Meryem Suresi

2. Ey işleriyle meşgul olan insanlar! Dikkat edin! Bütün dikkatlerinizi Rabbinizden gelen sözlere verin! işte şimdi Allah’ın senden önce gönderdiği peygamberlere verdiği nimetleri anlatacak, o peygamberlerin zor şartlar altında sabırlı davrandıklarını ve bunun karşılığında ilahi yardımı hak ettiklerini ortaya koyacağız. Öncelikle bu okuyacağın âyetlerde Rabbinin kulu Zekeriyya’ya bahşettiği rahmetini ihsanı ve ikramını bütün insanlara anlatılmak için dile getiren ibretlik bir hatırlatmadan bahsedeceğiz.

3. Hani Zekeriyya Rabbinden isteyeceğini hiç kimseye açıklamamıştı da Rabbine gizlice ve gönülden şöyle yalvarmıştı:

4. Demişti ki: “Rabbim halimi sana arz ediyorum artık çok yaşlandım Doğrusu yaşlılıktan benim bedenim ve kemiklerim zayıfladı, gücüm-kuvvetim de kalmadı. Saçım sakalım da iyice ağarmaya başladı. Rabbim! şimdiye kadar Sana karşı asla isyankâr olmadım. Ne zaman dua ettimse hiçbir duamın, geri çevrilip cevapsız bırakıldığını ve eli boş döndüğümü de asla görmedim.

5. Bu yaşıma kadar halkıma senin emirlerini ve yasaklarını anlattım ve onları senin yolunda tutmaya gayret ettim. Ancak ben bu dünyadan göçüp gittikten sonra arkamdan yerime geçecek yakınlarımın yoldan çıkıp isyankâr olmalarından ve bu davayı omuzlayıp mücadelemi bıraktığım yerden sürdüremeyecekleri ve şirke sapacakları endişesiyle korkuyorum. Bu yüzden isterdim ki hayırlı bir evladım olsun da benden sonra onlara rehberlik etsin. Ama gel gör ki ben çok yaşlıyım. Ardımdan misyonumu sürdürecek bir evladım da yok. Üstelik karım da baştan beri kısırdır. İsrailoğullarının perişan hâli de ortada. Bundan dolayı bu ümmetin, kendilerine yeni bir ruh kazandıracak, tertemiz bir nesle ihtiyacı var. Sana yalvarıyorum ya Rab; sonsuz lütuf ve rahmetinle bana katından tevhid sancağını omuzlayacak hayırlı bir nesil ve gözümü arkada bırakmayacak güvenilir birisini bağışla ki gözüm arkada kalmasın.

6. Bu öyle bir halef olsun ki hem peygamberlik yolunda bana hem de Yakub oğulları yani İsrailoğullarına sınırlarını Allah’ın belirlediği nizam ile ahlaka sahip çıkan manevi bir mirasçı olsun. Rabbim! Onu razı olup hoşnutluğunu kazanan kullarından dürüst ve erdemli biri eyle!”

7. Bunun üzerine Allah gönderdiği melek ile Zekeriyya’nın duasına şöyle karşılık verdi: “Ya Zekeriyya! Sana müjdeler olsun! Seni adı Yahya olan ve dürüstlüğüyle hep canlı kalıp, sürekli “gönüllerde yaşayacak’ anlamına gelen” bir erkek çocukla müjdeliyoruz. Daha önce bu ismi hiçbir kimseye vermedik ve O’na bahşedeceğimiz üstün niteliklerle daha önce kimseyi övmedik.”

8. Zekeriya hayretle dedi ki: “Ey Rabbim! Karım kısır, ben de ihtiyarlığın son evresine vardım ve yaşlanarak bütünüyle güçsüz bir duruma düştüm. Hal böyleyken evlat bahşetmen büyük lütuftur. Benim nasıl çocuğum olabilir ki?

