Fecr Suresi 

1.  Fecre,​​ şafak vaktine, müminleri bekleyen parlak bir geleceği müjdeleyen tan yerinin ağarmasına​​ Andolsun.

2. Ramazan’ın sonundaki​​ ve Muharrem’in başındaki ilk​​ On geceye​​ ve​​ ilk on gece yaşanan heyecana​​ andolsun. —ki, huzur ve sükûn dolu bir dünyanın kapılarının aralandığı mübarek Kadir gecesi de bu geceler içindedir—.

3. Eşli​​ Yaratılan her​​ Çifte ve​​ onları yaratan​​ tek’e,​​ iyi ile kötüye ve bütün bunları yaratan eşsiz, benzersiz ve Tek olan âlemlerin Rabb’ine andolsun!

4.  Geçip gitmekte olan,​​ yerini iman ve Kur’an aydınlığına terk eden​​ geceye​​ andolsun.

5. Bunda akıl​​ ve sağduyu​​ sahipleri için,​​ yürekleri sarsıp gaflet uykusundan uyandıracak ibret ve kötülüklere karşı kendisini dizginleyebilecekler için​​ şahitlik​​ edilmeye değer hikmetler var değil mi?​​ Karanlığın kalıcı olmadığına, her kışın ardından bir bahar, her geceden sonra bir gündüz geleceğine dair ikna edici bir şahitlik var, değil mi?​​ Allah insanı sebepsiz, boş yere yaratmadı,​​ zaten aklını işletip düşünen de boşuna yaratılmadığını anlayıp kavrar. Allah'ın bir cezalandırma günün olduğunu da hesaba katın. İşte bütün bunlara yemin olsun ki, hiçbir günah cezasız kalmayacak, zalimler yaptıklarının cezasını mutlaka çekecekler! Bu yemin öyle kuvvetlidir ki; size çok şey anlatır.

6. İnkâr ve isyanları yüzünden​​ Hûd peygamberin önünde karanlık bir gece gibi duran,​​ bağlar ve bahçelerle donatılmış​​ Ad kavmine Rabbinin ne yaptığını görmedin mi?​​ Rabbin sana örnekler veriyor. Örneklerde düşünenler için öğütler var. Ad halkı cehaletin karanlığında iken inananları hidayetin aydınlığına çıkardık. Cehaletin karanlığını sürdürenleri ise yok ettik. İnsanlığın yeryüzündeki imtihanı gece ile gündüzün değişimi gibidir. Kim inandığı yolda mücadele verirse; o dünyaya hâkim olur. Bu Allah’ın yasasıdır. Allah inananların yanında cehaletin karşısındadır. İnananlarla inkâr edenler arasındaki mücadele; samimiyeti, kararlılığı, azmi esas alır. İnananlar Allah yolundaki mücadelesinde azimli, kararlı, mücadeleci olmazlarsa, cehaletin karanlığı hakim olur.

7. Yüksek​​ bir medeniyetin sembolü olan​​ sütunlar​​ ve süslü saraylar​​ sahibi İrem​​ şehrine​​ ne yaptı?​​ 

8. O İrem şehri​​ Öyle muhteşem nimet ve güzelliklerle bezenmiş bir şehir ki,​​ Şehirler içinde onun benzeri yaratılmamıştı.​​ Âd kavminin medarı iftiharı idi.​​ Onlar yaşadıkları dönemlerde bölgelerinde çok üstündüler. Onlarla boy ölçüşecek bir başka topluluk yoktu.

9. Vadilerde kayaları​​ yontarak​​ oyan,​​ eşi benzeri yapılmamış şehirler​​ kuran, hiçbir düşmanın erişemeyeceği güvenli evler inşa eden ve​​ bu güvenle şımarıp, haddini aşan, Sâlih peygambere hayatı zindan eden​​ Semud kavmine​​ ne yaptı?

10.​​ Muazzam ordulara ve saltanata sahip olan, ebedi kalacakmış gibi gökyüzüne doğru kazıklar​​ gibi dikilen piramitlerin​​ sahibi​​ diktatör​​ Firavun'a,​​ ne yaptı? Şiddeti ve işkencesi meşhur, hazinesi dolu, imkânları geniş, dikili taşları sembol edinen,​​ piramitlerle dünyaya kazık çakan, sonsuzluk iddiasındaki Firavun'a ne yaptı?

