Kıyâme Suresi

1. Hayır.​​ Hiç kimsenin yaptığı yanına kâr kalmayacak.​​ Ahireti inkâr edenler, büyük bir aldanış içindedirler. Elbette bütün ölenlerin diriltileceğini,​​ fâni hayatın bitişini, bâki hayatın başlangıcını haber veren​​ Kıyamet gününe​​ yemin ederim.

2. Yine hayır.​​ O gün geldiğinde​​ Sürekli​​ ve içtenlikle kendini kınayan, vicdanını uyaran, doğruları idrak eden,​​ derin bir pişmanlık duyan​​ her​​ nefse yemin ederim​​ ki:​​ İnsan, bütün bir hayatın hesabını vermek için dirilecektir.​​ Hataları, günahları ve haksızlıkları nedeniyle; pişmanlık duyarak kendisini suçlayıp sorumlu tutan kimseler, doğru istikamettedir ve bu tavır kişisel olgunlaşmanın ilk basamağı ve işaretidir. Biz ölmüş bedenleri bir gün yeniden diriltip Yargı Gününde hesaba çekeceğiz.

3. ​​ Yoksa​​ yeniden diriltilmeyi inkâr eden​​ eskilerin masalları gibi dinleyen​​ Gafil ve kâfir​​ İnsan, bizim kendisinin​​ toprağa karışıp, çürüyen​​ kemiklerini​​ tekrar diriltip​​ bir​​ araya getiremeyeceğimizi​​ ve​​ davetimize uygun yaşayıp yaşamadığının hesabını sormayacağımızı,​​ kendisini hayata döndüremeyeceğimizi​​ mi sanıyor?​​ Hayır! Andolsun ki İnsanı yoktan yaratan Allah insanı yeniden diriltecektir.

4. Evet.​​ Değil kemiklerini​​ Onun​​ her insanın asla bir başkasına benzemeyen ve taklit edilmeyen, imzası diye bilinen​​ parmak uçlarını​​ ve​​ parmak uçlarındaki çizgilerini​​ bile​​ yeniden ve aynen, düzene koyup​​ eski haline getirmeye​​ güç yetiririz​​ ve bunu gerçekleştireceğiz.​​ Elbette buna gücümüz yeter. Sanki hiç ölmemişler, hiç toprakta çürümemişler gibi onları karşımıza dikeriz.

5. Doğrusu​​ bu âyetlere rağmen, dünyada istediği gibi yaşamak isteyen, hakikati idrak edemeyen çoğu​​ insan​​ sonunun kötü olacağını bile bile​​ önündeki ömrünü de​​ kalan günlerini​​ de​​ kötülükler işleyerek​​ günah ve ahlâksızlıkla​​ geçirmek,​​ tövbeyi ileri bir tarihe ertelemek,​​ aptalca davranışlarıyla geleceğini berbat etmek​​ ister.​​ Fakat nedense insan nasıl yaratıldığını düşünmez. Üstelik suç işleyerek durumunu iyice zora sokmaktadır.

6. Ve​​ Bu gerçeğe rağmen, yine de birçoğu Allah’ın davetinden yüz çevirir ve “Hadi canım! "Kıyamet günü ne zaman?"​​ gelecekmiş​​ diye​​ ilâhî uyarıyı​​ alay konusu ederek​​ sorar​​ ve gafletine devam eder.​​ Onun yalanlaması, kıyâmet gerçeğini değiştirmeyecektir.

7. Ama​​ İnsanın yalanlamak istediği, kıyâmet, korkunç patlamaların ışığı ile​​ korku ve dehşetten​​ gözlerinin kayıp​​ kamaştığı,​​ gözlerinde şimşek çaktığı zamandır Kıyamet.

8. Ay tutulduğu,​​ tutulup kapkara kesildiği zamandır Kıyamet.

9. Güneş ve ay birleştirilip​​ karanlığa gömüldüğü​​ zaman​​ her ikisi birden yokluğa sürüklenir. İşte o gündür kıyamet.

10. İşte o günün​​ dehşetinden gözler korku ile bakakaldığında​​ insan,​​ bugün nereye kaçıp sığınmalı diyerek çırpınmaya başlar.​​ Eyvah bu felâketten​​ kaçacak yer nerede?​​ kaçıp kurtulma imkânı yok mu,​​ kime sığınabilirim?​​ der.​​ O gün insan acizliğini ve çaresizliğini görecektir.​​ 