9. Ona gelen melek dedi ki: “Elbette orası öyle ama. Rabbin diyor ki: ‘Senin yaşlanmış olman, karının da kısır olması bir şey değiştirmez. Bu benim için çok kolaydır, Kaldı ki sen daha önce hiçbir şey değilken seni de yoktan var etmiştim dedi.” Rabbinin istediği her şey olur. Düşünmez misin? Yoktan var etmeye gücü yeten Rabbinin yaşlı birine oğul vermeye gücü yetmez mi?

10. Zekeriya bu defa: “Rabbim! Ben onlara bu durumu nasıl izah ederim? Öyleyse bana çocuğum olacağına dair Sana şükranlarımı arz edebilmem için bana bir yol ve bir işaret göster ki kalbim mutmain olsun ve toplumum karşısında mahcup olmayayım” dedi. Allah ise: Ey Zekeriya! “Sana verdiğimiz bu müjdenin şükrü olarak, senin işaretin konuşma yeteneğin ve gücün sapasağlam olduğun halde aralıksız üç gün üç gece insanlarla meşgul olmaman ve işaretleşme dışında konuşamamandır diye buyurdu” İşte bu, sana delildir. Üç gün boyunca sana verilen oğul müjdesini önce kendin kabul et! Rabbin anne baba yokken sizi var ediyor da kısır bir kadına ve yaşlı bir adama oğul veremez mi?

11. Bunun üzerine Zekeriyya mabetten ayrılıp kavminin karşısına çıktı. Dili dönmüyor, bir tek kelime bile konuşamıyordu. Fakat bu, Rabbinin ayetlerini gündeme getirmeye, insanları iyiliğe çağırmaya engel değildi. Onlara “Rabbinizin, sınırsız kudret ve yüceliğini aklınızdan çıkarmayın” anlamında: “Allah’a kulluk gereği ibadetleriniz yerine getirip sabah akşam her daim O’nu tesbih edin” diye işaret diliyle konuştu”

12. Zekeriyya’nın çocuğu Yahya doğup ilahi bir şefkatle büyüdüğünde, Zekeriyya ona: Ey Yahyâ, adı Tevrat olan Peygamberlik mirası kitaba tüm gücünle sıkı sıkı sarıl ve dikkatle oku. Tevrat’ta olan hükümlerle amel et, onları tam bir ciddiyetle uygula. Peygamberlik mirasına sahip çık. Çünkü kitabın hükmü ancak, sağlam manevi bir teslimiyet ve devlet otoritesi gücüyle yürütülebilir diye öğüt verdi.” Biz ona daha çocukken ilahi hükümlerin önemini dosdoğru kavrama yeteneği olan hikmeti ve yerli yerinde karar verebilme imkânı verdik. Çünkü Yahya, Allah’ın rızasına uygun yaşayıp, sorumluluklarını yerine getirme konusunda çok gayretli bir kuldu. Böylece o ne yapacağını bilen, olayların gerçeğini gören bir ilim sahibi oldu.

13. Yahya bu mirasa layık biriydi Bu samimiyetinden dolayı tarafımızdan ona armağan olarak, ince bir ruh güzelliği şefkatli bir yürek ve tertemiz bir ahlak da verdik.  Emrimize uyarak kalbini kinden, nefretten, insanları kötülüğe sürükleyen duygulardan arındırdı. Helali haramı tanıdı. İnsanları kötülüklere karşı uyardı. O alçak gönüllü, anlayışlı, güzel davranan, emirlerimize sımsıkı tutunarak günah ve yanlışların tümünden de sakınan hiç şirke bulaşmamış ve takva sahibi biriydi. İnsanlara adil davranmayı onların haklarına saygı göstermeyi hayatının temeli yapmıştı.

14. Bunun yanında hayırlı ve itaatkâr bir evlattı. Anne babasına çok iyi ve saygılı davranırdı. Asla Allah’a isyankâr ve zorba biri değildi.

15. Tam bir esenlik ve güvenlik içinde, doğduğu gün de öleceği gün de Allah’ın selâmı o’nun üzerindeydi. Ve kabrinden diri olarak kaldırılacağı gün de selâm onun üzerine olacaktır. Allah’ın rahmeti ve şefkati ona ulaşacaktır. Yahya Rabbinin verdiklerinden razı olmuş, Rabbi de O’ndan razı olmuştur.