11. İşte Allah, bunların hepsini cezalandırıp yok etti​​ ki onlar​​ gücün ve servetin şımartmasıyla​​ egemenlik kurdukları​​ ülkelerde​​ hak ve adâlet sınırlarını çiğneyerek​​ azgınlık​​ etmişlerdi.​​ Allah peygamberleri elçiler olarak gönderip, yaratılış sebepleri olan nizam ve ahlak ile yaşamaya davet etmişti.

12. Fakat onlar daveti reddedip azgınlıktan, küstahlıktan, şirkten ve küfürden vazgeçmediler.​​ Böylece oralarda​​ zulüm, israf, zevk ve eğlenceye düşerek,​​ her türlü ahlâksızlığı​​ meşru görerek​​ bozgunculuğu,​​ sosyal çürümeyi​​ artırmışlardı.​​ Düzeni, ahlakı ve fikirleri bozmuşlardı. Biz insanları yaratırken birbirine üstün tutmadık. İnsanları yaratırken birbirine köle yaratmadık. Ama onlar yaratılıştaki eşitlik düzenimizi bozdular. İnsanların bir kısmına soyluluk asalet vererek diğerlerinden üstün tuttular. Bir kısmına zorlu çileli yaşamı layık görerek onları köleleştirdiler. Andolsun ki insanları yaratırken köle, hür, asil, soylu diye ayırarak yaratmadık. Ama azgınlar işlerine geldiği gibi insanları sınıflara ayırarak bozgunculuk yaptılar. Güç kullanarak yeryüzünde bütün insanlar için verdiğimiz nimetlere sahip oldular. İnsanların çoğunu fakir bırakarak haksızlık yaptılar. Rabbinin adaletini gözetmeyerek insanlara zulmettiler. Onlar uyarıldıkları halde gerçeği görüp kendilerini düzelteceklerine azgınlıklarını sürdürdüler. Andolsun ki zamanınızdaki kötüler geçmişten hiç ders almıyorlar. Haksızlık yapanlar, insanları sınıflara ayıranlar, insanların haklarını çalanlar, geçmişte kendileri gibi olanlara neler yaptık bilmiyorlar mı? Toplumlardan yok ettiklerimizin yerlerinde yeller estiğini görmüyorlar mı? Andolsun ki zulüm içinde olan insan kendini çok güçlü sayıyor. Hâlbuki Rabbin geçmişte inkâr edenlerin haddini bildirdiği gibi bugün de bildirecektir. Bunlardan öncekiler de aynı şeyi yapmıştı. Rabbinin uyarılarını dinlememişlerdi.​​ 

13. Bu yüzden​​ kimini kasırgayla yok ederek, kimini bir depremle yerin dibine geçirerek, kimini denizde boğarak​​ Rabbin de onların üzerlerine azap kamçısı indirdi​​ ve onları yerin dibine batırdı.​​ Âd kavmini kasırgayla, Semûd’u depremle, Firavunu da denizde boğmakla cezalandırdı.​​ Azabımız üzerlerine yağdırılınca yapacak bir şeyleri kalmadı. Onların​​ güçleri, akılları, bilimleri, teknolojileri, silahları hiçbir işe yaramadı.​​ Bundan sonraki zalim toplumları da benzer nice felâketlerle​​ hak ettikleri azapla​​ cezalandıracaktır.

