bugün tutuklanıp cehenneme atılmış durumdasınız.​​ 

49. Sonra dünyadayken alay edip aşağıladıkları cennet ehli müminler, cehennem ehli inkârcılara, gösterilecek ve sorulacak:​​ Allah​​ lütuf ve rahmetini bu yoksul ve çaresiz kimselere vermez​​ diye​​ Allah adına ahkam keserek​​ hakir görüp​​ yemin ettiğiniz kimseler bunlar mı?​​ Şimdi bakın ve pişmanlık içinde kıvranın ki, iman, itaat ve sadakat ehli mü’minler, mutlu bir sona kavuşmuşlardır. Ve mü’minlere dönerek: Girin cennete! Bundan böyle Sizlere ne geçmiş ne de gelecek korkusu yoktur ve üzülmeyeceksiniz denilecek. 

50. Bu konuşmaların ardından​​ Ateşin yolcuları olan​​ Cehennemlikler de cennetliklere:​​ Ne olur üzerimize​​ biraz su​​ döküp bizi serinletin​​ veya Rabbinizin size verdiği​​ nimetlerden​​ rızıklardan bize de ikram edin diye yalvararak seslenirler.​​ Bu istekleri duyan​​ Cennetlikler de​​ cehennem ehline: “Yapacak bir şey yok.​​ Doğru yola davet edilmesine rağmen, bundan yüz çevirenler ve gerçekleri örtbas edenler serinletici sudan ve cennet nimetlerinden mahrum edilmişlerdir.​​ Allah onları kâfirlere haram kılmıştır” derler. 

51.​​ Allah’ın davetini İslâm’ı alay konusu edip, arzu ve heveslerine dinleri gibi sahip çıkarak Ahireti yok sayanlar,​​ dinlerini​​ hoş vakit geçirme aracı, ömürlerini de​​ oyun ve eğlence haline getirmişlerdi.​​ Nefislerinin hoşuna giden şeytani yorumlara ve yollara özenmişlerdi. Ayrıca günahkâr vicdanlarını bastıran, fakat his ve heyecanlarını da coşturan dindarlık numaraları ile, zikir ve ibadet yaptıklarını zannederek, müzik eşliğinde raks ve dans yapmayı kendilerine din olarak benimsemişlerdi. Dünya hayatı​​ da nefislerine hoş geldiği için​​ kendilerini aldatmıştı. Onlar bu hesap günüyle karşılaşacaklarını diriltilerek hesaba çekileceklerini unuttukları​​ ve unutmuş gibi davrandıkları için, bizim ayetlerimizi artık gereksiz geçersiz sayıp ve çarpıtarak bile bile​​ yanlış yorumlayıp​​ inkâr ettikleri gibi biz de bugün onları​​ cehennem azabına atıp unuturuz. Onlardan yüz çeviririz. 

52. Hâlbuki​​ bu yaşananlar, onlar için bir sürpriz olmamıştı.​​ Biz​​ iman edecek toplumları​​ başlarına geleceklerle uyarmak​​ için yol gösterici ve rahmet olarak,​​ sağlam ve güvenilir​​ bilgiye dayanan​​ ve onları doğru​​ olana davet eden​​ ayrıntılı açıklamalar yaptığımız kitaplar​​ ve peygamberler​​ göndermiştik.​​ Ey dünyada yaşayanlar; sizler dünyada Araf ehlisiniz. Gönderdiğimiz ayetlerle akıl ederek düşünürsünüz. İşte gözlerinizin önünde cennetliklerin ve cehennemliklerin hali. Henüz vakit varken, ölüm size gelmemişken, dünyanızdan geleceğinizi görün istedik. Belki akıl edersiniz, belki düşünüp öğüt alırsınız.​​ 

53. Ama o zalimler, ayetlerimizi bilerek inkâr ettiler. Ayetlerimizi anlamından saptırıp kendilerine göre yorumlayarak inkârlarına delil yaptılar. Şimdi de Hesap Gününün geleceği kendilerine bildirilmiş olanlar, başka bir şeyle mi karşılaşacaklarını sanıyorlar? Bugünün kesin olarak geleceği ve Allah’ın davetine karşı olan tutumlarından dolayı hesap verecekleri kendilerine bildirilmesine rağmen, Kur’an’a iman etmek için​​ Onun haber verdiği​​ kıyâmet, ahiret, cennet-cehennem gibi​​ olayların gerçekleşmesini mi bekliyorlar? Kitapta söylenenlerin gelip çıkmasını mı bekliyorlar ki umursamayıp sırt dönmüşlerdi.​​ Onun haber verdiği sonuçların gerçekleşip geldiği gün daha önce onu unutmuş olanlar: pişmanlık ve çaresizlik içinde şöyle diyeceklerdir: “Eyvah, demek “Rabbimizin peygamberleri gerçekleri bildirmiş.​​ Ama biz onları ciddiye almadık. Onları yok sayarak, unutarak yaşadık. Keşke o gün iman etseydik.​​ Acaba​​ arkalarından gittiğimiz sözde ilahlardan​​ bize​​ sahip çıkıp​​ bu azaptan kurtaracak,​​ şefaat edecek birisi burada yok mu? ​​ Ah, keşke Allah katında sözü geçen ve kurtuluşumuz için aracılık edebilecek şefaatçilerimiz olsaydı da bizim adımıza şefaat etselerdi. Yahut dünyaya geriye döndürülsek de​​ yanlışlarımızdan vazgeçip​​ önceki yaptıklarımızdan farklı​​ şekilde​​ Allah’ın davetine teslim olarak​​ yaşayabilsek.​​ Bunun bir yolu yok mu?​​ derler. Ama nafile İş işten çoktan geçmiştir. Onlar boşuna hayal kurarlar, artık hak ettikleri son ile yüz yüze gelmişlerdir. İşte, böylece kendi elleriyle kendilerine yazık etmişlerdir.​​ Şefaatçi diye uydurdukları o sözde ilâhlar​​ da yanlarından​​ uzaklaşıp​​ kaybolmuştur.​​ 

54. Şüphesiz sizin yegâne Rabbiniz sahibiniz, yöneticiniz, Allah’tır. Gökleri ve sayısız nimetlerle donatılmış yeryüzünü altı günde​​ (altı evrede)​​ yaratıp sonra​​ mutlak egemenlik ve hâkimiyetinin sembolü olarak nizamlarını kurup yasalarını oluşturarak hükümranlık makamına kurulup Arş’ı kuşatan Allah’tır. Ki, Kâinatın ve tüm varlıkların yönetimini kudret eline almıştır. ​​ Gündüzü​​ durmadan takip eden​​ geceyle örten, Güneş, ay ve yıldızları​​ koyduğu yasalarla​​ emrine boyun eğdiren​​ ve yönlendiren de Allah’tır.​​ İyi bilin ki, yaratmak​​ hükmetmek​​ ve​​ yarattıklarına yasa koyup​​ emir vermek,​​ yasalarıyla yönetmek​​ de yalnızca Allah’a aittir. Onun için kim, varlıklara kendi yasalarını koyarak, emretmeye, yönetmeye, yasalarına uymayanları cezalandırmaya kalkarsa, onlar kendilerine ilahlık rütbesi vermeye çalışan, azgınlar, şımarıklardır. Zamanı gelince Allah onları cezalandıracaktır. Varlıklara işleyiş düzeni veren, koruyan, kontrol eden Alemlerin Rabbi olan Allah pek yücedir pek uludur. ​​ 

55. Rabbinize gönülden yalvararak, O’na alçak gönüllülükle yüreğinizin derinliklerinden yönelerek​​ ve gizlice yardım dileyerek dua edin. Dua ederken, zikir yaparken bağırıp çağırarak veya bunu bir gösteriye dönüştürerek saygı sınırlarını aşmayın. Zikir ve yakarışta ölçüyü taşırmayın. Güçsüzlüğünüzü aklınızdan çıkarıp da haddinizi aşmayın. Gönülden, bütün samimiyetinizle af etmesi için dilekte bulunun!​​ Şüphesiz ki O emirlerine saygı göstermeyenleri, aşırıya gidenleri​​ haddi aşanları​​ sevmez.​​ Bağırıp çağırarak, feryat ederek dua edilmez. Yüksek sesle gösterişe kaçarak dua etmek, günah olan şeyleri istemek, “duada haddi aşmak” anlamındadır.

56. Ey insanlar! Yeryüzünde ve ülkenizde Allah’ın gönderdiği hükümler uygulanarak din ve dünya işlerinin Hakka dayalı bir Düzene sokulmasından sonra​​ Allah’ın belirlediği sınırları çiğneyip de​​ yeryüzünde adaleti ve huzuru ortadan kaldırıp bozgunculuk yapmayın. Halkı Allah yolundan alıkoymaya çalışmayın. Allah’ın yasalarına uyarak yaşıyorken bozgunculuk yaparak küfre geri dönmeyin. İnsanları Kur’an ilkelerinden uzaklaştırıp inkâr ve zulüm bataklığına sürüklemeyin. Fesat çıkarmayın.  Eğer bilerek veya bilmeyerek bir hata yaptıysanız; Allah’tan korkarak ve O’nun​​ rahmetini​​ ümit ederek dua edin. Allah’ın sevgisini kaybetmekten korkarak Allah’a yönelin. Af etmesi için dilekte bulunun. Rabbinize ortak koşmaktan vazgeçin Muhakkak ki Allah’ın bereket ve rahmeti davetine uyup da iyilik edenlere​​ ve iyiliğe örnek olanlara, samimiyetle ibadet eden Müslümanlara pek yakındır. Muhakkak ki yaptıkları hatalardan dolayı özür dileyenlere, yaptıkları hataları bir daha yapmayanlara, iyilik edenlere Allah’ın af kapıları açıktır

57. Yeryüzündeki yaşama iyice bakın. Doğa her an Allah’ın koyduğu yasalara göre hareket ediyor. Unutmayın yağmur rahmeti öncesinde rüzgarları ve yağmurla gelecek nimetleri müjdeci olarak gönderen O’dur. Nitekim bu rüzgarlar, su taneciklerinden oluşan ve kendisinden çok daha ağır olan yağmur yüklü bulutları taşıdıklarında, onları kuraklıktan ölmüş susuzluktan toprağı çatlamış, bitki örtüsü kurumuş ölü gibi olan​​ bir beldeye iletiriz. Yağmur yüklü bulutları bir araya toplayıp onları çorak bölgeye sürükler ve yağmuru yağdırırız. Oraya o çorak topraklara hayat veren yağmurlar yağdırır, toprağı canlandırır ve onunla çeşit çeşit ürün çıkarıp​​ yeşerip boy vermesini sağlarız. İşte Biz su ile bitkilere hayat verdiğimiz gibi,​​ ölüleri de Kıyâmet Günü böyle​​ diriltiriz ve mahşere toplarız. Böyle anlaşılır örneklerle gerçekleri ortaya koyuyoruz. Hiç kimse dünya hayatı bitince her şey bitecek diye sorumsuzca davranmasın.​​ Umulur ki düşünüp öğüt alırsınız diye bunları anlatmaktayız. Ayetlerimiz, düşünüp ders almak isteyenler için rahmetimizin önündeki müjdelerdir.​​ 

58. Etrafınıza bir bakın görmüyor musunuz? Toprağı güzelce işlenmiş, tohumu ekilmiş ve iklim şartları Verimli bir arazinin ve​​ beldenin bitkisi yağmuru görür görmez Rabbinin izniyle bereketli ve bolca​​ çıkar. Bereketli toprak, üzerine yağmur yağınca canlanır ve ürün vermeye başlar. Ekime elverişli olmayan​​ Çoraklaşmış bakımsız olan beldelerden ise ne kadar yağmur yağarsa yağsın;​​ ancak çalı, diken gibi cılız otlar veya yararsız bitki çıkar. Allah’ın davetini umursamayıp yüz çevirenler de taşlaşmış verimsiz toprak gibidir. Onun üzerine ne kadar yağmur yağsa da orada hiçbir şey yetişmez.​​ İşte​​ Biz gönülden kulluk ederek Şükreden doğruyu arayan bir topluluk için ayetleri,​​ gerçekleri anlayasınız diye​​ böyle çeşitli ve zengin misallerle genişçe açıklarız. Yani; Yaratılış sebebini bilmek ve ona göre yaşamak isteyen hayırlı insanlar da verimli topraklar gibidir. Allah’ın âyetleriyle karşılaşınca o da hemen canlanır ve ondan da doğru, güzel ve anlamlı davranışlar ortaya çıkarNitekim, insanlık tarihi boyunca her Peygamber bu gerçeği dile getirmişti:

59. Biz Nuh’u​​ kendi​​ kavmine​​ ilâhî mesajı getiren bir Resul olarak doğruları bildirmesi için​​ gönderdik. O da dedi ki: “Ey kavmim yalnızca Allah’a kulluk ve ibadet edin. Allah’ın yasalarına​​ daveti olan hayat nizamı ve ahlakına uyun. Sizi Allah’tan başka yönetecek hükümdarınız yoktur. Allah yarattığı varlıklar üzerinde tek hükümdardır. Sizin O’ndan başka otoritesine kayıtsız şartsız boyun eğeceğiniz ilahınız yoktur. Doğrusu​​ Allah’ın yasalarına uymayarak​​ Allah’la birlikte başka ilahlar edinmeye kalkarsanız​​ ben sizin başınıza​​ büyük bir azabın geleceğinden korkarım. 

60. Bunun üzerine Halkın alın terini sömürerek kurdukları kölelik sisteminin yıkılacağından, yıllarca kandırdıkları insanların uyanmasından böylece de alışageldikleri lüks ve refah dolu yaşantının sona ereceğinden endişe eden Kavminin ileri gelenleri​​ Nûh’un yapmış olduğu bu tebliğden oldukça rahatsız oldu. Nuh’a senin söylediklerine inanmıyoruz ne söylediğini bilmiyorsun “Biz seni açık bir sapıklık​​ ve yanılgı içinde görüyoruz” dediler ve karşı çıktılar.​​ 

61. Nûh da onlara şöyle dedi: “Ey kavmim! Beni yeni tanımıyorsunuz. Ben şaşkın, ne söylediğini bilmez, sapıtmış ve aklından zoru olan biri değilim. Bende herhangi bir art niyet yanılgı sapıklık yok, tam aksine ancak ben yaratan, yaşama gücü veren, alemlerin Rabbinden bir elçiyim diye hatırlatmıştı. Ve bu durumda siz beni değil, bana bu görevi veren Rabb ’imi suçlamış oluyorsunuz,​​ 

62. Zira: Ben Size, kendi görüşlerimi, kuruntu ve saplantılarımı değil, doğrudan doğruya Rabbimin vahiyle bildirdiklerini ulaştırıyorum, tebliğ ile sorumlu tuttuğu hükümleri tebliğ ediyorum. Ayrıca​​ size öğüt veriyorum, O’nun bana bildirdikleri ile öğüt verip uyarmaktayım. Ve ben Allah katından bana vahiy aracılığıyla bildirilen ilim sayesinde sizin bilmediğiniz kıyâmet, âhiret, cennet, cehennem gibi​​ gerçekleri​​ Allah tarafından gelen vahiy ile​​ biliyorum

63.​​ Hz. Nuh kavmine: Ey halkım! “Siz,​​ olur ki merhamet edilirsiniz diye aklınızı başınıza alıp Allah’a karşı gelmekten sakınmanız ve sizi dehşet verici bir günün azabına karşı uyarması için, aranızdan​​ Allah adına yaratılışınızın sebebi olan doğru yola, onurlu ve erdemli hayata çağıran​​ biri aracılığıyla size bir uyarı​​ öğüt bir​​ Kitap gelmesine neden şaşırıyorsunuz?​​ Yeryüzünü sayısız nimetlerle donatan Allah’ın, dünyanızı ve toplumsal hayatınızı şekillendirmek üzere, seçtiği elçileri aracılığıyla size kanun ve ilkeler göndermesini niçin yadırgıyorsunuz?”

64. Kavmi,​​ bütün bu öğüt ve uyarılara rağmen​​ Nûh’u yalanladı, söylediklerinden yüz çevirdi. Biz de tüm ülkeyi sular altında bırakan büyük bir tufan gönderdik. Nûh’u ve​​ onunla birlikte olan mü’minleri gemiye bindirip​​ boğulmaktan kurtardık.​​ Nuh’un Allah adına yaptığı daveti reddedip,​​ ayetlerimizi yalanlayan​​ Allah’la birlikte başka ilahlar da edinmiş olan kavmini de​​ suda boğduk, helak ettik. Şüphesiz onlar kalpleri katılaşmış, gönül gözleri kör olmuş, gerçekleri​​ görmek istemeyen, akılsız ve azgın bir topluluk idiler.​​ Ve aradan yıllar geçti, yeni nesiller geldi. İsimler ve şekiller değişti, fakat değişmeyen tek şey vardı; hak ile bâtılın amansız mücadelesi: ​​ 

65. Ad’ kavmine de kardeşleri Hud’u​​ peygamber olarak​​ gönderdik. O​​ da​​ onlara: “Ey kavmim! yalnız Allah’a kulluk edin. Sizin O’ndan başka otoritesine kayıtsız şartsız boyun eğeceğiniz bir ilahınız yoktur. O’nun daveti olan hayat nizamına tabi olup kula kulluktan kurtulun. Böylece Yaratıcınız olduğunu bildiğiniz Rabbinizin, sizi yönetmesine başkalarını ortak etmeyin. Hâlâ dürüst ve erdemli bir hayat yaşayarak küfür günah ve kötülüğün her çeşidinden​​ sakınmayacak mısınız? ​​ Hâlâ Allah’a sığınıp, azaptan korunmayacak mısınız? dedi. 66. Halk, bu davete sıcak bakarsa, kaybedecekleri şeylerin çok büyük olacağını bilen​​ Kavminden ileri gelen​​ ve​​ Allah’tan gelen gerçeği tanımaya yanaşmayan kâfirler ve zalimler ise​​ dediler ki:​​ Doğrusu “Biz seni dar kafalı boş hayaller peşinde koşan akli yetersizlik içinde​​ birisi olarak​​ görüyoruz. Ve Sen​​ saçmalamakta olan yalancı birisin,​​ söylediklerine de inanmıyoruz.