16. Ey Muhammed Kitap’ta sana bildirmekte olduğumuz iffet ve ahlâk örneği Meryem’in kıssasını da insanlara anlat. Hani o kendisini Allah’a adayıp ilim, ibadet ve tefekkürle meşgul olmak için, evinden ve ailesinden ayrılıp Beytü’l-Makdis’in doğu tarafında tenha bir yere ibadete çekilmişti.

17.  İffet ve mahremiyetin bir gereği olarak Meryem’in yakınlarından kendisini gizleyip uzak durması sağlanmıştı. Ve gelebilecek her türlü kötülüğe karşı insanlardan uzaklaşıp ibadetle meşgul olabilmek için kendini gizlemişti. Toplumun ön yargılarından, dedikodularından, dünyadaki meşgalelerden uzakta, bütün düşünceleriyle, tamamen Rabbine yönelerek kimsenin görmediği alanda kendini ibadete ve tefekküre vermişti. Meryem yapayalnız kalmışken, biz de ona vahyimizi iletmek üzere meleğimiz yani Cebrail’i göndermiştik. Vahyi getiren o melek Meryem’e eli yüzü düzgün ve her şeyi yerli yerinde tam bir insan kılığında göründü. Meryem onun melek olduğunu anlamadı Böyle yaptık ki yalnız başına iken korkmasın. Emrimizi doğru bir şekilde idrak edip anlasın.

18. Odasında bir erkek olduğunu zanneden Meryem vahiy meleğini görünce bir zarar vermesinden korktu ve telaşlı bir halde dedi ki: “Ben senden sınırsız merhamet sahibi Rahman’a ve O’nun koruyuculuğuna sığınırım. Eğer sen Allah’tan korkup fenalıktan sakınıyorsan bana yaklaşıp, dokunma ve kötülük etme.

19. Vahiy meleği olan Cebrail ise Meryem’e dedi ki: Benden korkma “Haberin olsun ben bir insan değilim. Rabbin tarafından gönderilmiş bir elçiyim. Sana babasız olarak dünyaya gelecek tertemiz bir erkek evlat bağışlandığı müjdesini vermek üzere geldim.”

20. Meryem bunu duyunca şaşkınlıkla dedi ki: “Ben evli değilim. Bana henüz bir erkek eli bile değmedi. Ve ben iffetsiz bir kadın olmadığım halde benim nasıl çocuğum olabilir, nasıl gebe kalabilirim? diyerek, korku ve heyecanla şaşkınlığını belirtti. “

21. Allah adına konuşan melek dedi ki: “Orası öyle bu dediğin doğru. “Elbette iffetsiz biri değilsin ve sana hiçbir erkek dokunmadı. Ama Rabbin buyurdu ki: Oğlunun babası olmayacak ama annesi olacak. Bu babasız çocuk yaratma meselesi, benim için çok kolaydır. Sadece “Ol!” emrimizle, senin karnında babasız olarak bir çocuk yaratacağım. Hem o olacak çocuk, ona tabi olacak insanlara sınırsız kudretimizi gösteren bir mucizedir. İlahi rahmetin tecellisi olan peygamberlik görevini üstlenecek. Öldükten sonra da diriliş gerçeğini ispatlayan bir delil ve tarafımızdan bir rahmet ve bereket vesilesi kılmak için, bunu yapacağız. Bunun böyle olacağı Allah tarafından, önceden verilmiş ve ezelde olup bitmiş bir hükümdür dedi.” Unutma ki Rabbin insanların ilkini hem anasız hem de babasız yarattı. Bu nedenle sana anası olup da babası olmayan bir çocuk vermesine şaşma. Rabbinin gücü her şeye yeter. Rabbinin hükmü kesindir. Artık bunu kimse değiştiremez.

22. Böylece Allah’ın emri gerçekleşti. Meryem, ilahi takdir gereği İsa’ya mucizevi şekilde gebe kaldı ve yine Allah’ın emri uyarınca, karnındaki bebeğiyle insanlardan ayrılıp Beytül-makdıs’te gözden uzak bir yere çekildi.