11. Hayır​​ zâlimler için hiçbir kaçış,​​ sığınacağı​​ herhangi​​ hiçbir kimse ve​​ yer​​ yoktur.​​ Ölüm insanın yakasına yapıştığında, dünyanın bütün dengeleri bozulur. Her şey birbirine girer. Her ölüm insan için bir kıyamettir. İnsanı ölümden kurtaracak, insanı kendi kıyametinden kurtaracak bir şey var mıdır? Tıp, doktorlar çaresiz kalır. İlaçlar yetersiz kalır. Yeryüzünün bütün imkânları biter. Çünkü ölmesine karar verilmiştir. Artık ölüm meleğinin elindedir.​​ 

12. O gün​​ mecburi istikamet bellidir.​​ Varılıp durulacak yer​​ son durak, herkesin dünya hayatında iken yaptıklarından dolayı hesaba çekildiği​​ Rabbinin huzurudur.​​ Artık o gün herkes dünya hayatını kimin davetine icabet ederek yaşadığının hesabını vermek ve karşılığını görmek üzere Rabbinin huzurunda toplanacaktır.​​ 

13. ​​ O gün insana yaptığı ve​​ yapması gerektiği halde​​ yapmadığı,​​ öncelik verdiği veya ertelediği iyi-kötü​​ her şey hakkında​​ kendisine​​ bilgi verilecektir.​​ Yapıp ettikleri apaçık önlerine konulacaktır.​​ Dünyada insana verilen her şey. Mevki, makam, mal, mülk, para, akıl, zekâ, sağlık, eş, çocuk, anne, baba, akrabalar, kardeşler, arkadaşlar ne varsa hepsinden tek tek sorgudan geçirilir. Sorgulanmayan hiçbir şey kalmaz.​​ 

14. Hakikatte İnsan, kendi kendinin şahididir.​​ Allah’ın davetinden yüz çevirip de dünya hayatını böylece tamamlayan kimseler, mazeretler uydurup kendilerini savunmaya kalksalar bile işe yaramayacak, şirk ve küfürlerine kendi azaları dahi şahitlik edecektir.​​ Aslında insan, kendi hâlini görmekte ve nasıl bir akıbete lâyık olduğunu pekâlâ bilmektedir. Üzerine düşen görevleri yapmadığını anlar. Hesap günü bütün gerçekler yüzüne okunacaktır.​​ 

15. Ahirette​​ Mazeretlerini ortaya atsa​​ birtakım yalan bahanelere sığınsa​​ bile,​​ kendi yaptıklarını gizleyerek kendisini kandırmaya çalışsa da nafiledir.​​ İsterse sayabildiği bütün mazeretlerini sayıp döksün yine de el, ayak, göz, kulak gibi uzuvların şahitliğini yalanlayamayacaktır.​​ O gün onlara “Boşuna kendinizi temize çıkarmak için dilinizi acele ile oraya, buraya eğip büküp, lafları dolaştırmayın. Şüphesiz Biz bütün yaptıklarınızı bir araya topladık, şimdi onları bir bir okuyacağız, siz de okunanları dikkatle izleyin, böylece her şeyi açıklamış olacağız.” denilecektir.​​ 

16. Ey peygamber! Sana vahyedilen​​ ayetleri,​​ Kur’an’ın bir kısmını​​ unuturum endişesiyle​​ acele ile kavrayıp ezberlemek için, Cebrail​​ onları sana okurken​​ onunla beraber dilini​​ hızla​​ oynatıp durma.​​ Gönderilen​​ ayetleri okurken hafızanda tutabilmek için tekrar etme. Buna gerek yok. Acele etme, Kur'an kalbine, inerken sadece dinle.​​ 

17. Şüphesiz o​​ Kur’an’ı kalbinde toplamak, hafızana​​ kaydetmek​​ ve onu sana okutmak bize düşer.​​ İşin sana ait kısmı, bu âyetleri içine sindirmek ve bütün bir insanlığa ulaştırılması için gayret etmektir.​​ Söylenenleri hafızanda tutman, anlamlarını anlaman konusunda seni yalnız bırakmadık. Sen katımızdan sana gönderdiğimiz ayetlerimizi unutmaktan muaf tutulacaksın ve asla unutmayacaksın.