14. Şüphesiz Rabbin kullarının​​ davranışlarını ve amellerini gözetlemektedir,​​ kimsenin yaptığını yanına bırakmaz,​​ kullarının bütün yaptıklarından haberdardır.​​ İyileri kötüleri gözetler. İnandık diyen insanların yapacaklarını gözetler. Yeryüzünde Rabbine karşı gelerek insanlara kötülük yapanları gözetler. Rabbine karşı inandığını söyleyenler inandık demeleriyle bırakılmazlar. Onlar çetin imtihanlardan geçirilirler. İnançlarında ne kadar samimiler? Eylemlerinde riyakârlık ikiyüzlülük var mı? Elbette Rabbin karanlıkların hâkimiyetinden kurtulup, aydınlığa kavuşmak isteyenleri dener. Aydınlığı ne kadar hak ettiklerine bakar. Unutma ki Rabbin hiçbir şeyi boş yere yapmaz. Rabbinin her yaptığında mutlaka ince hesaplar vardır. İnananlar ve inanamayanlar arasında geçecek sınavda başarıya ulaşacakların mutlaka hak etmeleri gerekir. Rabbin ne inanana ne de inanmayana asla haksızlık yapmaz. Elbette Rabbin mutlaka inananların dostu ve yardımcısıdır. Ancak Rabbinin inananlara dost ve yardımcı olması; çaba sarf etmeden inananlara başarı kapılarını bedavaya açacak demek değildir. Allah’ın yardımı inananlar mücadele ederken güçlerinin yetmediği anda gelir. İyiliklerin yeryüzüne hâkim kılınması, yeryüzünden kötülüklerin silinmesiyle ilgili mücadele, elbette hak ve adalet içinde yürüyecektir. Rabbin, inananlar çabalarıyla hak etmediği müddetçe hiçbir şekilde onların yanında olmaz. İnananların Rabbinden bir şeyi hak edebilmeleri için, inandık dediklerini yeryüzünde yaşamaları gerekir. Rabbin inandığı yolda, bilgiyle, bilinçle ve azimle yürüyenleri; bu dünyada olmasa bile mutlaka zafere ulaştıracaktır. Unutmayın! Rabbinizin katında hayat sadece dünya hayatı değildir.

15. Ancak insana; Rabbi ne zaman onu imtihan edip kendisine​​ mal, makam vererek​​ denemek için bolca​​ ikramda bulunsa ve nimetler verse,​​ asıl ikramın ahirette verileceğini göz ardı ederek aptalca bir gurura kapılır. Ben ne kıymetli bir kulmuşum ki,​​ "Rabbim bana​​ layık olduğum için​​ hak ettiklerimi verdi​​ der.​​ Bu ikrama gerçekten layık olduğunu zanneder, şükretmek gereğini hissetmez, o serveti hayır işlerinde kullanacağı yerde zevk ve sefa peşinde harcar.

16. Ama ne zaman onu imtihan ederek​​ verdiği nimetlerin bir kısmını geri alıp​​ rızkını daraltsa;​​ imtihan edildiğini unutup, sanki hakkı olan bir şey verilmemiş gibi​​ hemen ümitsizliğe kapılır, verenin de alanın da Allah olduğunu unutur ve​​ haddini aşan bir dille​​ Rabbim bana​​ ihanet edip​​ haksızlık etti​​ der.​​ Beni önemsemedi, bak beni alçaltıp​​ küçük düşürdü,​​ diyerek​​ itiraz ve isyana kalkışır.​​ 

17. Allah sonsuz lütuf, merhamet ve adâlet sahibidir. Fakat Ey nankörler, bunu hak edecek davranışlar yapmıyorsunuz. Örneğin alçaklık veya üstünlük, mal ile değildir​​ ki, Allah'a karşı yaptığınız bu kötü zannın yanı sıra, tam​​ Aksine siz​​ öksüze​​ yetime​​ sahipsiz kimselere​​ ikramda bulunmuyorsunuz​​ diye başınıza bu belalar sarılmaktadır.​​ Gerçek şu ki, insan her zaman Allah’tan kendisine her istediğini vermesini bekler ama kendisi Allah için vermekten hep kaçınır​​ Hayır! Muhakkak ki Rabbin; bollukta, zaferde Allah’ın yanında olan ama kıtlıkta, yoklukta, yenilgide, Allah’tan uzaklaşanların yanında olmaz. Rabbin bolca verirken sizin ne yapacağınıza bakar. Bolca verilen nimetleri ihtiyacı olanlarla paylaşıyor musunuz, paylaşmıyor musunuz? Ona bakar! Ne yazık ki kendilerine bolca nimet verdiğimiz inkârcılar yetimlere vermiyorlar.