67. Hûd Peygamber de onlara şöyle dedi: “Ey kavmim! Bende herhangi bir akli yetersizlik​​ şaşkınlık, şaşırmışlık yoktur. Ancak ben alemlerin Rabbi tarafından gönderilen sizi yaratılış sebebine davet eden bir elçiyim​​ deyip ikaz etmişti. Ve bu durumda siz beni değil, beni görevlendiren Rabb ‘imi suçlamış oluyorsunuz.

68. Ben Size kendi görüşlerimi, kuruntu ve saplantılarımı değil, doğrudan doğruya Rabbimin vahiyle bildirdiklerini ulaştırıyorum. Ancak böylece Allah’a kulluk edebilir, kula kulluktan kurtulabilirsiniz ve emin olun ki ben sizin için​​ güzelce öğüt veren ve​​ iyiliğiniz için çırpınan gerçek bir dost, güvenilir bir öğüt verenim.​​ Uyarılarımı niçin yadırgıyorsunuz? 

69.​​ Dehşet verici bir günün azabına karşı Sizi uyarması için içinizden bir adam vasıtasıyla Rabbinizden size bir uyarı İlahi öğüt ve prensipler gelmesine hayret mi ettiniz?​​ Siz elçiyle uğraşmak yerine elçinin mesajına kulak verin. Düşünün ki Allah’ın yok ettiği Nuh kavminin yerine sizi​​ geçirip​​ halifeler kıldı.​​ Bu topraklarda egemen olmanızı sağladı, bunca nimetlerle donattı. Sizin yaratılıştaki gücünüzü​​ özel yeteneklerinizi daha da artırdı. Allah’ın​​ saymakla bitiremeyeceğiniz​​ nimetlerini hatırlayın. Allah’a nankörlük etmeyin, Allah’ın davetine yönelin Rabbinize gereğince kulluk edin​​ ki​​ kurtuluşa mutluluğa erersiniz diyerek, onları imana ve İslam’a çağırmıştı.

70.​​ Kavmin ileri gelenleri bu güzel çağrıya karşılık, Hûd Peygamber’e​​ dediler ki: “Sen bize babalarımızın taptığı ilahları,​​ atalarımızdan beri uymakta olduğumuz geleneksel nizam ile ahlakı​​ terk edelim ve onlarla bütün bağlarımızı koparalım, bundan sonra da yalnız​​ Allah’ı ilah edelim ve​​ yalnız Allah’a kulluk edelim diye mi geldin?​​ Hâlbuki bizler atalarımıza bağlı bir topluluğuz.​​ Eğer​​ bunun için geldiysen bizden imkânsızı istiyorsun. Bir de kalkmış bu öğütleri dinlemezsek dünyada ve ahirette cezaya çarptırılacağımızı söylüyorsun.​​ Bize doğru söylüyorsan​​ ve kendine de güveniyorsan,​​ seninle yapılan daveti kabul etmememiz halinde​​ tehdit ettiğin​​ başımıza gelebilecek​​ azabı getir de görelim.​​ Biz bildiğimiz yoldan şaşmayacağız. İşte Allah’ın yasalarını inkâr ediyor, kendi atalarımızın yasalarına uyuyoruz dediler. 

71. ​​ Hûd​​ örnek ve cesaretli bir tavırla onlara​​ Dedi ki:​​ Ben, bana düşen tebliğ görevini elimden geldiği kadar yaptım. Sergilediğiniz bu tavır karşısında artık​​ Siz​​ inkârcılara,​​ Rabbinizden​​ vadedilen lânet bir azap ve dehşet verici bir gazap kesinleşti.​​ Aklınızı başınıza almak yerine​​ Allah’ın haklarında​​ bunlara inanabilirsiniz şeklinde kendilerine ilâhî bir yetki verildiğine dair​​ hiçbir delil indirmediği, sizin ve atalarınızın uydurduğu​​ ve sizin gözünüzde büyüttüğünüz​​ birtakım​​ ilahlar, ilahlaştırıp izinden gittiğiniz hayal ürünü isimler hakkında benimle tartışıyorsunuz öyle mi?​​ Atalarınızın uydurduğu yalan yanlış yolları kendinize din mi ediniyorsunuz?​​ Madem inkârda ısrar ediyorsunuz küstahlıkta bu kadar ileri gittiniz,​​ O halde​​ başınıza gelecekleri​​ bekleyin​​ bakalım.​​ Bu inadınızdan vazgeçmeyecekseniz​​ kaçınılmaz olan büyük felaketinizi​​ ben de sizinle birlikte bekliyorum.

72. Nitekim biz Hûd ve beraberindekileri, yani müminleri tarafımızdan bir rahmetle zalimlerin elinden kurtardık. Ayetlerimizi hüküm ve haberlerimizi yalanlayarak iman etmeyenlerin, zulme ve haksızlığa devam edenlerin, davetimizi yalan sayıp sırtını dönenlerin de​​ korkunç bir kum fırtınasıyla​​ sonlarını getirdik. Azabımızla yakalayıp köklerini kuruttuk ve yerin dibine batırdık. 

73. Arabistan’ın kuzeyindeki “Hicr” denen kayalık bölge üzerine yerleşen​​ Semud kavmine de yakından tanıdıkları kardeşleri soydaşları Salih’i elçi olarak gönderdik. Salih’te onlara​​ şöyle dedi: “Ey kavmim saygıyla Allah’a gönülden boyun eğin, yalnızca O’na kulluk ve ibadet edin. Allah’ın yasalarına uyun! Sizin Allah’tan başka yönetecek hükümdarınız yoktur. Sizi yaratıp bunca nimetle donatan Allah’tan başkasını ilah edinmeyin. Sizin Rabbiniz O’dur Zira sizin, O’ndan başka otoritesine kayıtsız şartsız boyun eğeceğiniz gerçek bir ilahınız yoktur. Size Rabbinizden benim daveti Allah adına yapmakta olduğum Peygamberliğimi kesin olarak ispatlayan açık bir delil geldi.​​ Bugüne kadar görmediğiniz Şu Allah’ın devesi, sizin için samimiyetinizi sınayan bir imtihan vesilesidir bir mucizedir. Bu sahipsiz deveye karşı tavrınız, kaba kuvvete baş vurarak zayıf ve çaresiz insanları ezme huyundan vazgeçip geçmediğinizi ortaya koyan bir ölçü olacaktır. Onu kendi haline bırakın Allah’ın toprağında otlasın ve sakın ona bir kötülükte bulunmayın. Sakın nefsinize ve şeytani heveslerinize kapılmayın. Yoksa sizi acıklı bir azap yakalar diye uyarmıştı. 

74. Salih peygamber kavmine dedi ki: Düşünün ve unutmayın ki Allah sizi helak edilen Ad kavminden sonra Âd kavminin yerine dünya düzenini kurmaya, ilâhî hükümleri icraya, yeryüzünü imara yetkili halifeler yetkili temsilciler​​ kıldı ve sizi yeryüzünde Şam-Medine arası Hicr bölgesine yerleştirdi. Size güç kuvvet verdi. Öyle ki, ülkenin geniş​​ ovalarında​​ muazzam saraylar köşkler yapıyor,​​ dağlarında kayaları yontarak güvenli evler inşa ediyorsunuz. Şu hâlde Allah’ın nimetlerini hatırlayın ve şükredin. Yeryüzünde inkârı, zulmü,​​ ahlâksızlığı yaygınlaştırıp bozgunculuk yaparak karışıklık çıkarmayın.” Rabbinize nankörlük etmeyin, bilakis davetine uyun dedi. 

75. Salih’in bu çağrısını işitmelerine rağmen Semûd Kavminin emeğini sömürerek elde ettikleri güç ve servetle küstahça büyüklük taslayan yöneticileri ve Allah’a boyun eğmeyi kibirlerine yediremeyen ileri gelenleri küçük gördükleri mü’minlere​​ sataşıp onlarla şöyle alay ettiler: “Siz Salih’in Rabbi tarafından​​ kesinlikle peygamber olarak​​ gönderilmiş​​ biri olduğuna mı inanıyorsunuz?”​​ Sakın o kendi emellerine ulaşmak için, sizi kullanıp iktidarı ele geçirmek isteyen bir maceraperest, bir sahtekâr olmasın? dediler.​​ Küçük gördükleri​​ Müminler de​​ onların karşısında hiç de beklemedikleri bir tavır sergileyerek: “Biz, O’nun peygamberliğine​​ ve davet ettiğinin de Allah’ın kullarına önerdiği hayat tarzı olduğuna yürekten iman edenleriz” dediler. 76. Bunun üzerine büyüklenen müşrik ve kâfirler “Biz de sizin iman ettiğinizi inkâr edenleriz,​​ kesinlikle reddediyoruz. Çünkü evrensel adâlet, doğruluk, erdemlilik, fedakârlık, hak, hukuk gibi safsatalarla keyfimizi bozmaya hiç niyetimiz yok​​ dediler.​​ Bununla da kalmadılar. Halkın Sâlih peygamberin yanında toplanmasına vesile olan ve Allah tarafından “dokunulmaz” ilan edilen deveye olan düşmanlıkları her geçen gün artıyordu.

77. Nihayet uyarılmalarına rağmen Allah’a itaatin simgesi olan dişi deveyi işkence ederek hunharca boğazladılar.​​ Rablerinin emrine başkaldırdılar​​ ve: Salih’e de meydan okuyan bir dille “Ey Salih! Eğer​​ dediğin gibi​​ gerçekten peygamber olarak gönderilenlerden isen bizi tehdit ettiğin azap gelsin de görelim” dediler. Deveyi normal şartlarda değil de işkenceyle öldürdüler. Böylece hem Allah’a büyük bir saygısızlık gösterdiler hem de peygamberlerini aşağılamak konusunda kendilerince bir eylem ortaya koydular.

78. Onlar, Sâlih’in anlattıklarını eskilerin masalı gibi dinlemişler, vaatlerin gerçekleşmesine hiç ihtimal vermemişlerdi.​​ Derken​​ bir gün beklenen an geldi. Allah, Sâlih ve ona iman edenlerin, oradan ayrılmalarını emretti. Bu haksızlıkları ve ahlâksızlıkların üzerine onları kuvvetli dehşet verici bir gürültüyle patlayarak şehrin altını üstüne getiren korkunç bir deprem yakaladı ve düne kadar güven içinde​​ oturdukları yurtlarında diz üstü​​ cansız​​ çöküp kaldılar.​​ Taş evler, taş mezara dönüştü.​​ 

79 Salih de onların ardından bakarak şöyle dedi: “Ey kavmim! Ben size Rabbimin âyetlerini tebliğ ettim, size öğüt vererek doğru olana çağırdım ama siz bunlardan hiç hoşlanmadınız.” dedi.

79. Salih bu müthiş olaydan sonra oradan ayrıldı. Onlardan​​ üzülerek​​ yüz çevirip uzaklaşırken kendi kendine söylenerek şöyle dedi: “Ey isyankâr kavmim ne olurdu da sözümü dinleyip zulüm ve haksızlıklardan vazgeçseydiniz. Oysa, Ben size Rabbimin bildirdiğini ulaştırdım, âyetleri tebliğ ettim ve bu korkunç akıbetten kurtarmak için size elimden geldiği kadar içtenlikle doğru olana çağırıp öğüt verdim.​​ Fakat ne yazık ki siz öğüt verenlerden hoşlanmıyorsunuz.”

80. Lut’u da erkek erkeğe sapık ilişkilere giren azgın bir toplumu uyarması için peygamber olarak gönderdik ve kavmine şöyle dedi: Siz nasıl insanlarsınız?  Dünyada “Sizden önce hiçbir toplumun​​ yapmadığı​​ eşcinsellik gibi iğrenç bir hayasızlığı mı yapıyorsunuz? 81. Aman Allah’ım! Demek​​ siz kadınları bırakıp cinsellik arzunuzu tatmin etmek için erkeklere şehvetle​​ ve sapıkça yanaşıyorsunuz. Erkek erkeğe cinsel ihtiyaçlarınızı gidererek apaçık aşırı gidiyorsunuz.​​ Doğrusu siz sınır tanımayıp kuralları çiğneyerek çok ileri giden​​ isyankâr ve azgın bir topluluksunuz.”​​ Rabbiniz bu iş için erkeği ve kadını yaratmıştır. Allah’ın yaratılış yasası budur. Sizler yaptığınız şeyle Allah’ın yasasını çiğniyorsunuz.” 

82. Bu uyarıya karşı​​ Kavminin cevabı ise​​ Lût ve ona iman eden yandaşlarını kast ederek, alaycı bir dille: “Onları​​ sürüp memleketinizden çıkarın. Onlar pek fazla temiz olmaya çalışan insanlarmış,​​ ahlak polisi gibi başımıza dikildiler​​ bize namus dersi vermeye kalkışanların aramızda yeri yok” dediler. Böylece, Lut ile halkı arasında, yıllar sürecek zorlu bir mücadele başladı. Fakat inkârcılar, tüm uyarılara rağmen ilâhî dâvetten yüz çevirdiler, azıttıkça azıttılar.

83. Lût’un çabaları sonucu değiştirmedi.​​ Biz de onu ve karısı hariç diğer aile fertlerini​​ ve Lût’a inananları bir gece vakti şehirden​​ çıkararak, gelecek olan azaptan kurtardık. O karısı ise azap içinde kalanlardandı. Çünkü o, bir peygamber eşi olmasına rağmen, Lût’a düşmanlık edenlerle gizlice iş birliği yaptı. Fuhuş yapanları hoş karşılayıp, kâfirlerin zulmünü onayladı ve o zalimlerle birlikte hareket etti

84. Geride kalanların üzerine zalimleri kırıp geçiren birer mermi yağmuru gibi yağan taşlardan​​ şiddetli bir azap yağmuru yağdırdık​​ ve hepsini helak ettik. İşte, Suçluların utanmaz âsilerin, günahkârların sonlarının nasıl olduğuna bakın.​​ Etrafında yaşadıkları gölü onlara dev bir mezar yaptık. Bugün hâlâ içinde balık yaşamayan etrafında ot bitmeyen o göle ve bu ibret verici olaya iyi bakın. Suçluların cezası nasılmış, görün! Bu olay Allah’ın davetine başkaldıranlara ders olsun.​​ 

85. Sina Yarımadası’nda yaşayan Medyen kavmine de kardeşleri gibi yakından tanıdıkları​​ Şuayb’ı peygamber olarak gönderdik. ​​ Şuayb Mûsâ’nın hem kayınpederi hem de hocası idi. O da her peygamber gibi tebliğ öncesi yapılması gerekenleri yaptıktan sonra​​ onlara şöyle dedi: “Ey kavmim! Allah’ın yasalarına uyun, Sizin Allah’tan başka yönetecek hükümdarınız yoktur.​​ Yalnız Allah’a gönülden boyun eğin ve yalnızca O’na kulluk edin. Sizin Allah’tan başka otoritesine kayıtsız şartsız boyun eğeceğiniz bir​​ ilahınız yoktur.​​ İşte Size benimle beraber​​ Rabbinizden hakikati tüm berraklığıyla ortaya koyan apaçık âyetler​​ deliller mucizeler geldi. Artık siz de hayatınızı Allah’ın bildirdiği yasalarına göre yaşayın. İnsanlar arasındaki ilişkilerde hakkı hukuku koruyun! Alışverişlerinizde​​ Ölçüyü tartıyı tam yapın​​ adâleti gözetin ve insanların hakları olan mallarını ve eşyasını değerinden eksik vermeyin. Hiç kimsenin hakkını çiğnemeyin, Her zaman adil olun! Hırsızlık haksızlık ve haksız rekabet yapmayın.​​ Aldatarak hile yaparak, fırsat kollayarak, gasp ederek insanların haklarını yemeyin. Yeryüzünde ilâhî hükümler uygulanarak​​ düzene sokulmasından sonra sakın​​ yeryüzünde bozgunculuk yapmayın.​​ İnsanı vahyin rehberliğinden uzaklaştırarak onu inkâr, zulüm ve ahlâksızlık bataklığına sürüklemeyin. Eğer gerçekten Allah’a inanan​​ mü’minler iseniz bu sizin dünyada ve âhirette kurtuluşunuz için daha hayırlıdır. 