23. Derken saklanıp dayanmak için doğum sancısı onu bir hurma ağacının gövdesine yaslanmaya sevk etti. Duyduğu acıdan dolayı, sırtını ağaca yasladı ve ağacın dallarını kendine gölgelik yaptı. Anlatacağı şeylere hiç kimsenin inanmayacağını düşünerek üzüntü ve yalnızlık duygusuyla kendi kendine şöyle dedi: Yazıklar olsun bana. İnsanların bana inanmayıp, zina suçlamasıyla karşılaşacağıma, keşke bu durum başıma gelmeden önce ölseydim. Öldükten bir müddet sonra büsbütün unutulup gitseydim diye yakındı. Doğumdan sonra kucağında çocukla insanlar arasına nasıl çıkacaktı? İnsanlar ne diyecekti? Bin türlü düşünce kafasında dolaşıyor, endişeler kalbini sıkıştırıyordu. Üstelik ilk defa doğumla karşı karşıyaydı ve tek başınaydı.

24. Geçmişten kadınların doğumuyla ilgili bir şeyler biliyordu. Onları hatırladı. Hatırladığı bilgiler sanki ona sesleniyordu. Bir ses ya da melek, hurma ağacının altından Meryem’e şöyle seslendi. “Sakın bir çocuk doğuracağım diye üzülme. Rabbin dünyaya getirmekte olduğun çocuğu şerefli, değerli kıldı ve en itibarlı bir şahsiyet olarak görevlendirecektir. Rabbin seni unutmuş veya başkalarının insafına bırakmış değildir. Bak senin için ayaklarının alt tarafından ondan iç diye tatlı ve serin suyu olan bir ırmak meydana getirip akıttı.

25. Haydi şu hurma ağacının bir dalını, kendine doğru silkele ki, sana doğru olgun ve taze hurmalar dökülsün diye seslendi.

26. O hurmadan ye, sudan iç ki, doğumun gerçekleşip oğlun ile de gözün gönlün aydın olsun! Eğer insanlardan birini görürsen ve “sen nasıl gebe kaldın, bu çocuk nedir?” diye sorarlarsa işaret yoluyla onlara: Ben bir süre sessizlik orucu tutarak sınırsız merhamet ve şefkat sahibi Rahman’a susup konuşmama sözü verdim. Onun için bugün beden dili olan işaretleşme dışında hiçbir insanla konuşmayacağım de.” Böylece içinde bulunduğun sıkıntılı durumu insanlara açıklamak zorunda kalmazsın. Durumunu insanlara açıklayacak bilgiye, bilince ulaşıncaya kadar susma orucuna devam et ki insanlar konuşmalarıyla seni üzmesin. 

27. Meryem bir süre sonra kalbi huzur ve güvenle dopdolu bir hâlde bebeğini kucağında taşıyarak yakınlarının yanına döndü. Onu bu hâlde gören önyargılı insanlar, olup bitenleri sormaya bile gerek görmeden dediler ki: “Ey Meryem, senden böyle bir şey beklemezdik büyük bir günah işledin. Hakikaten sen çocuk peydahlamakla çok şaşırtıcı ve utandırıcı bir iş yaptın. Zina etmeyi asla sana yakıştıramadık.”

28. Ey Harun’un kız kardeşi Meryem! Sen bir peygamberin soyundan geliyorsun. Bu çocuk da neyin nesi? Üstelik senin baban, asla kötü bir kimse değildi. Annen de namuslu, iffetli ve terbiyeli bir kadındı.” Sen böyle çirkin bir işi nasıl yapabildin? diyerek onu kınadılar.

29. Bunun üzerine sükût orucunda olan Meryem de kendisine yapılan sataşmalardan bunalıp onlara: “Benimle değil, onunla konuşun.” diye tanıklık için eliyle çocuğunu işaret etti. Orada bulunanlar da şaşkınlık içinde: “Beşikte bulunan bir bebekle nasıl konuşuruz yahut o bizimle nasıl konuşur ki?” dediler.