18. Şu hâlde biz onu​​ Cebrail vasıtasıyla​​ vahyedip​​ okuduğumuzda sen​​ sadece​​ onun​​ sana vahyolunduğu gibi​​ okunuşuna uy.​​ Yalnızca onun​​ okunuşunu takip et.​​ Ve dikkatle izle.​​ 

19. Bundan​​ Sonra​​ da hiç şüphen olmasın ki inen âyetler hakkında sana bir şeyler sorulduğunda​​ ve hatırlamadıkların olursa kalbini ilim ve hidâyet nurlarıyla aydınlatarak​​ onu​​ öğretmekte anlamını​​ açıklamak da bize düşer.​​ Ey mü’minler! Siz de Kur’an okurken acele etmeyin. Anlamadan okumanın sevabına öncelik vermek yerine; anlama, yaşama ve başkalarına anlatmanın getireceği büyük sevaba öncelik verin ve şu sorunun cevabını bir düşünün; Anlama yoksa okumanın, yaşama yoksa anlamanın bir anlamı olabilir mi?​​ 

20. Hayır​​ Ey insanlar boşuna mazeret ileri sürmeyin!​​ Doğrusu siz peşin olan​​ kısa süreli ve​​ çabucak geçen​​ dünyayı​​ ve geçici dünya zevklerini​​ seviyorsunuz.​​ İnsanlar etrafındaki diğer insanların ölümünden ders almaz. Kendisinin öleceğini düşünmez. Ölümü düşünerek kendine çeki düzen vermez. Dünyaya sarılır. Hâlbuki dünya hayatı, ahiret hayatının yanında bir hiçtir. Gelip geçicidir.

21. Ve bu yüzden Kur’an’dan yüz çeviriyorsunuz.​​ Asıl kalıcı olan​​ sonsuz nimetlerin bulunduğu​​ Ahireti​​ ve ahirette size ebedi saadet kazandıracak işleri​​ ise terk ediyorsunuz​​ ve hesap gününü hiç düşünmüyorsunuz.​​ Sizler çabucak geçecek olan dünya hayatını seviyor ve âhirette kime ve neye göre yaşadığınızın hesabının sorulacağını önemsemiyor, göz ardı ediyorsunuz.​​ 

22.​​ Dünyanın güzellikleri karşısında ahireti unutmayan mü’minlere ait​​ nice​​ Yüzler var ki, o gün​​ sevinç içindedir,​​ mutluluktan ışıl ışıl​​ parıldar.​​ Dünya hayatını Rablerinin davetine iman edip, gereklerini yerine getirerek yaşamak ve yaşatmak için gayret eden kimselerin ise, Kıyamet ve Hesap Günü Allah’ın kendilerine ikram edeceği nimetleri beklerken yüzleri mutluluktan parlar.​​ Yaptıkları her iş onlar için ahiret hayatının aydınlığı olur.

23. Onlar sevinç ve saadetle Rabbine​​ bakarlar​​ ve ondan gelecek ebedi ikramları beklerlerken​​ tarifsiz mutluluğa ulaşacaklardır. Çünkü Allah’ın verdiği söz gerçekleşmiştir.

24. Ama o gün, öyle​​ Yüzler de var ki, o gün​​ dünya-ahiret dengesini kuramadıkları için, yaşadıkları​​ utanç,​​ üzüntü ve pişmanlık nedeniyle​​ suratlarının şekli kaymış ve​​ asıktır.​​ Ummadıkları kabul etmedikleri kıyametle karşı karşıyadırlar. Onlar dünyada Allah’a inanmamış, kıyamet gününü inkâr etmiş, hesap gününü yalanlamışlardır. İnkâr ettikleri hesap günü karşılarındadır. Cehennem ateşi ise onları selamlar.

25. Etrafa baktıklarında​​ bel kemiklerini kıracak​​ dayanılmaz​​ felaketin gelmekte olduğunu​​ anlarlar.​​ O gün Allah’la birlikte başka Rab ve ilahlar edinerek yaşamış olanların ise yüzleri ümitsizlik ve korkudan kapkara kesilecek, bellerinin kemiklerini çatırdatıp kıracak bir azabın başlarına gelmekte olduğunu anlayacaklar.​​ Verecekleri hesabın ağırlığından belleri bükülür. Kaçacak yerleri ve onları savunacak kimse de yoktur. Yeryüzünde insanları kandıranlar, Allah’la, Resullerle, İslam’la, İslam’ın yasalarıyla, Müslümanlarla alay edenler perişan vaziyettedir.

26. Peki bu geç kalmış anlamanın bir faydası olacak mı? Maalesef​​ hayır​​ hiçbir faydası olmayacak. Kur’an dünyadan ahirete bir pencere açıp, bu gerçekleri gösterdiği halde, içinizden bazıları ölümü, ahireti unutarak yaşar.​​ Gerçek şu​​ ki; ömür biter ve​​ ne zaman, can boğaza dayandığında​​ ölüm bu kişilere kendini hatırlatır,​​ işte o an insan şaşkınlaşıp kalacaktır. Ölüme öyle bir boyun uzatışları vardır ki, şaşarsın! Ölüm onlar için asla bir kurtuluş olmayacaktır.