86. Kavmi, Şuayb’ı dinlemediği gibi ona iman edenleri de taciz ediyordu. Sonra da uyarılarına şöyle devam etti. “Ey kavmim!​​ İnananları​​ şantaj baskı ve​​ tehditlerle Allah’ın yolundan alıkoymak ve​​ asılsız iftiralarla dosdoğru olan​​ bu yolu​​ insanların gözünde​​ eğri​​ büğrü​​ göstermek için, öyle her köşe başında pusu kurmayın!​​ İnananları tehdit ederek, Allah’ın yasalarını eğip bükerek adaleti engellemeyin!​​ Unutmayın ki sizin bir zamanlar maddî imkânlarınız bu kadar çok değildi, sayıca da pek azdınız. Allah sizi çoğalttı​​ ve​​ güçlü, zengin bir toplum yaptı. Bozguncuların sonlarının nasıl olduğuna ibretle​​ bakın ve ona göre davranın. Hepsinin yerinde yeller esiyor.​​ 

87. İçinizden bir grup benimle gönderilmiş olana iman edip​​ onun gereklerini yerine getirmeye çalışırken, bir grup da daveti reddedip kabul edilmesine engel olmaya çalışarak iman etmedi.​​ Yapacak bir şey yok. Kimseyi inanmaya zorlayamam. Ey mü’minler! Siz imanınızda sabır ve sebat ederek müşriklere karşı direnin ve artık Allah aramızda hükmünü verinceye kadar sabredin. O, hüküm verenlerin en hayırlısıdır.” 

88. Kavminden​​ kendini beğenip​​ büyüklük taslayan​​ ve​​ iman etmeyi kibirlerine yediremeyen​​ ileri gelenleri dediler ki: “Ey Şuayb! Ya seni ve seninle birlikte iman edenleri yurdumuzdan çıkaracağız. Ya da dinimize, geleneklerimize ve yerleşik düzenimize​​ döneceksiniz. Bizim yaşadığımız hayatı benimseyip yasalarımıza uyarsanız ülkemizde kalırsınız. Ya bunu böylece kabul eder, bizimle birlikte aynı hayatı yaşarsınız, ya da ülkemizi terk edersiniz. Şuayb de şöyle dedi: “Biz İstemesek de mi, zorla mı yapacaksınız bunu. Hayır, bizi zorla küfre ve kötülüğe sokamazsınız. 

89. Allah bizi​​ sizin kokuşmuş, zulme dayalı, insanı insana kul eden nizamınızdan, şu bâtıl dininizden bizi kurtardıktan sonra eğer yeniden sizin dininize​​ tekrar​​ dönersek, bu Allah’a güvenmemek, âyetlerini yalanlamak, nankörlük ve iftira etmek demektir. Allah asla bundan razı olmaz. O yüzden sizin talebinizi kabul etmemiz mümkün değildir. Doğru ile yanlışı birbirine karıştırmış ve açıkça Allah’a iftirada bulunmuş oluruz. Rabbimiz Allah sizin dininize dönmemizi​​ dilemedikçe de zaten sizin dininize dönmemiz söz konusu olamaz.​​ Doğrusu Allah bizi sizin düzeninizden kurtardıktan sonra, tekrar sizin düzeninize dönersek, Allah’a karşı yalan uydurmuş oluruz. Çünkü sizler Allah’ın yasalarını bırakıp, kendi uydurduğunuz yasalara göre yaşıyorsunuz. İnsanları kandırarak haklarını yiyorsunuz. Eğer bizim sizin düzeninize tekrar dönmemizi Allah dilemiş olsa zaten döneriz.​​ Zaten Allah inkâra dönmemizi asla dilemez Ancak böyle bir şey mümkün değil. Bizler Allah istemedikçe asla sizin düzeninize dönmeyiz. İnsanoğlunun bilgisi sınırlıdır, fakat Rabbimiz​​ sonsuz​​ ilmiyle her şeyi kuşatmıştır. Bu yüzden Biz yalnızca Allah’a güvendik. Şuayb Peygamber hakikati bile bile reddeden bu inatçı kâfirlerin imana geleceğinden iyice ümit kesince, Allah’a el açıp yalvarmaya başladı: Ey Rabbim Bizimle şu müşrik zalim kavim arasında gerçek olan neyse onu ortaya çıkar ve aramızda hükmünü ver.​​ Ne olur, gönüllerini fethetmek için bizimle kavmimiz arasındaki engelleri kaldır.​​ Sen hüküm verenlerin en hayırlısısın.​​ Her türlü engel arasından en iyi en güzel yolları açansın” diye dilekte bulundu.​​ 

90. Medyen​​ Kavminden ileri gelen​​ yöneticiler ve bile bile inkâr eden kâfirler​​ müminleri ikna yoluyla bu yoldan çeviremeyeceklerini anlayınca, bu kez yaptıkları tehdidin dozunu artırarak​​ dediler ki:”​​ Şuayb’e uyup peşinden giderseniz​​ kaybeden ve hüsrana uğrayanlardan olursunuz​​ sonuçlarına katlanırsınız” diyerek tehdit ettiler.

91. Sonunda şehrin altını üstüne getiren dehşet verici ve​​ kuvvetli bir deprem onları​​ ansızın​​ yakalayıverdi. Ve yurtlarında cansız bir hâlde diz üstü yığılıp kaldılar. Hepsi helak oldular. 

92. Sonunda Musibet öyle bir geldi ki, adeta bir pisliği temizlercesine, geride hiçbir iz bırakmadı.​​ Şu’ayb’ı yalanlayanlar sanki orada hiç yaşamamış gibi​​ yok olup gittiler. Böylece Asıl zarara ziyana uğrayanlar Şu’ayb’ı yalanlayanlar oldu.

93. Şu’ayb da onların​​ arkalarından bakıp​​ yüz çevirerek​​ içinden​​ şöyle dedi: “Ey isyankâr​​ kavmim! Ne olurdu, sözümü dinleyip zulmünüzden vazgeçseydiniz! Oysa Ben size Rabbimin bildirdiği gerçekleri duyurdum ve bu korkunç akıbetten kurtarmak için size öğüt verdim ve uyardım. Artık sizin gibi hakkı ve hakikati inkâr eden, böylesine azgın kâfir bir kavme nasıl üzülürüm? Nasıl yas tutup kederlenirim. ​​ 

94. Bütün bu kıssalardan alınacak derse gelince, ey insan! Adına musibet dediğiniz şeyler bile, bizim rahmetimizin farklı bir tecellisidir.​​ Biz​​ hangi topluma ülkeye peygamber ve kitap​​ gönderdiysek,​​ onlara​​ kurallarını Allah’ın belirlediği hayatı yaşamaya davet ettik. Bir yandan​​ da oranın inanmayan halkını, gaflet uykusundan uyanırlar, aciz olduklarını anlarlar ve​​ gönülden yalvarıp yakarırlar, pişman olup iman ve itaate yanaşırlar diye sıkıntı ve darlıkla sınadık.​​ Yokluklarla, şiddet, hastalık ve ekonomik darboğazlarla, mallarına ve kendilerine gelen zararlarla karşı karşıya getirdik. Onlara bakarız. Başlarına gelen darlıkta yoksullukta Allah’a mı yalvarıyorlar yoksa başka şeylere mi?​​ 95. Sonra da o sıkıntı ve kötülüğün yerine iyilik, bolluk​​ verdik. Nihayet​​ refah seviyeleri iyice yükseldi​​ varlıkları arttı ve: Allah’ın her iki durumu da yaşatmasına rağmen birçoğu Allah’a yönelip şükretmek yerine, yavaş yavaş azgınlaşmaya başlayarak, “Atalarımız da​​ bazen darlığa uğramış bazen de bolluk ve refah içinde yaşamışlardı. Demek ki, bu olaylar ilâhî bir uyarı, imtihân veya ceza filan değil, tamamen tesadüflere bağlı basit olaylarmış dediler. Ahlâksızlık nankörlük ve azgınlıklarına devam ettiler Bunun üzerine onları hiç​​ beklemedikleri bir zamanda​​ ve farkında olmadıkları bir sırada​​ ansızın yakaladık. Ve hak ettikleri azapla cezalandırdık.​​ 

96. Eğer o peygamber gönderilen​​ toplumların halkı,​​ idarecileri, elçilerinin getirdiği hakikate dürüst ve erdemlice davranıp iman etseler ve​​ davet edildiklerine yönelerek her türlü günah ve kötülükten​​ sakınmış olsalardı​​ onları elbette helâk etmezdik. Tam tersine, onlara göklerin ve yerin kapılarını​​ sonuna kadar açardık ve üzerlerine bolluk ve bereket yağdırırdık. Ancak onlar​​ daveti yalan sayıp, kabul etmediler. Nefsi arzularına kapılıp yasalarımızı, Hakkı ve hakikatti bile bile inkâr edip​​ yalanladılar. Biz de onları yaptıklarına karşılık​​ kıskıvrak yakalayıverdik. Ve helak edip yerin dibine geçirdik. 

97. Bu cezalandırmalar her zaman olabilir. O halde davetimize sırtını dönmesi halinde​​ hangi toplum ve gaflet içinde olan insanlar​​ bir gece uyurken aniden kendilerine azabımızın gelmeyeceğinden​​ emin olabilir?​​ 

98. Yahut​​ şu anda yeryüzünde hüküm süren​​ hangi toplum bir gündüz vakti iş güçle oyalanıp dururken ya da dünyanın zevk ve nimetlerine dalıp eğlenirken kendilerine azabımızın gelmeyeceğinden​​ emin olabilir?​​ Var mı garantisi olan?

99. Onlar Allah’ın önceden bilinemeyen kurduğu plan ve tuzağından ve bu plân uyarınca mutlaka gelecek olan azabından​​ kim emin olabilir?​​ Allah’ın davetinden yüz çevirip, O’nun Rabliği ve ilahlığını örtmeye çalışan böyleleri kendilerini nasıl güvende hissedebilirler?​​ Hüsrana uğrayan bunun sonucunda basiretleri bağlanan​​ bir topluluktan başkası Allah’ın​​ tuzağından ve​​ azabından emin olamaz. Azabın kendilerine hiç gelmeyeceğini zannedenler, büyük bir gaflet içindedirler.​​ 

100. Önceki halklar helâk olup gittikten sonra​​ bugün bu topraklarda​​ hayat süren müşrikler yaşadıkları ülkelerin ibret dolu tarihlerini,​​ hâlâ anlayamadılar mı?​​ Öncekilerden sonra yeryüzüne halife yaptıklarımızın, kendilerine bildirilen bu olup bitenlerden dersler çıkarması gerekmez mi?  Şayet biz dileseydik​​ daveti reddetmeleri ve​​ günahlarından dolayı​​ öncekiler gibi onları da azaba uğratırdık. Ve kalplerine mühür vururduk da​​ kulakları olduğu halde​​ hakkı duymazlardı​​ gözleri olduğu halde gerçeği görmezlerdi. İsteriz ki insanlar gerçekleri kendi gözüyle görsün, kendi kalpleriyle tasdik etsinler. Böylece hiçbir zorlama olmadan gerçeklere sahip çıksınlar. Unutmayın ki inanmak da inanmamak da insanın kendisine kalmıştır. Rabbiniz inanana da inanmayana da baskı yapmaz. Sadece inanmak isteyenlerin yolunu açar. İnkâr edenlere başlarına gelecekleri açıklar.

101. Ey Peygamber ve onu adım adım izleyen Müslüman!  İşte o geçmişte helâk edilip yok olan memleketlerin​​ toplumların başlarına gelen felâket haberlerinden ve tarihi hadiselerinden​​ bazılarını sana anlatıyoruz. Şüphesiz peygamberleri yaratılış sebeplerini ortaya koyup doğru yola davet için,​​ onlara​​ apaçık deliller getirmişlerdi.​​ Ancak​​ kibir ve inatları yüzünden​​ daha önce yalanladıkları​​ davete ve​​ hakikate iman etmeye yanaşmadılar.​​ İşte Allah, akıllarını doğru kullanmadıkları için hakikati bile bile reddeden bu gibi kâfirlerin kalplerini böyle mühürler. 

102. Oysa Biz insanı yaratıp, doğru ile yanlışı birbirlerinden ayırt etme kapasitesi ile donatıp, Rabbinin de Allah olduğunu ona bildirmiştik. Fakat buna rağmen Onların çoğunda doğruluk, dürüstlük,​​ Rablerine ve peygamberlerine​​ verdikleri söze bağlılık görmedik. Çoğunu​​ iman ve itaatten çıkan sözünde durmayan yoldan çıkmış kimseler​​ ve​​ nankörlük ederek yüz çevirenler olduğunu gördük.​​ Maalesef her asırda çoğunluk kendi arzusuna ve dünyalık hesabına dalan insanlardı

103. Bu kavimlerin ardından Musa’yı Peygamberliğini ispatlayan mucizeler ve hakikati açıkça ortaya koyan ayetlerimizle, Firavun’a ve onun ileri gelenlerine gönderdik. Ancak onlar da davet edildikleri hayat nizamına karşı çıktılar. Mucizeler karşısında düştükleri acizliği idrak etmelerine rağmen, buyruklarımıza karşı gelerek ayetlerimize ve elçimize haksızlık ettiler. Allah’ın kitabını kendilerine tebliğini engellediler. Bozguncuların sonlarının nasıl olduğuna başlarına nelerin geldiğine bir bak! Ve muhataplarına anlat ki, inananlar bundan ders çıkarsınlar. Şimdi sana Musa’nın hayatından örnekler vereceğiz. 

104. Musa Firavun’a şöyle demişti: “Ey Firavun! Ben alemlerin Rabbi tarafından size​​ gönderilmiş bir peygamberim diye uyardı

105. Bana sadece, Allah hakkında hakikati söylemek​​ ve Allah’ın davetini duyurmak​​ yaraşır. Bakın sözlerimin doğruluğunu ispatlamak üzere, Rabbinizden apaçık delillerle ve bilgilerle​​ geldim. Buna rağmen​​ inanmıyorsan hiç olmazsa köleleştirip esir ettiğin şu​​ İsrailoğullarını​​ serbest bırakıp​​ benimle birlikte​​ gönder. Hürriyetlerinin kısıtlanmasına son verip Mısır’dan çıkıp gitmesine izin ver ve atalarının yurdu, Filistin’e gelsinler.

106. Bunun üzerine Firavun istese güç kullanarak Mûsâ’yı hemen etkisiz hale getirebilirdi ama hem onu kavmi önünde küçük düşürmek hem de kendisinin meydan okumadan kaçmadığını göstermek için teklifine karşı Musa’ya dedi ki: “Eğer peygamberliğinin tasdiki ile ilgili bir mucize getirdiysen; doğru söylüyorsan​​ hadi​​ onu ortaya koy” da gerçekten peygamber misin görelim dedi.

107. Bunun üzerine Musa​​ arkasında Allah olanın önünde hiçbir gücün duramayacağını gösteren bir sembol olan​​ asasını yere bıraktı ve​​ Allah’ın dilemesiyle​​ bir anda gerçek bir yılan oluverdi.​​ Firavuna gönderilen ayetleri okumaya başladı. Ayetler Firavunun inancını sorguluyor. O’na insan olduğunu hatırlatıyor. Allah’a inanmasını, yasalarına uymasını istiyordu. Okuduğu ayetler Musa’nın inancının dayandığı esaslardı. Kendini İlah zanneden Firavun ne yapacağını şaşırdı. Okunan ayetler sarayın her yanını bir ejderha gibi sarmış,​​ Firavunun sarayının sütunları sarsılmıştı. Firavunun kurduğu ilahlık düzeninin sallanmaya başladığını anladı. Çünkü Musa’nın elindeki güç (asa) çok kuvvetliydi! Firavun inancının temelini allak bullak etmişti.

108. Ardından koynuna sokmadan önce normal olan elini koynuna sokup çıkardı. O da bakanların gözünü hayranlık verecek derecede kamaştıran​​ bembeyaz bir ışık kaynağına​​ dönüştü.​​ Bembeyaz olan bu el; geçmişinde kazara adam öldüren bir elin, gelecekte Allah yolunda hizmet eden bir ele dönüşebileceğini gösteren bir semboldü. Böylece Firavunun ve adamlarının, Mûsâ’nın doğru söylediğine dair en ufak bir kuşkuları kalmadı. Fakat kibir ve ihtirasları onları imandan alıkoydu. Musa eline güç veren bütün ayetleri ortaya koymaya başladı. Musa yeni bir düzeni anlatıyordu. Musa insanların önüne bembeyaz bir sayfa açıyor, insanlığın kimliği, kişiliği, yaşamı yeniden çiziliyordu. Bu yüzden, Mûsâ’nın dâvetini etkisiz kılmak amacıyla plânlar kurmaya başladılar: 

109. Hiç kimse Musa’nın elinin bu kadar güçlü olduğunu tahmin etmemişti. Herkes şaşkınlık içindeydi. Bu mucizeleri gören Firavunun adamları Mûsâ’nın doğru söylediğini hemen anladılar. Fakat bunu halka söyledikleri zaman Mûsâ’nın halk nezdinde kahraman olacağını da biliyorlardı. Firavunun kavminden ileri gelenler ortaya atıldılar. Musa’nın etkisini silip süpürmek, oluşan havayı dağıtmak istiyorlardı. Şaşkınlığa uğrayan Firavun toplumundan ileri gelenler​​ Mûsâ’yı halkın gözünde küçük düşürmek için​​ dediler ki: “Bu Musa bu işleri iyi öğrenen​​ usta bir sihirbazdır.​​ İnsanları sözleriyle etkiliyor. Gözlerimizi boyuyor.

