Sure Hakkında
Ayet Sayısı
5
Mushaf (Kuran) Sırası
97
Nuzül (İniş)Yeri
Mekke
Nüzül (İniş) Sırası
25
Sure Hakkında Bilgi
97
KADİR SURESİ
GİRİŞ
Adı: Birinci ayetteki “kadr” kelimesi sureye isim olmuştur.
Nüzul zamanı: Bu surenin Mekkî mi, Medenî mi olduğu konusunda ihtilaf vardır. Ebu Hayyan, Bahru’l Muhit’te çoğu ilim ehline göre bu surenin Medenî olduğunu söyler Alî b. Amr el- Vahîdî, tefsirinde bu surenin Medine’de nazil olan ilk sure olduğunu belirtir. Buna karşılık el-Maverdî çoğunluk alimlere göre bu surenin Mekkî olduğunu açıklar. İmam Suyutî de aynı şeyi Itkan’da yazar. İbn Merduye, İbn Abbas, İbn Zübeyr ve Hz. Aişe’den bu surenin Mekke’de nazil olduğuna dair bir kavil nakleder. Surenin muhtevasına dikkat edilirse -ileride de açıklayacağımız gibi- Mekke’de nazil olduğu anlaşılmaktadır.
Konu: Bu surenin konusu, insanlara Kur’an’ın değeri ve önemi hakkında bilgi vermektedir. Kur’an-ı Kerim’de Alak suresinden sonra yer almasından anlaşılıyor ki, bu mukaddes kitabın nüzulünün başlangıcındaki beş ayetin nazil olmasından sonra bu kitabın, değeri büyük bir gecede nazil olduğu ve nüzulunun büyük anlam taşıdığı bildirilmiştir.
Allah (c.c) ilk olarak “bunu biz indirdik” buyurmuştur. Yani Hz. Muhammed’in (s.a.) tasnifi ile değil, bizim nazil etmemizledir. Bundan sonra şöyle buyurulmuştur: Bunun nüzulu bizim tarafımızdan Kadir Gecesi’nde olmuştur. “Kadir gecesi” iki anlama gelir; burada ikisi de geçerlidir. Birincisi, o gecede takdirler karara bağlanır.
Diğeri ise, bu sıradan bir gece değildir. Kısmetin düzenlenip bozulduğu gecedir. Bu kitabın nüzulu, sadece bir kitabın nüzulunu ve sadece Kureyş’i, Arabistan’ı kapsayan bir olay değil; bütün dünyanın takdirini değiştirecek bir kitabın nazil olması olayıdır. Aynı şey Duhan suresinde de belirtilmiştir. (Bkz. Duhan Suresi girişi ve 3) Diğer bir ifadeyle, bu büyük ve kadrü kıymet sahibi şerefli bir gecedir. İleride açıklanacağı gibi, bu gece bin aydan daha hayırlıdır. Bununla Mekke’deki kafirler şöyle uyarılmıştır: Siz ahmaklığınızdan dolayı Hz. Muhammed’in (s.a) getirdiği kitabı bir afet, bir musibet sanıyorsunuz ve O’ndan kaçıyorsunuz. Oysa bu kitabın nazil olduğu gece o kadar hayırlı gecedir ki, insanlara insanlık tarihinde bin ayda yapılmayan iyilik, bir gecede yapılmıştır. Aynı şey Duhan Suresi 3. ayette de değişik bir üslupla ifade edilmiştir. Bunu Duhan suresinin girişinde izah etmiştik.
Sonunda, Meleklerin ve Cibril’in, Rabb’inin izniyle bu gece her emri indirdikleri bildirilmiştir. (Duhan suresi 4. ayette buna “Emr-i Hakim” denilmiştir.) Ayrıca gecenin, akşamdan sabaha kadar baştan sona selamet gecesi olduğu belirtilmiştir. Yani O’nda şer hiç bulunmaz. Çünkü Allah’ın bütün kararları sonuç olarak iyidir. Ondan hiç bir kötülük kastedilmiş değildir. Hatta bir kavmi helak etmek kararı olsa bile, o da hayr içindir, şer için değil.