18. Allah’ın verdiği emanete “benim” diyor,​​ Yoksula yemek vermeye​​ onların maddî manevi​​ ihtiyaçlarını​​ gidererek dertlerine derman olmak için​​ birbirinizi​​ teşvik etmiyorsunuz.

19. Aynı zamanda​​ Mirasta​​ payları bulunan, kadınların ve​​ yetimlerin haklarını ve​​ başkalarının hakkını dahi,​​ hak​​ hukuk​​ gözetmeksizin​​ nereden geldiğine bakmadan, haram helâl gözetmeden​​ sanki sizinmiş gibi​​ habire​​ yiyorsunuz.​​ Muhtaçları ve yakınlarınızı düşünmüyorsunuz diye, bu tür belalarla Allah sizi uyarmaktadır.

20. Zenginliği ulaşılması gereken biricik hedef olarak görüyor, hak ve adaletten çok​​ dünya​​ malını​​ makamı çıkarı​​ ve parayı​​ da​​ biriktirme tutkusuyla​​ pek çok seviyorsunuz.

21. Hesaba çekileceğinizi nasıl unutuyorsunuz.​​ Bu taparcasına sevdiğiniz malın mülkün ahirette faydası olacak mı?​​ Hayır​​ bu yaptığınız doğru değildir. Hesap Günü nasıl davranacaksınız. Çünkü bütün bunların hesabını vereceksiniz! Ne zaman mı?​​ Yer sarsılıp​​ peş peşe darbelerle​​ paramparça olduğu zaman​​ insan anlar. İnsanların dünyada kurduğu her şey allak bullak olacak! Dünya mallarına karşı gösterdikleri zaaflar, dünya mallarını biriktirmeler, mallarını insanlardan kaçırmalar, insanların haklarını yiyerek oluşturdukları zenginlikler, hepsi darmadağın olacak! Hesap günü hiçbir şeyi bir araya getiremeyecekler. İnsanların dünyadaki zamanları bitecek Rabbinin huzuruna gelecekler!

22. Melekler​​ görevlerini yerine getirmek üzere​​ mahşer meydanında sıra sıra dizilip​​ Allah’ı tesbih ettiği ve Rabbinin hükmü geldiği​​ zaman, her şeyin hakikati anlaşılacaktır. Hesap günü Rabbinin​​ hükümranlığı bütün haşmetiyle ortaya apaçık çıkıp​​ buyruğu gerçekleşir. İnsanların hesaba çekileceği büyük mahkeme kurulur. Artık insanın kaçacak yeri yoktur

23. Hükmün verildiği​​ O gün, cehennem de​​ bütün dehşetiyle​​ gözlerinin önüne​​ getirilmiştir. İşte o gün insan düşünür​​ biriktirdiği malın ona​​ hiçbir fayda vermediğini​​ hatalarını​​ yaptıklarını ve yapmadıklarını​​ hatırlar. Ama​​ iş işten geçtikten sonra​​ uyarıyı dikkate almayanların​​ pişmanlığı hatırlamasından ona ne fayda var!​​ Hâlbuki insanlara yeryüzünde düşünüp öğüt almaları için yeterince süre verilmişti. Onlar verilen süreyi doğru değerlendirmediler. Dünyadaki konumlarına, güçlerine, zenginliklerine aldanarak uyarıları dikkate almadılar. Kendilerini sürekli haklı görerek insanlara zulmettiler. Başkalarına ait olan hakları çalarak haksızlık yaptılar. Üstelik Allah’a inandıklarını, Allah’ı sevdiklerini söyledikleri halde Allah’ın yolundan gitmeyerek ikiyüzlü bir yaşam sürdüler. Allah’ın yasalarına karşı çıktılar.