110.​​ Firavunun adamları halka böyle derken, Firavuna da şöyle dediler: Anlaşılan o ki, Mûsâ toplumu ayaklandırıp Sizi toprağınızdan çıkarmak, sisteminizi yıkıp, yerine kendi nizamını kurup tahtınıza oturmak istiyor. Firavun da adamlarına: Peki Bu durumda​​ ne öneriyorsunuz​​ teklifiniz nedir?​​ diye sordu. 

111. Onlar da Yılana dönüşen bu asa Mûsâ’nın elinde olduğu sürece, onu öldürmemize imkân yok. Hadi öldürdük diyelim, o zaman da İsrail Oğulları isyan edecektir ki, bunu asla göze alamayız. Sen “Musa ve kardeşi​​ Harun’u​​ öldürmek yerine​​ şimdilik bir süre​​ oyala ve beklet. Başkaları ile görüşüp konuşmasına engel ol.​​ Eğer onları öldürürsen, halkın gönlünde birer kahraman olarak yaşarlar.​​ Sonra sihirbazları toplayıp huzuruna getirmek için, vereceğin cezayı erteleyip etraftaki şehirlere çağrıcı (toplayıcı)​​ denilen adamlarını gönder. 

112. Böylece Bütün usta ve maharetli sihirbazları​​ toplayıp sana getirsinler.​​ Sonra onları ve Mûsâ’yı halkın huzurunda yarıştıralım. Nasıl olsa halk, sihirbazların göz boyaması ile Peygamberin mucizesi arasındaki farkı ayırt edemez. Mûsâ’nın taraftar toplamasına, ancak bu şekilde engel olabiliriz. Musa’nın ortaya koyduklarının mucize değil birer sihirbazlık olduğunu gösterip Musa’nın oluşturduğu etkiyi silsinler dediler. Bu teklif kabul edildi ve plân uygulanmaya başlandı:

113. Şehirlerden toplanan en ünlü sihirbazlar​​ olayı haber aldıklarında Firavunun kendilerine olan ihtiyacını da anlamışlardı. Bu durumu fırsata dönüştürmek için​​ Firavun’a gelip: “Eğer​​ yapacaklarımızla Musa’yı mağlup edip​​ üstün çıkan biz olursak herhalde bize yüklü bir mükafat olacak değil mi?” dediler.​​ 

114. Firavun’ da: “Evet​​ siz kazanacak olursanız​​ o zaman siz, bana yakın makam sahibi saygın ve varlıklı kimselerden olacaksınız” dedi. 

115. Nihayet Musa ve sihirbazlar, belirlenen yer ve zamanda Firavun, Firavun’un önde gelen adamları ve halkın da toplandığı meydanda bir araya geldiler. Gösteri için halkın en kalabalık olacağı bir bayram günü belirlendi. Firavunun vaadiyle iyice motive olan​​ sihirbazlar: “Ey Musa!​​ Maharetini göstermek için Önce Sen mi hünerlerini ortaya koyup asânı yere atacaksın, yoksa önce atan biz mi olalım?” dediler.

116. Musa: hiç korkmadan​​ “önce siz başlayın asanızı Atın” dedi. Bunun üzerine, onlar sihirbazlık sanatlarını kullanarak asaları ve ipleri yere Attıklarında insanların gözlerini​​ boyayıp​​ büyülediler, onları dehşete düşürdüler büyük ve etkileyici bir sihirbazlık​​ gösterisi ortaya koydular. Zira attıkları sopalar ve ipler, ortalıkta hareket eden korkunç yılanlara, çıyanlara dönüşmüşlerdi. Bu manzara karşısında, Mûsâ bile korku içerisinde donakalmıştı.​​ 117. Mûsâ içinde bir korku hissetti. Bunun üzerine biz de Musa’ya: “Sen de Asanı meydandaki yılanların ortasına at ve bırak”​​ diye vahyettik. Mûsâ da yeniden cesaret kazanarak asasını attı. Bir de baktılar ki o, Musa’nın yere bıraktığı asası dev bir yılana​​ dönüştü. Büyücülerin​​ gerçek gibi gösterip​​ uydurdukları yılan, çıyan türünden şeyleri yutuverdi.  Hepsi birden şaşkınlığa uğramışlardı. Musa’ya “Sen de dayandığın esasları (asanı) ortaya koy!” diye vahyettik! Bir de baktılar ki Musa’nın okuduğu ayetler, onların bütün yalanlarını ortaya çıkardı. Sihirbazlar ve dinleyenler Firavunun tanrı olmadığını, Firavunluk düzeninin ve yasalarının uydurma olduğunu, Firavunlar tarihinin kan, zulüm, gözyaşı olduğunu, insanları sınıflara ayırarak kölelik düzeni getirdiğini öğrendiler.

118. Böylece​​ Musa’nın peygamber olduğuna dair​​ gerçek​​ tüm berraklığıyla ortaya çıktı. Ve sihirbazların​​ birer düzenbaz ve yaptıklarının birer aldatmacadan ibaret olduğu​​ anlaşıldı. Ayrıca gerek Firavun’un gerek sihirbazların yaptıkları işler, kurdukları bunca hile ve entrikalar, boşa çıkarak ortadan silindi. Sihirbazların oluşturduğu olumsuz hava dağıldı. Halk Musa’ya hak vermeye başladı. Halkın gözünün önünde olan bu görüşme Firavunun aleyhine oldu. O güne kadar hiç kimse Firavuna, Firavunun düzenine karşı ciddi bir eleştiri getirmemişti. Halk gösterilen bu cesarete, anlatılan gerçeklere karşı hayranlığını gizleyemedi. , Firavun ve taraftarlarının bütün itibarları yerle bir oldu. İşte o anda Firavun ve adamları burada küçük düşerek yenildiler. O hâlde, ey müminler; siz de zamanınızın Mûsâ’sı olup zalimlerin karşısına Mûsâ’nın asasından çok daha büyük bir mucize olan Allah’ın ayetleriyle çıktığınız takdirde, emin olun ki, benzer firavunların her türlü sihirbazları, düzenleri ve sistemleri, Allah’ın ayetleri karşısında eriyecektir. Böylece zâlimler bir kez daha yenilgiye uğrayıp küçük düşecek, hatta onların “sihirbazları” bile, hakikatin gücü karşısında teslim olacaklardır.​​ 

120. Evet, apaçık mûcizeleri görmesine rağmen, Firavun hakîkati kabule yanaşmadı. Fakat hakîkati görür görmez kalbinden vurulan birileri vardı: Neyin sihir, neyin sihir olmadığını en iyi bilen ve Musa’nın yaptığının apaçık bir mûcize olduğunu anlayan​​ Büyücüler, Mûsâ’nın sihirbaz olmadığını, tam tersine, göstermiş olduğu mucizeler ile peygamber olduğunu anlayınca​​ hemen diz çöküp secdeye kapandılar. 

121. Hepsi birden: Bizler “Alemlerin Rabbine, Musa’nın peygamberliğine ve davetine iman ettik, çünkü bu gördüklerimizi ancak​​ gerçek Rabbimiz olan Allah yapabilirdi. 122. Ve​​ Musa ile Harun’un Allah adına yaptığı davete ve tüm varlıkların gerçek sahibi, yöneticisi olan âlemlerin Rabbine”​​ iman ettik​​ dediler.

123. Bu manzara karşısında çılgına dönen Firavun da iman eden sihirbazlara dönüp şöyle dedi: “Ben size izin vermeden önce ona​​ yani Hz. Mûsâ’nın peygamberliğine iman mı ettiniz? Demek siz, ta başından beri Mûsâ adına çalışan birer ajan idiniz! Nasıl da akıl edemedim? Bu bir hiledir. Bu, halkı buradan​​ sürüp çıkarmak​​ ve İsrailoğullarıyla birlikte beni devirip iktidarıma son vermek amacıyla​​ bana kendi​​ şehrimde​​ Mûsâ ile birlikte​​ kurmuş olduğunuz bir tuzaktır. Öyleyse siz buna karşılık ne yapacağımı Yakında göreceksiniz. Ben size bunun bedelini ödeteceğim. Firavun kendisine karşı tuzak kurulduğunu, düzenine yapılan büyük bir başkaldırı olduğunu düşündü. Zaten Musa sarayda büyümüştü. Saraydan kovulmasaydı, Risalet göreviyle görevlendirilmeseydi, belki de Firavun’un yerine geçecekti. Firavunun kafasında oluşan şey iktidarına karşı yapılan bir ayaklanmaydı. Ona göre Musa ile sihirbazlar önceden anlaşıp tuzak kurmuşlardı.

124. Firavun:​​ Otoriteme başkaldırma cüretinde bulunduğunuz için​​ yemin olsun ki. Ölmeden önce sizi ölmekten beter etmek için önce​​ ellerinizi ve ayaklarınızı çaprazlama keseceğim.​​ Bu acıyla yaşadıktan​​ sonra​​ da​​ hepinizi asacağım diye tehdide başlamıştı. 

125. Bu tehditler karşısında zerre kadar sarsılmayan Sihirbazlar da Firavun’a şöyle dediler:​​ “Hiç önemli değil!” “Gerçek şu ki biz nasıl olsa sonunda Rabbimize döneceğiz diye cevap verdiler, Bu ha üç gün önce, ha üç gün sonra olmuş, ne fark eder? Artık senin tehditlerine boyun eğecek değiliz diyerek dik durmuşlardı. 

126. Sihirbazlar Firavun’a: Belli ki Sen sırf, Hz. Musa aracılığıyla​​ Rabbimizin ayetleri​​ ve daveti bize geldiğinde onlara iman ettiğimiz için​​ ve​​ başka iman edeceklere engel olup, onların gözlerini korkutmak ve iktidarını korumak için​​ bizden intikam alıyorsun. Yoksa iddia ettiğin gibi bir komplo içerisinde olmadığımızı sen de adın gibi biliyorsun dediler. Ve bu kılıçtan keskin sözlerden sonra ellerini açıp Allah’a yalvararak: Ey Rabbimiz! bu zalimin zulmüne karşı Bize​​ bolca dayanma gücü​​ sabır ver ve canlarımızı​​ sana yürekten bağlanmış​​ Müslümanlar​​ olarak al diye duaya sığınmışlardı. Böylece, Firavunun saltanatını koruma adına Mûsâ’ya meydan okuma cüretini gösteren sihirbazlar, ruhlarında müthiş bir devrim gerçekleştirerek müminler kervanına katılmış ve aynı günün akşamı şehâdet şerbetini içerek en yüce makama ulaşmışlardı. Onların bu “şehadeti” Firavun’un bütün suçlamalarını anlamsız kılmış ve Hz. Mûsâ’nın Peygamberliğini açıkça gözler önüne sermişti.

127. Bunun üzerine​​ Firavun toplumundan ileri gelenler ve kurmayları toplanıp Firavun’a:​​ “Sen Musa’yı ve kavmini, senin​​ Rabliğini ve​​ ilahlığını terk etsinler​​ ve insanları buna çağırıp birlik ve beraberliğimizi bozarak​​ bu ülkede​​ karışıklık çıkarsınlar diye kendi başlarına mı​​ bırakacaksın?”.​​ Şimdi hepsinden kurtulacak bir çare bulmalısın dediler. Firavun da onlara dönüp dedi ki: Merak etmeyin “Genç nüfusun kökünü kurutmak için​​ Onların erkeklerini, erkek çocuklarını​​ öldürecek ve kadınlarını da her türlü hizmetimizde kullanmak üzere sağ bırakacağız. Biz onların üstünde ezici bir güce sahibiz” dedi.

128. Firavunun bu kararından sonra, Mısır’da acı ve ızdırap dolu, çok zor günler başladı. Bu günlerde​​ Musa da kavmine inanç ve kulluğun esaslarını öğreterek şöyle diyordu: “Ey kavmim! Bütün güç ve kudret Allah’ın elindedir ve O dilemedikçe, hiç kimsenin size bir şey yapamayacağını bilin! Sakın ürküp gevşemeyin, telaş etmeyin ümitsizliğe düşmeyin, yalnız Allah’tan medet umarak yardım dileyin ve O’nun yolunda zalimlere karşı mücadele verirken, tam bir direnç göstererek sabredin. İyi bilin ki bütün Yeryüzü Allah’ındır, dilediği kullarını​​ ona​​ mirasçı​​ ve​​ egemen​​ kılar.​​ Unutmayın, dünyada da âhirette de mutlu Sonuç ve nihai zafer,​​ Allah’a saygıyla bağlanarak kötülüklerden sakınan dürüst ve erdemli kimselerin, günahlardan arınıp azaptan korunanların ve takva sahiplerinindir. Allah’ın davetine uyup da sorumluluklarını bilinçle yerine getirenler mutlaka kazanacaktır dedi.

129.​​ Bu sözler üzerine vahiy terbiyesi ile henüz istenen kıvama gelmemiş olan İsrailoğulları, Hz. Musa’ya dönüp sitem ederek: “İyi hoş söylüyorsun da Bize, sen Peygamber olarak gelmeden önce de Firavun’un zulmüne maruz kalıp eziyet çektik. Sen geldikten sonra da eziyet devam ediyor!” Hakk dine ve davaya uyduk diye umduğumuz​​ rahata ve menfaate bir türlü kavuşamadık. Güya bizi kurtarmaya gelmiştin, fakat uyuyan fitneyi uyandırdın ve Firavunu iyice azdırarak başımıza belâ ettin değişen bir şey yok dediler. Musa da onlara: Hele biraz daha sabredin, kardeşlerim!  “Allah​​ belki de​​ düşmanımızı yok edip sizi onların yerine​​ halife kılıp yerleştirecek.​​ ​​ Ama öncelikle sizin nasıl hareket edeceğinize,​​ sizin O’nun davetine olan inancınızdaki samimiyet ve gayretinizle buna ne kadar layık olduğunuza​​ bakacak.​​ İşte asıl zor imtihân o zaman başlayacak. Allah, sizi güç ve servet ile imtihân edip sadıklarla sahtekârları ayıracaktır​​ “dedi. Derken ilâhî plân, aşama aşama gerçekleşmeye başladı.

130. Şüphesiz biz Firavun’un kavmini​​ düşünüp de​​ öğüt alırlar, gerçeği görüp Rablerinin davetine yönelirler diye kuraklık ve kıtlık vererek orada yetişen mahsulleri azaltarak​​ uyardık.​​ 

131. Fakat küfür ahlakı başlarına geleni doğru değerlendirmelerine engel oluyordu, uyarılardan ders almadılar. Şöyle ki: Onlara​​ bolluk refah ve​​ bir iyilik geldiğinde: “Bu​​ nimet ve başarılar zaten bizim hakkımızdır, bizim doğru yolda olduğumuzu, tanrıların bizden yana olduğunu açıkça gösteren bir delildir ve sırf bizim bilgi ve becerimiz sayesinde gerçekleşmiştir” derlerdi. Başlarına bir kötülük geldiğinde de Musa ve beraberindekilerin uğursuzluğuna yorarlardı. İyi bilin ki, onların uğursuzluğu aslında kendi kötülükleri yüzünden hak ettikleri bir karşılık olarak Allah katındandır. Asıl uğursuz olanlar kendileridir ve uğradıkları felaketler, kendi fesatlıkları nedeniyledir ancak çoğu bu gerçeği bilmez ve kabul etmez. İnkâr edenlerin yaptıkları hiçbir zaman değişmiyor. Muhakkak ki inkâr edenler başlarına gelenlerden hiç ders almaz. Yasalarımız gereği gökyüzü ve yeryüzünde sizin bazen bolluk dediğiniz, bazen felaket dediğiniz olaylar meydana gelir. Hâlbuki Rabbinizin yasalarıyla meydana gelen olaylar, yaşadığınız dünyanın size ait olmadığını hatırlatır. 

132.​​ Başlarına gelenlerden ders almayarak Musa’ya dönüp: “Bizi​​ senin peygamberliğine davet ettiğin hayat nizamına inandırmak ve etkileyip büyülemek için, Sen ne kadar mucize​​ ve ayet​​ getirirsen getir biz yine de sana inanmayacağız.” Bu küfür ve zulüm düzenini bile bile tercih ettik dediler.​​ Keşke ayetlerin anlattığı gerçekleri anlayıp, dünyanın sahibi olmadığınızı, dünyada geçici bir hayat yaşadığınızı anlamış olsanız. Bunları akıl edip düşünmez misiniz?