Rahman Rahim olan Allah’ın adıyla
Açıklamalı Meal ( Tüm Sure)
1. Doğrusu biz o Kur’an’ı indirildiği geceye kıymet ve şeref katan, dünyanın kapılarının Allah’a kulluğa aralandığı, geceler içinde en değerli gece olan Kadir gecesinde indirdik.
2. İnen Kur’an ile iyi ile kötünün, doğru ile yanlışın kesin hatlarla birbirinden ayrıldığı Kadir gecesinin kıymetinin ne olduğunu, şanının ne kadar büyük olduğunu ne kadar değerli ve ne kadar önemli olduğunu, Biz sana bildirmezsek sen nereden bileceksin? Allah’ın insanları yaratılışlarının sebebine uymaya davetinin yeniden başladığı bu gecenin önemini, o hayat nizamını uygulamadan nasıl bileceksin.
3. Kur’an’ın indirilmeye başlandığı bütün insanlık ve kâinat ile ilgili planlamanın yapıldığı, bu müstesna Kadir gecesi, tövbe edip, bütünüyle Kur’an’a yönelmeye karar verip ibadetle geçirenler için içinde Kadir Gecesi bulunmayan bin aydan yaklaşık 83 yıldan, yani bir insan hayatından daha hayırlıdır. Çünkü o gece bildirilmekte olanlarla doğru ile yanlış birbirinden ayrılmaya ve insana kendi çabasıyla bin ay yani bir ömür uğraşıp elde edemeyeceği hakikatin bilgisi bahşedilmeye başladı. İndiği geceye bu kadar değer kazandıran Kur’an, onu içine indiren, onu içine sindiren, her davranışında onun güzelliklerini görünür hale getiren, bir de onu muhtaç gönüllere götürmeyi dert ve dava edinen kişiye Allah katında ne kadar büyük bir değer kazandırır, onu da sen düşün. İnsanlık Cebrail’in Hz. Muhammed’le buluşup onun gönlüne Kur’an’ın ilk ayetlerini nakşettiği o gece, iyiye, güzele ulaşma yolunda binlerce yılda başaramayacağı ilerlemeyi işte o bir gecede kazanmıştır.
4. O gece boyunca görevli melekler ve Cebrail, Rablerinin izniyle ve iradesi dâhilinde hayatın her alanındaki her bir iş ve her mü’min kişi için Allah’ın razı olduğu ölçüleri bildirmek üzere kâinattaki her türlü konu ve planlama ile görevli olarak sıra sıra inerler. Karanlıklar aydınlığa dönüşünceye kadar Allah’ın vahyi olan âyetleri Peygamber’e indirmeye devam ettirirler.
5. İşte O gece ve o geceyi değerli yapan Kur’an’la yaşanan her gece fecrin doğuşuna kadar, tan yeri ağarıncaya kadar manevi bir selamet ve esenliktir, bir fırsattır.
1-2
MEAL
1. Doğrusu biz onu Kadir gecesinde indirdik.
2. Sen Kadir gecesinin ne olduğunu bilir misin?
MUSTAFA ÇEVİK
1-2 Biz bu Kur’an’ı indirildiği geceye kıymet ve şeref katan, kadri bilinmesi gereken bir gecede indirdik. Allah’ın insanları yaratılışlarının sebebine uymaya davetinin yeniden başladığı bu gecenin önemini, o hayat nizamını uygulamadan nasıl bileceksin?