24. Der ki: "Ah keşke​​ bu​​ ahiret​​ hayatım için önceden​​ yararlı ve kurtarıcı​​ bir hazırlık​​ ve​​ iyilikler​​ yapsaydım, diye feryat edecek.​​ Ah keşke bu günlerin geleceği ile öğüt verilip, uyarıldığımda uyarıya kulak verip de Allah adına yapılan davete uysaydım,​​ malımdaki Allah hakkını yetime, yoksula verseydim​​ diyecek. İnsan hesap günü kurtuluşun nerelerde olduğunu görünce şaşırıp kalacak. Rabbinin yolundan gittin mi? Rabbinin ilkelerine, yasalarına göre yaşamını kurdun mu? Kötülüklerden uzak durdun mu? İnsanların eşitliğine inandın mı? Hiçbir insanı diğerine üstün yaratmadığımız halde insanları üstün, soylu, asil ırk diye ayırdın mı? Yoksa hepsini eşit gördün mü? Yoksullara yedirdin mi? Yetimleri barındırdın mı? Varlıklarını insanlar arasında bölüştün mü? Bölüşürken hak yedin mi yemedin mi? Hesap günü yeryüzünde bunların hiçbirini yapmayan, Rabbine asi olarak gelen, büyük bir pişmanlıkla, büyük bir özlemle, “Keşke ahiret hayatım için önceden bir şey yapsaydım!” der.

25. Artık​​ iş işten geçmiştir,​​ yemin olsun ki insanın tekrar yeryüzüne gönderilmesi mümkün değildir. İnsana yeni bir fırsat verilmeyecektir.​​ ​​ O gün Rabbinin​​ zalimlere vereceği cehennem​​ azabı gibi hiç kimse azap edemez.​​ Kimse onun yerine cezalandırılamaz. Artık hesabın sonucu gerçekleşecektir. Hesap günü yeryüzünde haksızlık yapanlara Allah’ın vereceği cezayı kimse tahmin edemez.

26. Ve​​ azaptan da hiç kimse kaçamaz.​​ O'nun​​ cehennemde​​ vuracağı zinciri hiç kimse vuramaz,​​ Hiç kimse O Gün, Allah’ın müşrik ve kâfirlere vereceği ceza gibi ceza veremez,​​ hiç kimse de bu cezaya engel olamaz. Onlar tutuklanıp cezalarını çekmek için cehenneme gönderilmişlerdir. Onları cehennemden kurtaracak güç, makam, mevki yoktur. Artık onlara dünyadaki şanları, şöhretleri, makamları, malları, mülkleri, arkadaşları yardım edemez. Onların dünyadaki saltanatları bitmiştir.

27. Ey Allah’ın davetine teslim olup sorumluluklarını yerine getirerek dünya hayatlarını tamamlamış, samimiyetini ispat ederek Allah'ı anmakla​​ huzura kavuşmuş​​ imanda sebat gösteren, Mutlu ve kutlu​​ can!​​ İtaatkâr Nefis.

28. Haydi, Allah​​ Razı olmuş ve kendisinden razı olunmuş bir halde,​​ ölüm geldiğinde​​ sen O’ndan razı, O da senden razı olarak​​ Rabbine dön.​​ Rabbine, huzurunda hesabını ver. Görülecek hesabından razı olacak, verilecek mükâfatlarla hoşnut edileceksin.

29. Dünyada razı olduğum kullar arasına girdiğin için,​​ Haydi gir​​ beni ilâh tanıyan, seçkin​​ kullarımın arasına.​​ Andolsun ki sen içten içe yeryüzünde Rabbine yönelip, “Ya Rabbi! Beni azap edilen kullardan uzaklaştır. Beni senin razı olacağın iyi kullarının yanına koy!” diye dua ettin! Yapmış olduğun duanın gereği olarak inançlı bir şekilde yasalarımıza uydun! Yeryüzünde haksızlık etmeyerek iyiliklerde bulundun! Şimdi sana mükâfatım olarak:

30. Benim iyi kullarım cennetimdedir. Haydi​​ Huzura,​​ sonsuz, kusursuz saadete ulaşmak,​​ mutluluğa eşsiz güzellikteki nimetlere kavuşmak üzere,​​ ebedi saadet ödülünü almak için​​ Gir cennetime​​ denilecektir.​​ Böylece Allah’ın onlardan, onların da Allah’tan razı oldukları apaçık ortaya çıkmış olacaktır.