133. Bu inat üzerine Biz ayrı ayrı mucizeler ve musibetler olarak üzerlerine​​ sellere sebep olan​​ tufan, her yeri istila edip hayatı felç eden sürü sürü çekirge, ürünleri mahveden buğday güveleri ve zararlı haşarat, gökten nehirleri ve şehirleri dolduran kurbağalar ve içme sularını kızıla boyayan​​ kan musallat edip gönderdik. Bunlar onlara Allah’ın apaçık mesajları idi. Ama onlar bütün bu uyarılara karşılık yola gelmek yerine her zamanki gibi yine​​ kibirlenmeyi zorbalığı, diktatörlüğü terk etmeyip büyüklük tasladılar.​​ Müşrik ve​​ kâfir olmaktan vazgeçmeyip​​ azgın bir toplum oldular.​​ Yaşadığınız zamanlara bir bakın! Ayrı ayrı zamanlarda başınıza nice felaketler geldi. Başınıza gelen bütün felaketler üzerinde düşünmeniz gereken, aklınızı başınıza getirecek delillerdi. Sizler ayetlerimizi doğru değerlendirip kendinize çeki düzen vereceğinize yanlış yorumlar yapıyorsunuz. Halâ gerçekleri anlamıyor musunuz? Dünyanın yasasını yönetmek sizin elinizde değildir. Yeryüzünün de gökyüzünün de yasasını biz yönetiriz. Öyleyken niçin dünya hayatında da Rabbinizin yasalarına uymuyorsunuz.

134. Sonunda Başlarına dayanılmaz bir felaket geldiğinde Musa’ya gelip: “Ey Musa! Sana verdiği​​ söz hürmetine ve peygamberlik adına bizim bu musibetten kurtulmamız için Rabbine dua et.​​ Yeminle söylüyoruz​​ Eğer üzerimizden bu felaketi kaldırırsan sana iman edecek, senin Allah adına yaptığın daveti kabul edip ona uyacağız. Ve​​ hürriyetlerinin kısıtlanmasına son vererek​​ İsrailoğullarını seninle birlikte göndereceğiz” diyorlardı.​​ Musa olsaydı da olmasaydı da doğal yasalarımız gereği bu tür felaketler başınıza gelecektir. Ne biçim akıl ediyorsunuz? Felaketler sizi uyarmak için sürekli gelecek ve size yasalarımızı hatırlatacaktır. 

135. Biz verdikleri sözü yerine getirebilecekleri​​ samimiyetlerini gösterebilecekleri​​ bir süre için musibeti üzerlerinden kaldırınca sözlerinden hemen dönüyorlardı​​ ve eski hallerini devam ettiriyorlardı. Felaketler ortadan kalkınca ne yapıyorsunuz? Ayetlerimizi inkâr edip yalanlamıyor musunuz? Elçimiz Musa ile mücadeleye girmiyor musunuz?

136. Biz de​​ Rablerinin davetine karşı küstahlık yapıp​​ ayetlerimizi yalanlayıp onları umursamadıklarından ve ikiyüzlülüklerinden dolayı kendilerine hak ettikleri cezayı verdik ve tümünü denizde boğduk.​​ ​​ Şimdi arkalarından sanki bir masal gibi söz ediliyor. Bir zamanlar Mısır’da Firavunlar yaşardı deniliyor. Hâlbuki onlar masal değil, acı gerçeği yaşayanlardı.​​ 

137. Sonra da​​ Firavun ve yandaşları tarafından hor görülüp​​ zayıf düşürülen İsrâiloğullarını​​ Nil’den Fırat’a kadar​​ doğusunu da batısını da bereketli kıldığımız toprakların tamamına mirasçı​​ ve hakim​​ kıldık. Böylece İsrailoğullarının, her türlü sıkıntı zorluk ve​​ zulme karşı sabırla direnmeleri sebebiyle Rabbinin onlara​​ vaad edilmiş topraklarla alakalı​​ sözü de gerçekleşmiş oldu. Firavun ve kavminin yaptıkları​​ saraylarını ve​​ bin bir emekle​​ yükselttikleri​​ köşklerini​​ helak edip​​ yıktık.​​ Firavuna boyun eğmediler. Musa ile gönderdiğimiz ayetlere uyarak haklarına sahip çıktılar. Ama hidayet edenler zafere ulaştı. İşte, Mûsâ ve arkadaşları için asıl imtihân, bundan sonra başlıyordu: 

138.​​ Sonunda Firavun Kızıldeniz’de boğulurken İsrailoğullarını Firavun zulmünden kurtarıp​​ denizden geçirdik. Ve yollarına devam ederken ağaçtan metalden yaptıkları​​ putlara tapan​​ Allah’tan başka da ilahlar edinen​​ ve putlaştırdıkları kimselerin kurdukları nizam ile yönetilen bir topluluğa rastladılar. Bunu gören ve yüzyıllarca putperest bir toplumun esareti altında yaşamış olan İsrailoğulları da Musa’ya “Ey Musa! Onların ilahları gibi bize de​​ görebileceğimiz, dokunabileceğimiz bir ilah yap” dediler. Musa onlara dedi ki: “Siz gerçekten cahillik eden nankör ve doğruyla yanlışı birbirinden ayırt edemeyen bir topluluksunuz​​ diyerek azarladı.​​ 

139. Bu gördüğünüz topluma gelince Şu putlara tapanların din diye inandıkları​​ sistem​​ ve​​ benimseyip yaşadıkları hayat onları kaçınılmaz bir biçimde kahredici bir yok oluşa sürükleyecektir​​ ve yok olup gitmeye mahkumdur.​​ Yapmakta oldukları ibadetler de hep boşunadır.​​ 

140.  Musa Dedi ki: “Allah sizi​​ iman ve hidayet gibi nimetlerle içinde yaşadığınız zulüm nizamından kurtarıp​​ bütün alemlere ve​​ çevrenizdeki gafil ve kâfir kavimlere üstün kılmışken​​ hâşâ ben sizin için Allah’tan başka hükmüne boyun eğilecek bir otorite, kulluk ve ibadet edilecek ilah mı arayacağım!” Sizler başka bir zulüm nizamına​​ yönelerek Allah’tan başka ilah mı arıyorsunuz? Bana nasıl böyle şaşkın ve sapkın bir teklif yaparsınız? Bunu yaparsam inandığım değerlere ihanet etmiş olurum.

141. Ve onlara, Allah’ın şu sözlerini iletti: Ey İsrailoğulları! Düşünün ki, Hani bir zamanlar size en kötü işkenceleri yapan, bir soykırım olarak neslinizi yok etmek için yeni doğanları ve oğullarınızı​​ sizlerin gözleri önünde​​ öldüren, kadınlarınızı utanç verici işlerde köle olarak kullanmak üzere sağ bırakan Firavun hanedanından ve zulüm sisteminden sizi kurtardık.  Bunda sizin için Rabbinizin katından sizi eğitip olgunlaştırmak ve böylece insanlığı doğru yola ileten örnek ve öncü bir toplum yapmak adına büyük bir imtihan vardı.​​ Siz bu ağır sınavları geçmişken, şimdi bu yaptığınız size yakışıyor mu?”

142. Biz Musa ile​​ insanların yaratılış sebeplerine uygun olan nizam ile ahlakın yasalarını öğretmek ve Tevrat’ın ilk ayetlerini vermek üzere​​ otuz gece için​​ Sina Dağı’na çağırıp​​ sözleştik. Sonra buna on gece​​ hazırlık süresi daha ekledik ve böylece Rabbinin belirlemiş olduğu süre kırk geceye tamamlandı.​​ Bu süre içinde oruç ve benzeri ibadetlerle “Büyük buluşmaya” hazırlanmasını istedik. Kavminin zaaflarını iyi bilen​​ Musa çağırılan yere giderken kardeşi Harun’a: “Ben yokken​​ yerime geç​​ dönünceye kadar onlara göz kulak ol, onları​​ ıslah et. Onları az çok tanıyorsun sakın​​ bozgunculuk çıkarmak isteyenlere​​ izin verme onlara​​ uyma” dedi ve ayrıldı. 

143. Musa belirlediğimiz vakitte Sina Dağına gelip Rabbi kendisiyle konuştu. Bunun verdiği sonsuz zevk ve heyecanla, “Ey Rabbim! ne olur Bana kendini göster sana bakayım dedi. Allah da: “Beni burada ve dünya gözüyle asla göremeyeceksin. Çünkü buna dayanamazsın! Fakat mutlaka beni görmek istiyorsan önce​​ şu dağa bak​​ şimdi o dağa tecelli edeceğim.​​ Eğer o​​ dağ​​ yerinde durursa beni görebilirsin” dedi. Rabbi dağa​​ nurunu gösterip​​ tecelli edince,​​ onu dümdüz etti ve Musa da gördükleri karşısında düşüp bayıldı.​​ Mûsâ​​ ayılınca: Sen pek yücesin. Seni eksikliklerden tenzih ederim Allah’ım Sana yöneldim ve Dünya gözüyle seni görme isteğimden dolayı tevbe ettim. Ben​​ Seni dünya gözüyle görmenin imkânsız olduğuna şahit olup da​​ inananların ilkiyim” dedi. 

144. Allah: “Ey Musa!​​ Beni göremediğin için üzülme. Ben ilahi tebliğlerimle, sana verdiğim elçilik göreviyle ve seninle konuşmamla, seni​​ özel bir konuma yükseltip​​ insanlara karşı seçkin kıldım.​​ O hâlde Sana verdiğimi al, sana vahyettiklerimin değerini bil. Vahyin hükümlerine uyarak sorumluluklarını yerine getir, şu levhalarda yazılı olan emirlere sımsıkı sarıl ve Rabb’ine gönülden boyun eğerek şükredenlerden ol!” dedi. 

145.​​ Sina Dağı’nda Musa’ya üzerinde Tevrat’tan âyetler yazan verdiğimiz​​ levhalarda,​​ insanların yaratılış sebeplerine uygun Allah merkezli hayatın gerektirdiği​​ her türlü öğüt ve bilgiyi​​ insanlığı dünya ve âhirette kurtuluşa iletecek hükümleri belirten bir açıklama yazdık. Musa’ya şöyle emrettik: “Sana verilen levhalarda yazılan emirlere ilahi nizamın hükümleri ve ahlakına titizlikle uy sıkıca sarıl.​​ Ve kavmine de bu hükümlere en güzel şekilde uymalarını emret. Zamanı geldikçe bir ibret ve imtihân olmak üzere Size Allah’ın davetinden yüz çevirip​​ yoldan çıkmışların yurdunu, içine düştükleri bataklıkları, onların acı akıbetlerle ne hale getirdiğimi pek yakında​​ göstereceğim. 

146. Ey bu âyetlere muhatap olanlar. Siz de Mûsâ’nın kavmi gibi şirkten tevhide çağrılıyorsunuz. “Bizim vahyin rehberliğine, peygamberin örnekliğine ihtiyacımız yok” diyerek yaşayanlar şunu iyi bilin.​​ Yeryüzünde​​ haddini aşarak​​ haksız yere zorbalığa başvurup​​ büyüklük taslayanları,​​ ders almaları için​​ ayetlerimden​​ uzaklaştıracağım. Onlar âyetlerimi anlamaktan ve kâinattaki hikmetli yaratılışların sahibini kavramaktan uzaktırlar. Öyle ki Onlar bütün ayetleri​​ mucizeleri​​ görseler de asla iman etmezler. Onlar önyargı perdesinin ardından ayetlerimi dinleyip okurlar. Perdeden dolayı ayetlerin açıkladığı gerçekleri göremezler. Artık önyargılarıyla gözleri kör, kulakları sağırlaşmıştır. Ta ki ön yargılarını kaldırarak iman etsinler. Ön yargılarını kaldırmadan ayetlerimizde anlatılan gerçekleri anlayamazlar. Hatta dosdoğru yolu görseler de o yola girmezler. Fakat​​ sonu pişmanlıkla biten, Azgınlık yolunu görürlerse hemen onu yol olarak benimserler. Bunun sebebi​​ ayetlerimizi yalanlamaları ve​​ onlara karşı duyarsız davranmaları,​​ yüzündendir. 

147. Ayetlerimizi ve ahirete kavuşmayı yalanlayanların İslâm’ı ortadan kaldırmak için​​ yaptıkları​​ ve​​ gösterdikleri çalışmalar ise sonuçsuz kalacaktır. Ve onların sözde iyilikleri de amelleri de boşa gitmiştir. Onlar, bu feci akıbeti bizzat kendileri hazırlamışlardır.​​ Onlar​​ tercihlerinin bir sonucu olarak​​ yapmakta olduklarının cezasını çekecekler. Herkes amellerinin ve niyetlerinin karşılığını görecektir. ​​ 

148. Musa’nın kavmi, onun vahiy almak üzere Sînâ dağına gitmesinin​​ ardından topladıkları değerli mücevherleri ateşte eritip yaptıkları süs eşyalarından buzağı görünümde ve​​ içinden geçen rüzgârın bir taraftan girip diğer taraftan çıkmasıyla​​ böğürtü sesi​​ çıkaran​​ bir buzağı heykeli yapıp onu ilah olarak benimsediler.​​ Yaptıkları işle övünerek büyük bir kibirle işte tanrımız budur dediler. Üstelik Tanrımız ses çıkarıyor diye hava attılar. Akledip​​ görmediler mi? O​​ taptıkları put​​ ne kendileriyle konuşuyor ne de​​ hidayete erdirip​​ yol gösteriyor.​​ Evet, görmesine görüyorlardı, fakat işlerine öyle geldiği için, Onu ilah olarak benimsediler ve zalim kimseler oldular.​​ 

149.​​ Bir süre sonra ilah edindikleri bu heykelin hiçbir işe yaramadığını, kendilerine doğru yolu göstermek gibi bir özelliğinin de olmadığını görünce​​ yaptıklarına pişman olup sapıklığa düştüklerini​​ anladılar. İşte o zaman, ellerini dizlerine vurup pişmanlıkla “Rabbimiz bize merhamet etmez ve bizi bağışlamazsan​​ azabı hak edip​​ zarar edenlerden​​ oluruz dediler.​​ 

150. Kendisi yokken, kavminin buzağıyı ilah edindiğini öğrenen​​ Musa öfkeli ve üzgün bir halde kavminin yanına döndüğünde: Benim yokluğumda​​ arkamdan ne kötü işler yapmışsınız! Rabbinizin “Bana ortak koşmayın”​​ emrini​​ çiğnemekte olduğunuzu hiç düşünmeyip Rabbinizin​​ buyruğunu bir kenara attınız öyle mi?​​ Yazıklar olsun size. Rabbinizin hükmünün acele gelmesini mi istediniz? dedi. Allah’ın emirleri yazılı olan Levhaları “bu levhaların üzerindeki âyetler okunmayacak, anlaşılmayacak ve hayata taşınmayacaksa, bu levhaların ne kıymeti var ki” mesajını vermek için​​ yere bıraktı. Sonra yerine vekil bırakmış olduğu kardeşi Harun’un saçından ve kafasından tutup​​ sarsarak​​ kendine doğru çekti. Bunun üzerine Kardeşi Harun da ona: “Ey annemin oğlu. Fırsatçı ve fesatçı olan bu topluluk hep birlikte bana karşı çıktı, beni iyice zayıf çaresiz​​ görüp hırpaladı ve neredeyse beni öldüreceklerdi.​​ Sakin ol, sen de bana böyle davranarak zalimleri sevindirme.​​ Üzerime sen de beni böyle hesaba çekerek​​ düşmanları güldürme ve beni zalimler topluluğu ile bir tutma” dedi.​​ 

151. Bunun üzerine Sakinleşen ve yaptığından pişmanlık duyan Musa da kendini toplayıp: “Ey Rabbim! Bu tedbirsizlik ve beceriksizlikten dolayı, Beni de kardeşimi de bağışla ve bizi rahmetine kavuştur ve koru. Sen merhametlilerin en merhametlisisin” dedi. Kardeşini tartaklamasının hata olduğunu anlayan Hz. Musa, bunun için Yüce Allah’tan bağışlanma dileğinde bulunmuştu.​​ 

152. Sonra da onlara dönerek Buzağıyı ve servet putlarını ilah olarak​​ benimseyenler gibi Allah’la birlikte başka ilahlar edinip onlardan kendilerine doğru yolu göstermesini ve yardım etmesini bekleyenler tevbe etmedikleri takdirde​​ Rablerinin gazabına ve dünya hayatında da zillete uğrayıp​​ onursuzluğa mahkûm olacaklardır. İşte​​ tevhitten tekrar şirke dönen​​ iftiracıları hakikati çarpıtarak Allah adına yalanlar uyduranları ve haramları helâl sayanları böyle cezalandırırız.

153. Bu gibi nankörlük ve sapıklık içinde yaşayıp,​​ Günahlar işleyen, sonra da​​ samimiyetle​​ tevbe edip​​ şirkten arınarak Allah’ın davetine​​ iman edenlere gelince; hiç şüphesiz ki Allah​​ bu tövbenin ardından çok merhametli ve çok bağışlayıcıdır.​​ Rabbin yaptıklarından pişman olarak tövbe edenleri karşılıksız bırakmaz. 

154. Musa’nın öfkesi geçince az önce bir kenara bıraktığı Tevrat’ın Kutsal Emirlerinin kayıtlı olduğu ve Allah sevgisini kaybetmekten korkanlara rehberlik eden levhaları eline aldı. Onların içinde Rabblerinden korkanlar için elbette hak yolu aydınlatan hidayet ve rahmet​​ bilgileri​​ vardır.​​ Rabbinin yasalarına göre yaşayanlar elbette kurtulacaktır​​ yazıyordu.