27. Ve:​​ Ona: Haydi görelim şimdi tedavi için.​​ "Son müdahaleyi​​ Kim​​ yapacak kim tedavi edecek? Kim​​ iyileştirip​​ kurtaracak?" diye sorarlar.​​ En güvendiğiniz hekiminiz, sahte şeyhiniz ve şöhretliniz nerededir? diye hatırlatılacaktır.​​ Fakat onlar yine de bir umut içindedirler. Birbirlerine bakarlar. Acaba kim bizi bu halden kurtarabilir? İsterler ki biri sihir yapsın. Bütün bunların hepsi bir rüya olsun. Neredesiniz ey şefaatçilerimiz derler? Kimse seslerini duymaz! Anlarlar ki kendilerine şefaat edeceklerini sandıkları da o günün dehşetinden kendi dertlerine düşmüştür. Onlar da kendilerini kurtaracak birini aramaktadırlar.

28. O can çekişen kişi de​​ En iyi doktorlara, en iyi hastanelere gider. Ölüm karşısında bütün sebeplerin çaresiz kaldığını gördüğünde​​ bunun​​ mecburen bu dünyadan ve tüm sahip olduklarından son ve kesin​​ ayrılık zamanı olduğunu​​ kendisi ve çevresindekiler de​​ anlar.​​ Ölecek kişi de kendisi bilir ki, bu bir ayrılık vaktidir.

29. Ve​​ Ölüm korkusundan​​ eli​​ ayağı​​ birbirine dolaşır,​​ kımıldayamayacak hale gelir.

30. İşte o gün​​ hesap vermek üzere​​ kaçınılmaz​​ ebedî yolculuk​​ için​​ sevk edileceği yer​​ yalnızca Rabbinedir.​​ Dünya hayatını Allah’ın davetine sırt dönüp O’na başkaldırmış olarak yaşamış insanın canı boğazına gelip dayandığında ve etrafındakilerin bunu kurtaracak biri yok mu diye​​ çırpınıp durduğunda, işte o zaman kendisi de ayrılık vaktinin gelip çattığını iyice kavrar, son çırpınışla ayakları birbirine dolaşır ve ancak o zaman bu gidişin Rabbin huzuruna gidiş olduğuna inanıp iman eder fakat son pişmanlık fayda etmez.

31. O huzurda amel defteri açıldığında görülecektir ki,​​ gafil ve kâfir​​ olan,​​ O​​ kişi ne sadaka verdi​​ ne peygamberi​​ ve Kur’an’ı,​​ kendisine tebliğ edilen dini tasdik edip​​ doğruladı​​ ve ayetlerime iman etti​​ ne de​​ Allah’a yönelip​​ o dine​​ destek verdi.​​ O, yaşadığı sürece Allah’ın peygamber ve kitaplarla davet ettiği yaratılışının sebebi olan hayat nizamına uymayı kabul etmedi.​​ Akıllarını, zekâlarını, bilgilerini, mallarını, mülklerini, makamlarını hep çıkarları için kullandılar. Hâlbuki bütün bunları insanlarla paylaşmaları gerekiyordu. İnsanlarla birlikte barış, huzur, esenlik içinde yaşamaları gerekiyordu. Onlar bencil davrandılar. Çıkarlarının peşinden gittiler. Tam tersine varlıklarıyla insanlar arasında sınıflar ürettiler. İhtiyaç sahiplerini görünce inandığınız Allah versin dediler.

32. Fakat​​ peygamberi, Kur’ân​​ hakikatlerini​​ yalanladı,​​ itaat etmekten​​ ve​​ ayetlerimizden​​ yüz çevirdi.​​ 

33.​​ Sonra​​ sanki övünülecek bir şey yapmış gibi​​ çalım satarak​​ bir kahraman edasıyla​​ böbürlenip​​ yakınlarının yanına gitmişti.​​ Kendine göre bir hayat nizamı kurmaya ya da kendi gibilerin kurduğu nizamlara yönelip sarıldı.​​ Fakat şimdi, her şeyini dünyada terk ederek huzurumuza geldi ve sonsuz azaba mahkûm oldu.

34. Huzurda, amel defterleri açıldıktan sonra ona şöyle denir:​​ Ey zalim ve hain kişi, şimdi​​ Azap ve helak, ölüm ve ayrılık acısı sana layıktır,​​ bugün burada sana verilecek her türlü cezaya müstahaksın.​​ Sana layık olan işte budur.​​ Allah’ın yaratıp da bunca nimetlerle donatmasına rağmen, O’nun davetine sırt dönen böylesi nankörlere yazıklar olsun.​​ Senin için öncelikli olması gereken doğruları kabul etmen ve Allah’a yönelmendi.