30. Bu sözün ardından büyük bir mucize gerçekleşti Hz. İsa olan beşikteki bebek konuşmaya başlayıp onlara dedi ki: “Önce şunu belirteyim ki ben Allah’ın bir mucize olarak yarattığı kuluyum. O beni ilahi vahye mazhar kılarak, bana kitabı verip beni peygamber kılacak.” Yüce Allah, Hristiyanların gelecekte Hz. İsa’ya ilâhlık yakıştıracaklarını bildiği için, burada ona her şeyden önce Allah’ın kulu olduğunu söyletti.

31. Her nerede olursam olayım Rabbim beni küfrün ve şirkin karanlığından aydınlığa çıkarmakla görevlendirerek verdiği bereketiyle şereflendirdi. Bana yaşadığım sürece namaz kılmamı ve imkânım olursa arınmak için zekât vermemi ve Allah yolunda cömertçe harcamayı emretti. Ve yaşadığım sürece tevhide uygun bir şekilde ibadet edip şirkten uzak durmamı söyledi. Rabbim bilgisiz davranmamayı, huzuruna varıp sürekli kendimi ölçüp biçmemi öğretti. Ben her zaman onun huzuruna durur kendimi hesaba çekerim.

32. Özellikle anneme saygılı olmayı ve merhametli ve hayırlı biri olup iyilik yapmamı da emretti. Beni özel rahmetiyle eğitip olgunlaştırarak azgın, hayırsız ve zorba biri yapmadı. Bütün bunlar Rabbimin bana bir hediyesidir. Bana değer vermesidir. Sizler niçin değersizmişim gibi hareket ediyorsunuz? Size karşı bir saygısızlığım, bir nefretim, bir kötülüğüm oldu mu?”

33. Böyle olduğum takdirde doğduğum günden, öleceğim güne kadar selâm benim üzerimdedir. Ve Rabbimin huzuruna çıkarılmak için öldükten sonra diriltildiğim günden den itibaren, Bana güven içinde olacağıma dair söz verildi. Selâmet, esenlik Allah’ın rahmeti ve şefkati benim üzerimde olacak denildi”

34. İşte Yahudilerin hakkında anlaşmazlığa ve şüpheye düşerek tartışıp durdukları, Hristiyanların da kendisini ilahlaştırdığı Meryem oğlu İsa’nın doğumu, peygamberliği, beşeriyeti ve akıbeti] hakkında söylenecek gerçek söz ve meselenin içyüzü budur. Onlar İsa ve Meryem hakkında ileri geri konuştular. Bilmedikleri şeyleri iftira ettiler.

35. İyi bilsinler ki İsa Allah’ın oğludur diyen Hristiyanların, iddiaları tamamen uydurmadır iftiradır. Çünkü böyle bir iddia, Allah’ın âciz ve muhtaç olduğunu ileri sürmek demektir. Hâşâ Allah’ın çocuk edinmesi asla söz konusu olamaz. Bu Allah’ın şanına da yakışmaz. Rabbinin çocuk edinmeye ihtiyacı yoktur. Rabbinin makamı onların düşünüp tasavvur ettikleri babalık makamından yücedir. O bütün noksan sıfatlardan uzaktır ve Isa Allah’ın oğlu değil, yarattığı kuludur. Her şeyin ötesinde, her şeyden yüce ve her şeye gücü yetendir. O, Bir işin olmasına hükmedince mesela bir çocuğun babasız doğmasını isteyince, ona “ol” der o da hemen oluverir. Hâlâ bu gerçeği anlamıyorlar mı? Hâlâ Rabbinin gücü hakkında şüpheleri mi var? Nitekim İsa da hayatı boyunca hep bu gerçeği dile getirmiştir.