155. Derken Musa​​ bağışlanma için dua etmek üzere Sina Dağı’nda belirlediğimiz ikinci buluşma​​ için kavminden onları temsil edebilecek​​ yetmiş adamı temsilci seçti. Sonra beraberce Sîna Dağına çıkıp Rabb’in kelâmını işittiler. Fakat yine bazıları oraya vardıklarında oraya gidiş amaçlarını unutup azgınlaşarak, Allah’ı doğrudan görmek istedi. Ey Mûsâ, biz Allah’ı açıkça görmedikçe, sana asla​​ inanmayacağız dediler. Üstelik bunu, tövbe etmek için geldikleri bir yerde söylüyorlardı. Bu sözlerden bir süre sonra​​ Onları şiddetli bir deprem sarsmaya başlayınca​​ hepsi korkudan bayıldı.​​ Musa şöyle dedi: “Ey Rabbim! Dileseydin onları da beni de daha önce helak ederdin.​​ Bundan çok daha büyük günah işledikleri zaman bile onları affetmiştin; işte bu engin şefkat ve merhametine sığınarak sana yalvarıyorum, affet bizi Allah’ım! Şimdi İçimizdeki beyinsizler ve​​ düşüncesizlerin işledikleri günahlar​​ yüzünden bizleri helak mı edeceksin? Bu​​ şimdi ne yapacak, kime sığınıp kimden yardım dileyecekler diye​​ sırf senin​​ bizi denediğin​​ bir imtihanındır. Onunla aramızdaki ikiyüzlüleri ayıklamak üzere dilediğini/​​ dileyeni​​ sapıklığa düşürür dilediğini/​​ dileyeni​​ de doğru yola eriştirirsin. Sen bizim​​ gerçek Rabbimiz ilahımız ve​​ dostumuzsun. Artık bizi merhametinle bağışla. Sen bağışlayanların en hayırlısısın​​ dedikten sonra duasına şöyle devam etti:​​ 

156. Rabbim Bizim için bu dünyada​​ razı olacağın güzellikleri yaşamayı​​ ahirette de​​ cennetine girmeyi​​ nasip edip​​ iyilik yaz. Şüphesiz biz isyandan vazgeçtik, dönüp pişmanlık içinde affını ümit ederek yalnızca sana yöneldik.” diye dua etti. Bu içten yakarışa karşılık Allah dedi ki: “Müstahak olan kullar arasından Azabıma dilediğimi uğratırım. Ama Rahmetim ise her şeyi kuşatmıştır. Rahmetimi Rabbinden korkan, kötülüğün her çeşidinden sakınan, arınmak için verilmesi gereken zekâtı veren Allah’ın rızasını kazanmak için ödenmesi gereken bedelleri severek ödeyen, Allah’ın emirlerine tabi olan ve ayetlerimize gönülden​​ iman edenlere nasip edeceğim.​​ 

157. Onlardan bir kısmı iman edecek ve​​ Ellerindeki Tevrat’ta ve İncil’de geleceği ismi ve özellikleri bildirilen​​ okuma yazma bilmeyen, ümmî Resulün izinden gidecekler. O​​ Resûl​​ kendilerine iyiliği emredip kötülükten sakındırır,​​ güzel ve​​ temiz şeylerin helal,​​ kötü ve​​ pis şeylerin de haram olduğunu bildirir. O nebi​​ Muhammed onların​​ tahrif edilmiş kitaplarından kalma sırtlarındaki​​ ağır yükleri ve​​ sözde din adamlarının, insanlığın sırtına acımasızca yüklediği o anlamsız ve ağır sorumluluk yükleri ve manevî​​ zincirleri kırıp atar. ​​ Ona iman eden, saygı gösteren, yardımda bulunan ve onunla birlikte gönderilen​​ ve insanları aydınlattığı için bir adı da Nur olan​​ Kur’an’a uyan kimseler​​ işte onlar dünyada ve âhirette kurtuluşa erenlerdir. O Resul’e indirilen​​ ve insanları aydınlattığı için bir adı da Nur olan​​ Kitaba iman edip uyanlar, Resul’e saygı gösterip, yardımda bulunan ve izinden gidenler var ya, işte​​ onlar​​ dünyada ve âhirette kurtuluş ve felaha ererler.​​ 

158. Ve nihâyet, Son Elçi geldi ve işte çağrısını yapıyor: Ey Peygamber! Bu kurtuluş müjdesini bütün insanlara duyurmak için De ki: “Ey insanlar! Ben, göklerin ve yerin mülkü de egemenliği de kendisine ait olan, kendisinden başka ilah, hükmüne boyun eğilecek başka otorite olmayan, öldüren ve hayatı veren,​​ Allah tarafından sizin tümünüze gönderilmiş bir peygamberim. Allah’a ve​​ Allah adına sizleri yaratılışınızın sebebi olan nizam ve ahlak ile yaşamaya davet eden okuma yazma bilmeyen fakat kalbine nakşedilen Kur’an sayesinde insanlığı kurtuluşa iletecek bütün hidâyet bilgilerini kalbinde toplayan nebi peygamberine ve çağrısına​​ iman edin.​​ O​​ elçinin​​ bizzat​​ kendisi de​​ Allah’a​​ ve O’nun bütün kutsal kitaplardaki sözlerine yürekten​​ inanmaktadır.​​ ​​ Ve ona hakkıyla tâbi olarak uyun ki doğru yolu bulasınız.​​ 

159. Musa’nın kavminden​​ her şeye rağmen insanlara doğru yolu gösteren​​ doğru düşünmeye ve yaşamaya davet eden ve iman etmek isteyenlere rehberlik eden kimseler ve Allah’ın kitabıyla​​ adaleti uygulayıp halkı adaletle yöneten bir grup vardı. Hakkı gözeterek adâletle, sosyal, siyasî, ekonomik ve idarî düzeni temin ederlerdi. 

160. Biz İsrailoğullarını Yakup Peygamberin on iki oğlundan türeyen​​ on iki topluluğa ayırdık.​​ Sina çölünde susuzluktan bunalan​​ Kavminin ihtiyaç duyduğu suyu dua ederek​​ istediğinde biz Musa’ya: “Asanla taşa vur” Bilginle yani asanla doğada araştırma yap! Taşların arasını incele! Oralardan su bulacaksın!” diye vahyettik. Musa da asası ile kayaya vurunca, yaptığı araştırmalar sonunda on iki su pınarı keşfetti. Bir mucize eseri olarak​​ Kayadan on iki pınar​​ fışkırdı. Böylece​​ Her topluluk başkasının hakkına saldırmaksızın su içeceği pınarı öğrendi. Su ihtiyaçlarını karşıladılar. Artık her kabile kendi pınarından su ihtiyacını giderecek kimse diğer kabilenin hakkına tecavüz etmeyecekti. Bu mucize ile yetinmedik. Çöl sıcağında​​ Onların üzerlerine sıcaktan korunsunlar diye bulutları gölge ettik ve kendilerine​​ suyun yanında katık olarak kudret helvası ile bıldırcın eti​​ ikram ettik. “Size rızık olarak verdiklerimizin temizlerinden yiyin dedik”​​ Buna rağmen içlerinden emirlerimizi çiğneyenler, haddi aşanlar, yasalarımıza uymayarak kendilerine zulmedenler vardı. Onlar bütün bu nimetlere karşı yine de nankörlük edip, davetimize yönelmediler. Onlar böyle yapmakla bize haksızlık etmediler, ancak​​ yaratılış amaçları dışına çıkmakla​​ kendi kendilerine zarar verip haksızlık ediyorlardı. 

161. Hatta O vakit halkı zâlim olan bir şehri fethedecekleri zaman Onlara demiştik ki: Ey İsrailoğulları “Adı Kudüs olan​​ Şu gördüğünüz şehire yerleşin ve oturun,​​ nimetlerinden siz de yararlanın.​​ Orada dilediğiniz gibi helâl ve meşru şekilde kazanıp yiyin. Ve Kelime-i tevhidi ikrar edin, doğruları söyleyerek dua edin ‘bağışlanma diliyoruz affet deyin. Ve kapıdan kibirle değil başlarınızı eğerek tevazu ile hürmet edip girin.​​ Bize yönelin​​ ki biz de hatalarınızı günahlarınızı​​ bağışlayalım.​​ Biz İyilik edenlere muhsin kullara ise daha fazlasını vereceğiz” denilmişti. Ve bu teklifi bile kötüye kullanmışlardı.

162. İçlerinden şirke ve küfre meyledip zulme saparak hemen sözü, kendilerine söylenenden başka şekle soktular. Bu sözlere uymak yerine, onu değiştirip kendi bildiklerine uydular. Bazen de ayetlerin lafzını değil, anlamını dejenere edip değiştirerek kâfirlerin hoşuna gittiler. Allah’ın sözlerini ya değiştirdiler ya da içlerini boşaltıp keyiflerince yorumlayarak kendi arzu ve heveslerine uydurdular. Kelimeler üzerinde oynayarak hükümlerimizi değiştirdiler. Biz de​​ küstahlıkları ve​​ zulmetmelerinden dolayı onların üzerine gökten şiddetli bir azap indirdik. 

163. Ey peygamber! Onlara​​ Dâvûd Peygamber zamanında​​ deniz kıyısındaki o şehrin başına gelen felaketleri sor ve onlara hatırlat. Hani onlara​​ avlanmak​​ yasak edildiği halde​​ başka günlerde balıklar sahile gelmiyor diye cumartesi gününde​​ balıkları​​ avlayarak​​ saygısızlık edip​​ haddi aşıyorlardı.​​ Yasağı çekinmeden çiğniyorlardı. Çünkü​​ ibadet için saygı gösterdikleri​​ ve tatil yaptıkları cumartesi günü balıklar sürüler halinde kıyıya gelirlerdi. Cumartesi gününü tatil yapmadıklarında ise balıklar kıyıya gelmezlerdi. Biz onları işledikleri kötülükler sebebiyle, işte böylece imtihan ediyorduk. Onlardan bir kısmı bu yasağın hikmetini anlayıp, ders almak​​ yerine, balığın çok geldiği cumartesi günü onları havuzlarda toplayıp, diğer günlerde avlıyorlardı. Yaptıkları şey onlara emrettiğimiz yasayı çıkarlarına göre değiştirmekti. Böyle yaparak azgın bir topluluk olduklarını gösterdiler. 

164. İsrailoğulları İçlerinden fasık ve gafil bir topluluk​​ cumartesi yasağını çiğnerken, onların yaptığına farklı tepki veren iki grup daha vardı. Bunlardan biri bu yanlışa seyirci kalmazken diğerleri onlara seslenerek:​​ Allah’ın zaten kendilerini yeryüzünden silip helak edeceği yahut şiddetli bir şekilde azaba çarptıracağı bir topluluğa hâlâ neden boşu boşuna öğüt veriyorsunuz? Bizi niye rahatsız ediyorsunuz?” dediler. Bu yasağı çiğnemekte olanlara öğüt verenler ve doğruları anlatmaya kararlılıkla devam edenler ise şöyle dediler: Biz, üzerimize düşeni yaptığımıza dair Rabbimize karşı hiçbir mazeretimiz kalmasın.​​ İnsanlara Rabbimizin gerçeklerini anlatalım. İlerde Rabbinize verilebilecek bir cevabımız olsun. Rabbimizin katında uyarmamaktan dolayı sorumlu olmayalım. Biz Rabbimizin ayetlerini onlara anlatarak görevimizi yapar, Rabbimizin huzuruna görevimizi yapmanın şahitliğiyle gideriz. Böylece dünya hayatını boşu boşuna yaşamadığımızı gösteririz​​ diye onlara öğüt veriyoruz.​​ Ve hem ne biliyorsunuz belki öğütlerimiz fayda verir de söz dinleyip ıslah olurlar, sakınırlar” dediler. 

165. Onlar yani zâlimler kendilerine​​ yapılan​​ tüm uyarıları kulak ardı edip​​ unuttuklarında,​​ kötülükten alıkoymaya çalışanları​​ o büyük azaptan​​ kurtardık.​​ Böylece ayetlerimizi insanlara açıklayanların boşu boşuna yapmadıklarını gösterdik. Varoluş gayesine aykırı hareket edenleri ve zulmedenleri ve onları uyarma görevini terk ederek bu zulme seyirci kalanları da yoldan çıkmalarına karşılık çok şiddetli bir azaba uğrattık. 

166.  Kibirlenip Büyüklük taslayarak yasalarımıza uymayanlara kendilerine yasak edilenleri ısrarla bırakmamaları üzerine onlara: “Arzularına gem vuramayan Aşağılık maymunlar​​ gibi hatta onlardan daha beter​​ olun” dedik. Onları taklitçi ve bâtılın takipçisi şahsiyetsiz kimseler haline getirdik. Onlar kendileri gibi insanların yasaları önünde oyuncak oldular. Biz kullara kulluk etmeyiz derken kulların yasalarıyla yönetildiler. Güçlü olanlar hayatlarıyla oynayarak onları şaklabana çevirdi. Sirklerde insanları güldürmek için oynatılan​​ maymunlara döndüler. Onların izinden yürüyenleri ise, ihtirasları uğruna tüm insani değerleri ayaklar altına alan, gözü doymaz, onursuz ve kişiliksiz insanlar hâline getirdik. 

167. İşte o zaman Rabbin,​​ Yahudiler bu kötü huylarından vazgeçmedikleri sürece, onların başlarına, kendilerine kıyamet gününe kadar en kötü şekilde azap edecek birilerini musallat edeceğini yeminle bildirmişti. Bu yüzden Yahudiler fitne ve hile ile her azdıklarında, onları rezil ve zelil edecek kimseler gönderildi ve gönderilecektir. Muhakkak ki Rabbin cezayı çabuk verendir. Dilerse, tüm günahkârları derhâl yok edebilir. Fakat kullarının yaşadıklarından ders almasını istediği için onlara mühlet veriyor. Çünkü O aynı zamanda tevbe edip Rabbine yönelenleri bağışlayıcı, rahmet edicidir. Rabbin kendini maymuna çeviren insanların üzerine eziyet yapacak kimseler göndereceğini ilân etti. (Bu mucizevî bir önceden haber vermedir (ihbar). Yahudi tarihi bunun tanığıdır.)

168.​​ İsrailoğullarını hile ve hıyanetleri, isyan ve fitneleri sebebiyle yeryüzünde farklı​​ gruplara ayırdık ve ayrı ayrı bölgelere dağıttık. Onların içinde Allah’ın davetine iman edip, salih olanlar da vardır​​ müşrik, kâfir, zalim kalmakta inatla direnip​​ aşağı derecelerde olanlar da vardır. Belki​​ tevbe edip dönerler diye onları​​ kimi zaman iyiliklerle ve​​ kimi zamanda bela ve​​ kötülüklerle​​ hem bolluk hem de darlıkla sürekli​​ imtihan ettik.

169. Onların ardından yerlerine, Kitab’a mirasçı olarak İlahi kurallardan haberi​​ olan​​ Tevrat’ı -daha sonra Kur’an’ı- okuyan ama uymayan, fakat dünyanın geçici zevklerine, mal ve mülküne sarılıp saldıran bozuk bir nesil geldi ki, Bunlar imkân ve iktidar fırsatı bulunca şu aşağılık gelip geçici dünya menfaatini alır da: “Biz seçkin bir kavimiz ne yaparsak ve nasıl yaşarsak yaşayalım, nasıl olsa ileride tövbe eder ve eninde sonunda bağışlanırız” derler.​​ Her türlü zulüm ve ahlâksızlığı hayat tarzı haline getiriyorlar. Her ne yaparlarsa yapsınlar bağışlanacaklarına inanıyorlar. Sonra güya tövbe ediyorlar, fakat Onun gibi karşılarına bir başka benzer​​ bir menfaat​​ olarak haram ve haksız bir kazanç fırsatı gelse tövbelerini unutarak onu da alırlar. Onlar güya Musa ile gönderdiğimiz kitaba uyduklarını söylüyorlar. Oysa Kendilerinden Kitap’ta Allah hakkında gerçekten başkasını söylemeyeceklerine din adına yalan uydurmayacaklarına ve halkı​​ aldatmayacaklarına, Tevrat’ta olandan başka bir şeyi uydurup, Allah’a iftira etmeyeceklerine dair kesin söz alınmıştı.​​ Fakat maalesef Onlar da o Kitab’ın içindekileri okuyup incelediler​​ ama hükümlerine uymadılar. Tevrat’ın hükümlerinin üstünü örtüp, kendilerine göre değiştirdiler. O hâlde, sizi yeniden Kitaba dâvet ediyorum!  Unutmayın ki, aklını kullanıp düşünenler Allah’tan korkanlar ve​​ Sakınanlar için ahiret​​ hayatını kazanmak bu dünyanın gelip geçici nimetlerinden daha hayırlıdır, hâlâ Akıl etmiyor musunuz?​​ Onlara sor bakalım! “Allah’ın yasalarından başka yasalara uymayacaklarına dair söz vermemişler miydi? Elbette okudukları kitapta bunlar tembih edilmiş, onlardan kitaba uygun davranacaklarına, asla kitabı çıkarlarına göre yorumlamayacaklarına dair söz alınmıştı. Sözlerine riayet etmediler. Onlar ahiret hayatlarını dünya hayatıyla değişerek büyük yanılgı içine girdiler. Hâlâ aklınız ermiyor mu?