MEAL AÇIKLAMASI
1. Doğrusu biz onu Kur’an’ı bütün insanlık ve kâinat ile ilgili planlamanın yapıldığı, değeri yüce, ilâhî kudretin ve rahmetin çokça tecelli ettiği, Alak sûresinin ilk ayetlerini, insanlığın kaderinin dönüm noktası olan müstesna bir gecede, dünyanın kapılarının Allah’a kulluğa aralandığı, kıymetini Kur’an’dan alan mübârek Kadir gecesinde Levh-i Mahfûz’dan aşağı semaya indirdik. Vahyimizi bir gece göndermeye karar verdik. Karar verirken kimseye danışmadık kimseden izin almadık.
2. Sen İnen Kur’an ile iyi ile kötünün, doğru ile yanlışın kesin hatlarla birbirinden ayrıldığı Kadir gecesinin kıymetinin ne olduğunu, şanının ne kadar büyük olduğunu, ne muhteşem bir gece olduğunu bilir misin? Öyle büyük bir gecedir ki o, sırf senin bilgi ve idrâkine kalsaydı, onun kadrinin derecesini asla bilemezdin. Biz ona kadr gecesi deriz. Kadir gecesi kudretimizin gecesidir. Öyleyse dinle!
3
MEAL
3. Kadir gecesi bin aydan hayırlıdır.
MUSTAFA ÇEVİK
3 Kur’an’ın indirilmeye başladığı Kadir Gecesi, içinde Kadir Gecesi bulunmayan bin aydan daha hayırlıdır. Çünkü o gece bildirilmekte olanlarla doğru ile yanlış birbirinden ayrılmaya ve insana kendi çabasıyla bin ay (bir ömür) uğraşıp elde edemeyeceği hakikatin bilgisi bahşedilmeye başladı.
MEAL AÇIKLAMASI
3. Kur’an’ın indirilmeye başladığı Bütün insanlık ve kâinat ile ilgili planlamanın yapıldığı, gücümüzün tecelli ettiği bu müstesna Kadir gecesi, tövbe edip, bütünüyle Kur’an’a yönelmeye karar verip ibadetle geçirenler için içinde Kadir Gecesi bulunmayan bin aydan yaklaşık 83 yıldan, yani bir insan hayatından daha hayırlıdır. Çünkü o gece bildirilmekte olanlarla doğru ile yanlış birbirinden ayrılmaya ve insana kendi çabasıyla bin ay (bir ömür) uğraşıp elde edemeyeceği hakikatin bilgisi bahşedilmeye başladı. İndiği geceye bu kadar değer kazandıran Kur’an, onu içine indiren, onu içine sindiren, her davranışında onun güzelliklerini görünür hale getiren, bir de onu muhtaç gönüllere götürmeyi dert ve dava edinen kişiye Allah katında ne kadar büyük bir değer kazandırır, var onu da sen düşün. Çünkü vahiy nuru ile aydınlanmıştır. İnsanlık Cebrail’in Hz. Muhammed’le buluşup onun gönlüne Kur’an’ın ilk ayetlerini nakşettiği o gece, iyiye, güzele ulaşma yolunda binlerce yılda başaramayacağı bir gelişmeyi, ilerlemeyi işte o bir gecede kazanmıştır.
4-5
MEAL
4. O gece, melekler ve ruh Rablerinin izniyle her iş için iner de iner.
5. O fecrin doğuşuna kadar bir esenliktir.
MUSTAFA ÇEVİK
4-5 O geceden itibaren melekler, Allah’ın izniyle her bir iş için karanlıklar aydınlığa dönüşünceye kadar Allah’ın vahyi olan âyetleri Peygamber’e indirmeye devam ettirirler. Onların hayata tatbikiyle, insanlar dünyada ve âhirette huzur ve mutluluğa ulaşırlar.