35. Ey kahrolasıca kâfir! Yaptıklarından dolayı sana tekrar tekrar yazıklar olsun.​​ Sonra sana layık olan yine azap ve helaktir, yine senin layığın budur,​​ daha fazlasına da müstahaksın.​​ Gerçekten sen burada yaşayacağın her şeyi fazlasıyla hak ettin.​​ Azap onlara her gün biraz daha yaklaşmaktadır.​​ Bu acılar sana yakışır ve layıktır! Kesinlikle onlara verdiğimiz ceza da haksızlık yoktur. Çünkü onları sürekli uyarmıştık. Başlarına gelecekleri açıklamıştık. Şimdi azabı görünce niçin şaşırıyorlar?

36. Kendisine tebliğ edilen dini tasdik etmeyen, hakikati yalanlayan, kibirlenen, bunların yanında inandığını söylerken, inancının gereğini yapmayan​​ İnsan, kendisinin başıboş​​ yaratıldığını mı düşünür?​​ ​​ Allah’ın​​ hayata müdahil olmayacağını,​​ kendi başına ve sorumsuz​​ bırakılacağını,​​ dilediği gibi hareket edebileceğini,​​ hayatı istediği gibi yaşayabileceğini​​ ve verdiği nimetleri kullanış biçiminden hesaba çekilmeyeceğini​​ mi,​​ sanıyor?​​ Böyle bir şeye nasıl inanır? Bu konularda hiçbir delili yokken nasıl bu kadar kesin konuşur? Kıyametin yokluğundan söz edip nasıl ahireti inkâr eder? Verdiğimiz aklı niçin kullanmaz? Düşünmez mi?​​ 

37. Yani, yaptıklarının hesabını vermek üzere yeniden diriltilmeyeceğini mi düşünüyor? Oysa Küfürde direndiği için çalım satıyor, hiç düşünmez mi ki​​ O​​ adı sanı bilinmezken, rahme​​ akıtılan​​ ve içinde milyonlarca sperm olan​​ meniden bir damla​​ su,​​ değil miydi?​​ İnsan kendine bir baksın? Kibirlenecek, kendini beğenecek neyi var? Niçin akıl edip kendine gelmiyor?

38. Sonra​​ bu sperm ana rahminde döllendi ve rahmin duvarına asılı​​ bir alak​​ yani​​ embriyo oldu. Derken Allah onu​​ bir çiğnemlik ete dönüştürerek, sonra da uzuvlarını oluşturup şeklini vererek​​ değişik aşamalardan geçirdikten sonra​​ yarattı ve​​ biçimlendirerek​​ düzgün bir şekle​​ ve​​ düzene​​ soktu.​​ Allah onu insan biçiminde yarattı. İnsan yaratılışı dikkatle izlesin. Elbette bütün bunlar bizim yaratılış yasamıza göre olmuştur. İnsan kendi yaptıklarına baksın ve sorsun kendine; insan neyi yaratmıştır? Sor onlara! Eğer yaratıcılık yapmak istiyorsa, yarattıklarımızın yasasına baksın. Biz yaratılışı yoktan gerçekleştirdik. Eğer kendini yaratıcı olarak görüyorsa yoktan bir şey yaratsın! Yapamaz değil mi? İnsan sadece yaratılış yasalarımızı, varlıklara koyduğumuz yasalarımızı öğrenir. Öğrendiklerinden giderek yarattığımız varlıkları yararına kullanmayı öğrenir. Bunun ötesine gidemez.​​ 

39. Sonuçta​​ nimetlerinden yararlanabilecek, doğru ile yanlışı birbirlerinden ayırt edebilecek özelliklerle donatarak​​ ondan erkek ve dişi​​ olarak​​ iki tür var etti.

40. Ey başıboş bırakılacağını zanneden insan!​​ Bütün bunları yapan​​ insanı​​ yaratan Allah,​​ ölüleri diriltmeğe​​ onu tekrar yaratıp hayat vererek, hesap sormaya​​ güç yetiremez mi?​​ Elbette gücü yeter.​​ Bu konuda hiç şüphen olmasın.​​ İnsan bütün bunları bildiği gördüğü halde Rabbinin yeniden dirilteceğini nasıl inkâr ediyor? Andolsun ki insanın akılsızlığı başına felaket getirmekten başka bir işe yaramaz. Bilsin ki felaket başına geldiğinde pişmanlığı fayda vermeyecektir.