170. İçlerinde​​ Kitab’a sımsıkı sarılan, Allah’ın insanı yaratma sebebi olan hayat nizamı ile yaşamak uğrunda ellerinden gelen gayreti gösteren ve namazlarını da dosdoğru kılanlar bilsinler ki; Rabbinin yasalarına uyarak bir hayat yaşarlarsa, onların yaptıkları asla kaybolmaz. Yaptıklarının katımızda mutlaka değeri vardır. İyilik için çalışanların mükâfatını zayi etmeyiz. 

171.​​ Kur’an’a sırt çeviren İsrail Oğullarına hatırlat ki: Hani​​ Bir zamanlar​​ Allah’a verdikleri sözün önemini iyice idrak etmeleri ve bu antlaşmayı bozdukları takdirde doğabilecek vahim sonuçları akıllarında hep canlı tutmaları için, kudretimizi göstermek ve onları ikaz etmek adına Sina dağını​​ onların üzerlerine doğru adeta bir gölgelik gibi kaldırmıştık da​​ koskoca dağın sanki​​ üzerlerine düşeceğini sanmışlardı. Dağa baktıkları zaman sanki dağ üzerlerine devrilecekmiş gibi görünüyordu. Bu hâldeyken, onlardan şu sözü almıştık: “Size verdiğimiz Kitaba ve kitapla davet ettiğimiz hayata, İlahi emir ve hükümlerimize sımsıkı sarılın ve kitabın içinde bulunanları​​ sürekli​​ düşünün. İçindekileri aklınızdan çıkarmayıp ona uyun, yasalarımıza göre yaşayın olur ki küfür ve kötülükten​​ sakınırsınız​​ ve doğru yolu bulursunuz.​​ Dünya ve âhiret hayatında kurtuluşunuz ancak böylece mümkün olur.​​ 

172. Hani Rabbin gelecek nesillerin dinî, ahlâkî ve insanî eğitimi ile ilgili, sorumluluklarını da sırtlarına yükleyerek Âdem oğullarının​​ sırtlarından soylarını​​ bütün insanların ruhaniyetlerini huzuruna almış ve onları kendi kendilerine karşı şahit tutmuştu: Onlar dünyada bir insan olarak var oldukça her birini gönderdiği Peygamberler aracılığıyla muhatap kabul eder. “Ben sizin Rabbiniz değil miyim?​​ Size çeşitli imkân ve fırsatlar verip dünyaya gönderirsem, Bana iman ve itaat eder misiniz? Demişti. Onlar: “Evet, Sen bizim yegâne koruyucumuz, sahibimiz ve Rabbimizsin. Buna şahidiz ve söz veriyoruz​​ demişlerdi.​​ Biz her insanın ruhunun derinliklerine, Rabb’ini tanıyıp emirlerine itaat etme duygusunu yerleştirdik. Ki bu Kıyamet gününde: hesaba çekilirken, “Biz bundan habersizdik” dememeniz içindir. ​​ 

173. Yahut: başka bir bahane öne sürerek, “Daha önce Allah’a ortak koşanlar biz değildik babalarımız​​ ilah edindiklerinin yasalarına uydular. Allah’ın yasalarına karşı çıkıp ilahlığında, otoritesinde, mülkünde Allah’a şirk koştular. Şimdi doğru yoldan sapan atalarımız zalim oldular. Biz de doğru olan yol budur diye onların peşinden​​ giden bir nesildik. Onların yaptıklarını taklit ederek sapıtmışız. Şu hâlde, hak dini reddeden ve uydurdukları bâtıl inanç ve ideolojileri kurumsallaştırarak Batıla çalışanların yaptıklarından dolayı, onların hakkı baskı altına alan güç ve iktidar sahiplerinin yaptıkları yüzünden bizi helak eder misin?” demeyin ve mazeret belirtmeyin diye sizi​​ uyarıyoruz. Atalarınızın sapmasında elbette sizin suçunuz yok. Ama saptıklarını bilerek onlara uymanız yanlıştır. Böyle yaparak siz de sapkınlardan olursunuz. Her insan, aklını vahye teslim ettiği sürece, doğruyu eğriyi birbirinden ayırt edebilecek, kendisine tebliğ edilen hakîkati kabullenmekte zorlanmayacaktır. 

174.​​ İşte Biz âyetleri böyle birer birer açıklarız, umulur ki​​ (gaflete dalanlar vicdanlarının sesine kulak verir ve doğru yola)​​ dönerler.​​ (Doğru yolu bulanın da doğru yolda olanın da doğru yolda kalma ve ölme garantisi yoktur. İşte size ibretlik bir örnek:)

174. Belki dönerler diye ayetlerimizi böyle etraflıca açıklıyoruz.

174 İşte Biz ayetlerimizle gerçekleri böylece apaçık bildirmekteyiz, belki düşünür de doğru olana yönelirsiniz diye.

174. Gaflet uykusuna dalmış olan inkârcılar Belki düşünürler vicdanlarının sesine kulak verirler ve günahtan şirkten, atalarının taptıklarından vazgeçip yeniden Rablerine dönerler diye​​ gerçekleri bildiren​​ ayetlerimizi birer birer etraflıca açıklıyoruz. 

175.  Ey Peygamber! Musa’nın yoluna uyduklarını söyleyenlere hatırlat! Onlar bunu çok iyi bilirler. Sen Onlara şu kimsenin haberini de oku ve anlat:​​ Kendisine mükemmel bir zekâ ve derin kavrayış yeteneği armağan etmiş, ilim ve hikmet nurlarıyla kendisini aydınlatmıştık. Bunun da ötesinde, insanı hakikate ulaştıracak bütün delillerimizi önüne koymuş ve ayetlerimizi en üst seviyede anlama ve kavrama yeteneğini kendisine vermiştik. Sonra da yaratılışlarının amacına uymaya çağırmamıza rağmen, yersiz bir gurura kapılarak duyanları hayrete düşürecek bir şekilde​​ ayetlerden bağını koparmıştı. Ve şeytanın onu kandırıp peşine takması dolayısıyla birçokları gibi, azgınlardan olmuştu.​​ 

176. Hâlbuki davetimize yönelseydi ve Biz dileseydik​​ lütfettiğimiz nimet ve faziletlerin kıymetini bilselerdi onu ayetlerimizle kendisine verilen ilim ve hikmetler dolayısıyla şerefli makama yükseltirdik. Ancak o bunları dünya rahatı ve menfaati için kötüye kullandı. Sanki​​ Kendisini​​ hiç ölmeyecek ve yeryüzünde sonsuza kadar kalacak sandı.​​ Dünyaya sarıldıkça sarıldı keyfi isteklerine​​ ve arzularına uydu. İşte​​ Onun gibi böyle azgın nankörlerin durumu kızıp kovmak için üstüne varsan da soluyan kendi haline bıraksan da dilini sarkıtıp hırlayan ve​​ soluyan​​ kuduz​​ bir köpeğin durumuna benzer. Bu tiplerin ne mü’minler yanında kıymeti bilinir ne zalimler katında rağbet edilir. İşte ayetlerimizi Hakk dinimizi​​ yalanlayan ve elinin tersi ile iten topluluğun durumu böyledir. Sen Ey Müslüman yoldan çıkan insanlara Bu ibret verici​​ kıssayı örnek alsınlar diye anlat, olur ki ibret alıp gerçeği görüp düşünürler.​​ Ayetlerimizi yalanlayanlar, yasalarımıza uymayanlar, kendilerine yapılan uyarılara büyük tepki gösterirler. Hemen “Sana ne? Benim imanıma! Benim dinime karışma! Allah ile arama girme!” derler. Yaptıkları kötülüğün söylenmesini istemezler. Allah’ın yasalarına aykırı davranışlarının yüzlerine vurulmasını istemezler. İşte sen bunları anlat ki belki öğüt alırlar.​​ 

177. Ve anlasınlar ki​​ Ayetlerimizi yalanlayarak, yasalarımıza uymayarak sapkınlık ve azgınlıklarıyla sadece kendi kendilerine zulüm ve haksızlık eden,​​ kendilerine yazık etmeyi ve birbirlerine zulmetmeyi alışkanlık haline getiren topluluğun durumu ve akıbeti ne kadar da kötüdür. Bu duruma düşmek istemiyorsanız, değer yargılarını Allah’tan, yani O’nun kitabından almalı, onun rehberliğinde hayat programınızı çizmelisiniz.​​ 

178. Allah’ın dilemesi insan iradesinden bağımsız değildir. Hidâyete ulaşmak üzere gayret sarf etmesinden dolayı Allah kimi doğru yola eriştirirse o doğru yoldadır. Allah, âyetlerinin rehberliğine yönelenleri doğru yoluna ulaştırır. Kim​​ sapıklığı tercih ederse, Allah onu tercihiyle baş başa bırakır. Israrla hakkı inkâr ettiği için, hıyaneti ve kötü niyeti yüzünden, kimleri sapıklığa düşürürse onlar da kaybedenlerin ta kendileridir.​​ Unutmayın ki Allah ayetleri anlamak için çaba gösterenlere doğru yolunu gösterir. Ama inkâr edenleri, yasalarına uymayanları şaşkınlık içinde ortada bırakır.​​ 

179. Andolsun Biz​​ yaratılış sebeplerini bildirip, kendilerini ona uygun yaşamaya davet ettiğimiz​​ cinler ve insanlardan, akılları ve​​ kalpleri olup da bunlarla​​ gerçeği​​ anlamayan, gözleri olup da bunlarla​​ ibret alıp doğruları görmeyen,​​ kulakları olup da bunlarla​​ hakikati​​ işitmeyen​​ kısacası küfre, kötülüğe ve nankörlüğe sapan​​ nicelerini cehennemlik yapmışızdır.​​ Bu nimetleri görmezden gelerek, davete kulak asmayıp akıllarını kullanmayanlar cehennemi hak etmişlerdir. Bu inatçı, önyargılı, kibirli tavırlarından dolayı onları cehennemlik yapmışızdır.​​ Onlar sanki cehennemi hak etmek için her şeyi yaparlar.​​ Bunlar​​ kendilerine söylenenleri kavramak bakımından ahlâk ve erdemlilikten yoksun olup​​ hayvanlar gibi hatta​​ bozulmada sınır tanımadıkları için hayvanlardan​​ daha aşağıdırlar. Çünkü bunlar, hayvanların aksine kendilerini hakikate ulaştıracak akıl ve idrak yeteneğine sahip oldukları hâlde özgür iradeleriyle inkâra saplanmışlardır. İşte asıl gerçeklerden uzak olan, kendilerine yazık eden bunlar, yaratılış amacından ve ahiret hazırlığından​​ gafildirler.​​ Çünkü onlar Rablerine de ortak koşmaktan çekinmezler, gafletlerinden dolayı Onu anmazlar, ansalar bile, O’nun şanına layık olmayan isim, sıfat ve özelliklerle anarlar.

180. En mükemmel özellikler, En güzel isimler ve mükemmelliklerin tümü Allah’ındır. Allah insanı da mükemmel bir hayat nizamına uymaya davet etmektedir. O halde O’na​​ bu​​ güzel isimleriyle​​ seslenerek dua edin, O’nun davetine yönelin ve O’nun sıfat ve isimleri hakkında gerçeği çarpıtanları ve uygunsuz yorumlara sapanları önce ikna diliyle uyarın sonra da Allah’a havale ederek kendi hallerine​​ bırakın. Onlar, Allah’ı tanımayıp O’na eksik ve çirkin sıfatlar yakıştıranlar, yaptıklarının cezasını eninde sonunda göreceklerdir. Allah, davetinden yüz çevirenlerle, onu bulandırmaya çalışanlardan yaptıklarının hesabını sorup cezalarını verecektir. 

181. Yarattıklarımız içinde hakka yönelten hidayete çağıran hayrı gözeterek doğru yolu gösteren ve hakikate dayanarak yani Kur’an’la adaleti uygulayan, davetimize iman edip, sorumluluklarını bilinçle yerine getiren seçkin bir topluluk da vardır. Onların sayısı ne kadar az olsa da daima gerçeklerden yana olanlar, hakkı, adaleti yerine getirenler kazanacaktır.

182. Ancak her türlü imkân ve iktidara kavuşturulduğu halde, Ayetlerimizi yalanlayanları, ondan yüz çevirenleri, Kur’ani hükümleri gereksiz ve geçersiz sayanları ve İslam’ın icraatını değil, sadece edebiyatını ve istismarını yapanları, anlatılan birçok kıssada görüldüğü gibi​​ bilmedikleri ve fark edemeyecekleri bir yönden hesap edemeyecekleri yerlerden yavaş yavaş​​ acı ve alçaltıcı​​ helake yani cehennem azabına yaklaştıracağız.​​  

183. Şimdilik Ben Onlara doğru olanı kavramaları için ve bunların gerçek yüzleri ortaya çıksın diye mühlet veriyorum. Diledikleri gibi yaşarlar. Şüphesiz benim tuzağım, cezalandırmam hakkı inkâr edenlerin akıllarını başlarına almaları için çok​​ şiddetli ve​​ sağlamdır. Hiç kimsenin yaptığı yanına kâr kalmayacaktır. O hâlde, Allah’ın ayetlerini inkâr edenler, bu mühleti fırsat bilsinler de bir düşünsünler. Verilen süreyi değerlendirip yola gelirlerse ne ala, eğer yola gelmezlerse cezam çetindir.​​ 

184. Müşrikler, halkı doğru yoldan alıkoymak için Muhammed ’e delilik atfetmekten de çekinmediler. Allah’ın Elçisini akıl hastası olarak göstermeye çalışan Mekke müşrikleri, çocukluğundan beri tanıdıkları​​ kendileriyle iç içe yaşamış olan Arkadaşları Muhammed’de delilikten hiçbir eser olmadığını bilmiyor ve düşünmüyorlar mı? Çok iyi biliyorlar ki Muhammed’in tutarsız, aklından zoru olan biri olması mümkün değildir. Çünkü bir deli ancak saçma sapan sözler söyler, teklif edildiği halde benzerini getiremedikleri Kur’an ayetlerini bir delinin söyleyebilmesine imkân var mıdır? Onların bütün endişesi, Resulullah [s.a.s]’ın getirdiği dinin “Allah’tan başka ilah yoktur” esasına dayanması ve bu dinin, atalarının ve kendilerinin puta tapmalarını yasaklamasıdır ki, bu gerçekleştiği takdirde toplumdaki egemenlikleri silinip gidecektir. Bütün hayatı boyunca, parlak zekâsı ve üstün kişiliğiyle gönlünüzde taht kurmuş olan bir insanı, alışık olmadığınız bir mesaj getirdi diye nasıl delilikle suçlayabilirsiniz? Bu iftiraları bir kenara bırakın, şu hakikate kulak verin Hayır, tam aksine O yalnızca apaçık bir uyarıcıdır.

185. (Onun deli olmadığına, onun apaçık bir uyarıcı olduğuna şu âlemleri yaratan Allah şahittir. Bu şahitliğin güçlü bir belgesi olarak)​​ Göklerin ve yerin nasıl bir hükümranlık altında idare edildiğini görmüyorlar mı? Allah’ın yarattığı bunca varlığa​​ (ibret nazarıyla)​​ hiç bakmıyorlar mı? Ve​​ (bir kum saati gibi çalışan kâinattaki dekordan yola çıkarak kendi)​​ ecellerinin iyice yaklaşmış olabileceğini hiç akıllarına getirmiyorlar mı? Bunlara da inanmıyorlarsa, artık hangi söze inanacaklar?​​ (Yazık ki, yazık!)

185. ​​ Peki Allah’ın göklerdeki ve yerdeki mutlak muhteşem​​ egemenliğini kâinatın ve tabiatın bağlı olduğu İlahi kudret ve kanunlarını yarattıklarını hiç görmüyorlar mı? Müşrikler nasıl oluyor da Rablerine ortak koşabiliyorlar? Etraflarında olan olaylardan ders almıyorlar mı? Ve sormuyorlar mı kendilerine, ya vakit tükenip ecelleri gelmişse?​​ Göklerin, yerin ve arasında olanların yaratıcısının, sahibinin ve nizamlarının kurucusunun Allah olduğunu ve ölümün kendilerine de ulaşacağını düşünmezler mi?​​ Artık bundan sonra, kendilerini bunu düşünmeye davet eden Peygamber’e ve Kur’an’a inanmayıp da başka hangi söze inanacaklar? Bütün bunlara rağmen, yine de inanmazlarsa, o zaman sapıklığı hak ediyorlar demektir. 