MEAL AÇIKLAMASI
4. O gece boyunca görevli melekler ve Cebrail, Rablerinin izniyle bilgisi, planı ve iradesi dâhilinde hayatın her alanında her bir iş tüm buyrukları yerine getirmek ve her mü’min kişi için Allah’ın razı olduğu ölçüleri bildirmek üzere kâinattaki her türlü konu ve planlama ile görevli olarak rahmet deryası halinde sıra sıra inerler. Karanlıklar aydınlığa dönüşünceye kadar Allah’ın vahyi olan âyetleri Peygamber’e indirmeye devam ettirirler. Emrimizi elçimize ulaştırırlar. Görevlerini tamamlayarak dönerler.
5. İşte O gece ve o geceyi değerli yapan Kur’an’la yaşanan her gece fecrin doğuşuna kadar, tan yeri ağarıncaya kadar bir manevi bir selamet ve esenliktir, bir fırsattır. O gece; kurtuluş ve kutluluk zamanıdır. Ancak; emir ve hükümlerini zihnine ve kalbine indirme gayreti ve Kur’an’ı hayat düzenine temel edinme gayesi taşımayanlar nasipsiz kalacaktır. “Bütün kâinata, kâinattakilere selâm olsun. Herkes, her şey afetten, kederden, uzak, selâmette olsun.” derler. Şafak sökünceye, tan yeri ağarıncaya kadar, bu böyle devam eder, gider. Hakikatin tecelli ettiği kaynağa dönünceye kadar barışın, esenliğin, huzurun, bağışlanmanın formüllerini getirirler. İşte bunun içindir ki, Muhammed (s)’in ömründe bir kez yaşadığı bu Kadir Gecesinin yıldönümü olarak müminlere armağan edilen, fakat Ramazan Ayı’nın geceleri arasına gizlenerek bir ay içine serpiştirilen ve her yıl Ramazan Ay’ı boyunca “Kur’an geceleri” olarak değerlendirilmesi gereken bu gece, insanlık için bir kurtuluş fırsatı, bir esenlik müjdesidir; tâ meleklerin bir sonraki Kadir gecesine dek müminlerle vedalaşacağı şafak vaktine kadar. Karar gecesi tan yeri ağarıp sabah oluncaya kadar sürer. Nihayet esenlik gününe ulaşır. Esenlik günü nedir bilir misin? Esenlik günü insanlığın kurtuluşa çağrıldığı gündür? Rabbin o gün insanlığa kurtuluş yolunu gösteren ayetlerini göndermeye başlamıştır. Kim gönderilen ayetlere uyarak kendine doğru bir yol çizerse kurtuluşa ulaşır. Gecenin karanlığı sabahın aydınlığına ulaştığı gibi cehaletin karanlığı aydınlığa ulaşır. Ayetlerimize inananlar karanlıklardan aydınlığa ulaşırlar. Kini nefreti öfkeyi yaşamlarından silerek esenliği huzuru barışı hâkim kılmak için yola düşerler. Ayetlerimizi inkâr edenler cehaletin karanlığını sürdürmek için her türlü yolu denerler. Çünkü ayetlerimiz onların yalanlarını zulmünü ortaya çıkarmıştır. İnsanlar arasında yaptıkları ayrımcılığı haksızlığı ortaya çıkarır. Bu nedenle vahyi göndermeye karar verdiğimiz geceyi kinle öfkeyle anarlar. Dillerinin döndüğü lanetleri yağdırırlar. Onlar ne yaparlarsa yapsın! Artık kudretimizle ayetlerimizi göndermeye karar verdik. İnananları kurtarmaya, inkâr edenleri cezalandırmaya karar verdik. İnsanlığın önünü aydınlatmaya karar verdik. Karar verdiğimiz gece inkâr edenleri çılgına döndürse de hiçbir şey yapamazlar. Artık onların yapacağı hiçbir şey kalmamıştır. İnsanlığın önüne esenlik, huzur, barış yolu (İslam) konulmuştur. Dileyen barışa, esenliğe, huzura kavuşur, dileyen inkâr eder! Bilsinler ki cehaletin karanlığını iktidar kılanlar yok edilecektir.