186. Bile bile dalâlete kaydıkları ve​​ Allah’ın​​ davetine icabet etmedikleri için müşrik olarak yaşamakta ısrarla direnen, Hakk yoldan saptırdığı​​ kimseye artık hidayet verecek yoktur. Böylelerine kurtuluş yolunu gösterebilecek kimse bulunmayacaktır. Ve Allah onları​​ kibirli, inatçı, nankörce tavırlarından dolayı isyan ve​​ azgınlıklar içinde​​ gayesiz, başıboş ve​​ şaşkınca dolaşır bir durumda​​ bırakır. ​​ 

187. Ey Peygamber! Sana kıyametin ne zaman kopacağını soruyorlar. De ki: “Onun​​ vaktinin​​ bilgisi Rabbimin katındadır. Rabbinden başka onun vaktini bildirecek yoktur, onu hiç kimseye bildirmemiştir. Allah kıyameti tam vaktinde gerçekleştirecektir. Bu öylesine korkunç bir hâdisedir ki, Kıyametin​​ dehşetine ne gökler dayanabilir ne de yeryüzü.​​ Bana bildirilen o Kıyamet’in ansızın kopacağı ve O Gün göklerle yerin onun dehşetinden, bütün ağırlıklarıyla çökeceğidir.​​ O size ancak ansızın hiç hesap edilmeyen ve beklenmeyen bir zamanda ve ortamda gelir.”​​ Geldiğinde ise hiçbir güç onu durduramaz. Ey Peygamber! Sanki sen onun hakkında bilgi sahibiymişsin gibi senden onu soruyorlar. De ki: “Onun bilgisi Allah katındadır. Ancak insanların çoğu bilmezler, müşrikler inanmak istemezler ve gerçeği araştırıp öğrenmezler, çünkü cahil ve gafil takımıdırlar.” 

188. Ey Muhammed! Peygamberlerin ancak birer fâni insan olduklarını, bu yüzden gaybı bilemeyeceklerini öğretmek üzere, onlara De ki: “Bakın, kıyâmetin ne zaman kopacağını bilmediğim gibi Allah dilemedikçe ben kendime herhangi bir yarar veya zarar verecek güce sahip değilim, benim elimde değil. Ayrıca, Allah’tan başka hiç kimsenin bilemeyeceği bir âlem olan gaybı bildiğimi de söylemiyorum. Eğer ben, Kıyamet’in ne zaman kopacağını ve buna benzer Rabbimin bana bildirmediği gaybı biliyor olsaydım, hayrı artırırdım, kendi adıma birçok faydalar elde ederdim ve önceden tedbir alacağımdan dolayı bana bir kötülük dokunmazdı. Kötülüklerin bana vereceği zararlar başıma gelmeden önüne geçerdim. Fakat gördüğünüz gibi ne gaybı bilirim ne de başıma gelecek kötülükleri engelleyebilirim. Ben tanrısal niteliklere sahip olduğunu iddia eden bir meczup değil, sadece iman eden bir topluluk için ve​​ Allah’ı layıkıyla kavramak ve yaratılış sebeplerini öğrenip ona uygun yaşamak isteyenler için, Allah’ın mesajını ileten bir uyarıcı ve iman etmek isteyenler için bir​​ müjdeciyim.​​ 

189. Ey insanlar! Allah sizi başlangıçta tek bir candan​​ Hz. Adem’den ve aynı cinsten yarattı. Ondan kendisiyle huzur ve sükûn bulması için​​ Havva adındaki eşini var etti. Bir zaman sonra Âdem​​ Eşiyle birleşince eşi hafif bir yük yüklendi​​ ve hamile kaldı.​​ Onu bir müddet taşıdı.​​ Doğum vakti yaklaşıp​​ Hamileliği ağırlaşınca Rabbleri​​ olan​​ Allah’a: “Eğer bize sağlıklı​​ ve​​ salih​​ bir çocuk verirsen sana şükredenlerden olacağız” diye dua ettiler. Böylece insan nesli, bu ikisinden türeyip çoğalarak, bugüne kadar sürüp geldi.​​ 

190.​​ Nihayet Allah onlara yani​​ Adem’in çocukları olan erkek ve kadınlara sağlıklı çocuklar​​ verince de​​ birbirini takip eden nesiller meydana geldi. Bunlar verdikleri sözü unutup ve sayıları çoğalıp Hakk’tan yüz çevirdiler. Yaratıcının kendilerine verdiği nimet olan​​ şeylerde​​ şımarıp bu çocuğun dünyaya gelmesinde başka güçlerin de pay sahibi olduğunu, dolayısıyla onlara da mutlak itaat edilmesi gerektiğini söyleyerek, Allah’a ortak koşmaya başladılar. İlâh edindikleri putların kulu olduğunu ifade eden Abdullât, Abduluzzâ gibi uydurdukları kelimeleri, çocuklarına isim olarak verdiler. Yani Ademoğulları, çocuklarının ve aile fertlerinin rahatı ve çıkarı uğruna helâl-haram hükümlerini hiçe saydılar. Oysa Allah onların ortak koştuklarından yücedir. ​​ 

191. Peki şimdi siz hiçbir şeyi yaratmaya güç yetiremeyen,​​ Kendileri de​​ Allah tarafından yaratılan insanları ve putları ve bir şey yaratmayan varlıkları​​ ilah edinip Allah’a​​ ortak mı koşuyorsunuz?​​ Bu açıkça bir gaflet ve cehalettir!

192. Oysa biraz düşünseler anlayacaklar ki Ortak koştukları putlar ne onlara yardımda bulunabilir ne de bizzat kendilerine yardım edebilirler. Hepsi de Allah’a karşı acizdir ve hiç hükmündedirler. Düşünmüyorlar mı? Onların yaratıcı ilah diye ilan ettiklerinin kendilerine bile yararı yokken, başkalarına nasıl faydası olabilir?​​ 

193. Ey müşrikler! Size doğru yolu göstermeleri için​​ o ilâh edindiğiniz​​ putlara yalvarsanız, bir talepte bulunsanız, herhangi bir konuda onlardan yardım isteseniz size cevap bile veremezler.​​ güçleri de yetmez. Öyle ki, ha onlara​​ yalvarıp dua etmişsiniz, ha etmemişsiniz size hiçbir yararları dokunmaz, sizin için hiçbir şey​​ değişmeyecektir. ​​ Karşılarına geçip ister yalvarın ister boyun büküp bekleyin, elinize hiçbir şey geçmez.  Aynı şekilde aklını ve vicdanını kullanmayıp inkâr edenleri de doğru yola çağırsanız icabet edip size uymazlar. Onları çağırsanız davet edip uyarsanız da sussanız da sizin için size karşı tutumları birdir.​​ 

194. Ey gafil ve cahil insanlar! Allah’ı bırakıp da kendilerine kulluk edip yalvardıklarınız, Allah’tan başka taptıklarınız kendinize kurtarıcı ve şefaatçi yaptıklarınız da hiç şüphe yok ki, sizin gibi yaratılmış aciz ve muhtaç kullardır. Ancak siz ve atalarınız, onlar adına putlar, heykeller diktiniz ve zamanla bu putları ilâhlaştırarak, önlerinde eğilmeye, onlara tapınmaya başladınız.​​ Eğer bunların boyun eğilmeye, dua edilmeye lâyık varlıklar olduğuna dair iddianızda gerçekten samimi iseniz, doğru sözlü iseniz haydi çağırın dua edin onları da size, dualarınıza, isteklerinize​​ cevap versinler de görelim, ihtiyaçlarınızı karşılasınlar bakalım. Yasalarına uymak suretiyle taptıklarınızı yaratıcı ve ilah olarak görüyorsanız; haydi onları çağırın da size cevap versinler. Mezarları başında veya heykelleri karşısında; “Ey yaratıcımız, ey kurtarıcımız ulu önderimiz diye çağırıyorsunuz!” Onlar size cevap veriyorlar mı?​​ 

195. Hem nasıl olur da kendinizden daha aşağı bir seviyede bulunan bu cansız taşlara, heykellere putlara tapar, onlardan medet umarsınız? Bir düşünün bakalım. Onların yürüyecek ayakları mı yoksa tutacak elleri mi yoksa görecek gözleri mi yoksa duyacak kulakları mı var? ki Onlardan yardım umuyor, önlerinde eğiliyor ve Allah’a ortak koşuyorsunuz. Geçmişsiniz heykellerinin karşısına onlardan yardım isteyerek bağırıp çağırıyorsunuz. O heykelleri siz yapmadınız mı? Onların birer tahta, taş, tunç, demir olduğunun farkında değil misiniz? Cidden çok cahillersiniz. Ey Resulüm Ey Müslüman, “İlâhlarımız aleyhinde konuşmaktan vazgeçmeyecek olursan, onların gazabına uğrayıp helâk olacaksın” diyerek seni tehdit eden zalimlere meydan okuyarak De ki: “Haydi Bana karşı bütün ilah koştuklarınızı ve sizinle beraber olan kör, sağır​​ ortaklarınızı yardıma çağırın, sonra bana​​ bütün hile ve entrikalarınızla çıkın karşıma ve istediğiniz kadar tuzak kurun. Hep birden elinizden geleni ardınıza koymayın, haydi yüreğiniz yetiyorsa, bir an bile bana hiç göz açtırmayın!” Böylece onların hiçbir işinize yaramadığını görün.

196. Ey Peygamber! De ki: Ne yaparsanız yapın, beni durduramayacaksınız​​ Benim​​ velim, koruyucum emrinde olduğum otorite ve yegâne dostum Kur’an’ı indiren Allah’tır. Ve O, iyilik yapan kullarını asla yardımsız, çaresiz bırakmayacaktır. O’ndan başka gerçek ilah yoktur. O salihleri kendine dost edinir, sâlih kullarının velâyetini, idaresini, korumasını üzerine almıştır. Doğru yolu gösteren de, koruyup gözeten de O’dur.

197. O’ndan başka yasalarına uyarak taptıklarınız, yalvarıp yakardıklarınız, kendilerinden medet umarak yardıma çağırdığınız putlar ve diğer bütün düzmece ilâhlar ise ne size yardımda bulunabilir ne de bizzat kendilerine yardım edebilirler.​​ O putlar ne doğru yolu bilir ne de gösterebilirler. 

198. Ey Peygamber! Öyle ki Onları ne kadar doğru yola, Allah’ın kitap ve peygamberle gösterdiği yola çağırsanız ısrarla hakkı inkâr ettikleri için bu insanlar çağrına kulak vermezler veya doğru yolu görsünler ve başkalarına da göstersinler diye gayrete çağırsanız duymazlar, duyma kabiliyetlerini hakkı duymak için kullanmazlar. Resûlüm! Sen onların sana baktıklarını sanırsın ama aslında hiçbir gerçeği, hiçbir şeyi görmezler.​​ Onların ne kendilerine ne de size bir yararı dokunmaz. 

199. Sen davet edildiğin Allah merkezli hayatı yaşamaya gayret et ve insanlara onu tebliğ et. Hakîkati görmekte zorluk çeken bu insanlara kaba ve sert davranma, bu müşrikler bir gün iman ederlerse​​ af yolunu tut, iyiliği emret. Ve hakîkati bildikleri hâlde, inatla ona karşı koyan​​ bilgisizlerden ve cahillerden yüz çevir. Ondan başkasına uymakta ısrar edenlere aldırma, bırak şimdilik kendi hallerine, bataklıklarında oyalanıp dursunlar. Bu çağrıya kulak verecek tertemiz gönüllere ulaşıncaya dek, bıkmadan tebliğine devam et!​​ 

200. Fakat nihâyetinde sen de bir insansın; inatçı cahiller karşısında zaman zaman öfkene yenik düşebilirsin. Onun için:​​ Şeytandan sana​​ seni yanlış yola yönlendirmeye çalışan, müşriklere karşı kışkırtan, öfke ve intikam duygularını kabartan​​ bir vesvese gelirse,​​ hemen Allah’a sığın. O’nun bu konudaki tavsiyelerini hatırla. Muhakkak ki O her şeyi duyandır, bilendir. Şeytani düşünceleri giderecektir. 

201. Allah’a yürekten bağlı ve O’na karşı sorumluluklarının bilincinde olan, kötülüğün her çeşidinden titizlikle sakınan takva sahiplerine şeytan tarafından bir vesvese gelecek olursa hemen Allah’a yönelerek,​​ Allah’ın emir ve yasaklarını hatırlarlar ve hemen​​ yaratılışlarının sebebini aklına getirip​​ duygularının esiri olmaktan kurtulur ve gerçeği görürler.​​ Gerçek olan şu ki; Allah insanı kötülüğe, kine, nefrete, intikama çağırmaz. Bilin ki kim sizi, kine, nefrete, intikama çağırıyorsa o şeytandır. Ondan uzak durun. Ta ki üzerinize gelen, canına kastedenlere karşı nefsi müdafaanız hariç, hiç kimseye saldıramazsınız. Onlara şiddet uygulayamazsınız.

202. ​​ Şeytan’ın kendisini dost edinen insan görünümlü​​ yandaşlarına gelince şeytanlar onları azgınlığın içine ve Allah’a karşı nankörlüğe sürüklerler. Ve onları bir kere avuçlarına aldılar mı, sonra peşini hiç bırakmazlar. Yakalarından düşmezler. Böylece insanlar arasında nefret, kin, intikam, savaş sürer. 

203. Ey Resûlüm. Gerçeği inkâra kendilerini şartlandırmış olan müşriklere arzu ve heveslerini okşayacak​​ bir ayet​​ veya istedikleri türden mucize​​ göstermediğin zaman​​ ya da işlerine gelmeyen, hoşlarına gitmeyen bir âyet okuduğun zaman şöyle derler: Madem Rabb’in bizim arzu ve beklentilerimize uygun ayetler göndermiyor, bari​​ sen​​ bir şeyler​​ uydursaydın​​ ya. Bize uyacak bir âyet göndermesi için Rabbine ısrar etseydin olmaz mıydı?” derler. Onlara De ki: “Ben ancak bana Rabbimden​​ gönderilen emir ve direktiflere, vahyedilene uyuyorum.​​ Siz, dünyada ve âhirette kurtuluşun, mutluluğun yolunu gösteren mükemmel bir rehber, apaçık bir mûcize mi istiyorsunuz?” İşte​​ bu Kur’an âyetleri,​​ hayatı aydınlatan deliller, Rabbinizden gerçeği görmenizi sağlayacak işaretler ve iman edenler topluluğu için bir hidayet rehberi ve rahmettir. Onun davetine uyup, O’na göre yaşamak isteyenler için gönderilen yol gösterici rehberdir, Rabbinizin ayetlerine uyarsanız, akıl, gönül, kalp gözleriniz açılır. Böylece gerçekleri daha iyi görür, daha iyi anlarsınız.​​ 

204. Kur’an okunduğu zaman​​ tam bir saygı ve teslimiyetle ona kulak verip anlamaya çalışın,​​ Kur’an bir konuda hüküm vermişse, ona alternatif görüşler öne sürmeyin,​​ susup onu anlamak için dinleyin.​​ Başka şeyler konuşmayın ki onun öğütlerini anlayın duyduklarınızı​​ uygulayın, saygıyla takip edin. Evlerinizde de bu ayetlerin mealini okuyup öğrenin ki Kur’an’ı dinleme, anlama, yaşama ve yaşadığınız güzellikleri hayatın pratiğine taşıma konusunda gösterdiğiniz gayretlerden dolayı​​ size merhamet edilsin.​​ 

205. Ve sen, ey hakikat yolunun yolcusu Ey Kur’an talebesi Ey Resulüm! Rabbini gönülden engin bir tevazu ile boyun büküp yalvararak, içten bir yönelişle yaratılış sebebinizi düşünüp verdiği nimetleri göz önüne getirerek ve O’nun ihtişam ve azameti karşısında titreyip ürperen bir korku ile​​ ve kendini bilmezlerin yaptığı gibi bağırıp çağırmadan,​​ yüksek olmayan bir sesle,​​ sabah akşam​​ alçak gönüllülükle ve huzurla an. Ve sakın​​ Rabbini​​ anmayan veya sadece bir anlık hatırlayan sonra da unutan​​ gafillerden olma.​​ Ayetlerde anlatılan gerçeklerden gerekli dersleri çıkar. Kendini tertemiz bir yola sokmak için kendini bilgiyle bilinçle güçlendir. Gün içerisinde yaptıklarını, sabah akşam Rabbinin huzurunda durduğun zaman muhasebesini yap, kendini hesaba çek! Bundan asla vazgeçme! Unutarak gaflete düşme! Bunu her gün sürekli tekrar et!

206. Şüphesiz Rabbinin katında yüksek dereceye sahip ve Rabbine yakın​​ olanlar O’na ibadet etmekte büyüklük taslamazlar, sorumluluklarını severek yerine getirirler ve nankörlük edip, kibirlenmezler. O’nun yüceliğinin karşısında eğilir ve gece-gündüz övgüyle Allah’ı​​ tesbih ederler ve yalnızca O’na​​ saygıyla secde eder​​ yani kendisini Rabbinin kurallarının dışına çıkartacak hiçbir kişi, kurum veya güce biat etmezler. Şüphesiz Rabbinin huzuruna duranlar; Allah’ın emirlerini yerine getirmekten, yasalarına uymaktan çekinmezler. Allah’ın emirlerine büyüklenip karşı çıkmazlar. Kendi yasalarını Allah’ın yasalarına tercih etmezler. Rabbinin huzuruna duranlar sürekli Allah’ı anar, emirlerini yerine getirerek, Allah’ı her şeyden üstün tutarlar. Her zaman yapacakları işi Allah’ın rızasını gözeterek yapmaya çalışırlar.​​