36. İsa’nın Meryem hakkında kötü düşünenlere söylediği gerçek hep şu olmuştur: “Şüphesiz Allah benim de Rabbim, sizin de Rabbinizdir. O yüzden O’nun ayetleriyle yaşamaya yönelip, yalnız O’nu ilah edinerek O’na ibadet edin ve yasalarına uyarak kulluk edin. O’nun şeriatına bağlanın, O’na boyun eğin. İşte Rabbimin emrettiği dosdoğru yol yalnızca budur.” Rabbimin bildirdiği gerçekten başka doğru yol yoktur.

37. İsa ile ilgili gerçek bu olmasına rağmen, Hristiyanlar içindeki birtakım gruplar asılsız uydurmalarla, bilgisizce tartışıp kendi aralarında anlaşmazlığa düştüler. Kimileri “İsa Allah’ın oğlu ve Allah’ın kendisidir” derken kimileri de “Allah” üç ilâhın üçüncüsü” ve ortağıdır dediler. Böyle diyenler kâfir oldular. Kimileri ise İsa “Allah’ın kulu ve resuldür” dedi. Artık bütün gerçeklerin apaçık tekrar ortaya konulacağı Kıyamet ve Hesap denilen büyük güne şahit olduklarında İsa hakkındaki gerçekleri inkâr edenlerin yaşayacaklarından dolayı vay haline.

38. Bizim karşımıza çıkacakları gün, nasıl olsa inkâr ettikleri bütün gerçekleri kabullenecekler. Bir bilsen başlarına gelecek olanları öyle güzel duyacaklar ve öyle güzel görecekler ve öyle bir yola gelecekler ki. İsa’nın Allah olmadığına, O’nun çocuğu ve ortağı olmadığını işitecekler göreceklerdir ve yaptıklarının cezasını çekeceklerdir. Fakat Allah hakkında şirk ve benzeri yanlış inançlar besleyen o zalimler kulaklarını ve gözlerini hakikate kapayarak bugün de dünyada apaçık bir sapıklık içinde diretiyorlar. Yaratılışa aykırı hareket ederek yaşayanlar Bizim huzurumuza geldiklerinde sapıklıklarını anlayacaklar fakat iş işten geçmiş olacak.

39. O hâlde, Ey Peygamber ve Ey Müslüman! Bildirdiğin gerçeklere rağmen umursamazlık içinde olanlar var. Onları çok büyük pişmanlıkların yaşanıp eyvah diyecekleri ve en adil hükmün verileceği hesap ve kıyamet gününe karşı şimdiden uyar. Azap hükmünün yürek acısıyla gerçekleşeceği gün pişmanlıklarının fayda etmeyeceğini şimdiden bilsinler. Onlar hâlâ dünyanın geçici zevklerine kapılarak gaflet içindedirler. Onlar hâlâ dirileceklerine inanmıyorlar iman etmemekte direniyorlar. Çünkü bu gerçek insanların başına ansızın gelecektir. Dünyada hiç ölmeyecekmiş gibi yaşarlarken, gerçeklerimize karşı kör sağır dilsiz davranırlarken ölüm insanları aniden yakalar. Ölüm insanları yakalayınca yapacak hiçbir şey yoktur. Onun için insanları yaşarken uyar ki; belki düşünüp öğüt alırlar.

40. Ey Muhammed! Müşriklerin senin peygamber olduğunu yalanlamaları seni üzmesin! Onlar yeryüzünde sonsuza kadar yaşayacak değillerdir. Zira bütün kâinatın yegâne maliki Allah’tır. Kıyâmet günü geldiğinde, şüphesiz yeryüzü ve onun üstünde bulunan canlı-cansız ne varsa hepsi yok olacak. Yaşayanlar geçip gittikten sonra her şey yok olup gider, her şeyin sahibi olarak geride yalnız biz kalırız ve onlara varis oluruz. Ve onların hepsi huzurumuzda hesap vermek üzere diriltilip bize getirileceklerdir. 

41. Ey Muhammed! Kitap’ta Allah’ın gönderdiği bütün elçilere ve kitaplara iman eden dosdoğru bir peygamber olan İbrahim’in öyküsünü de anlat gündeme getir. Tevhidin ve teslimiyetin sembolü olarak İbrahim’i de hatırlatacağız. Şüphesiz o özü sözü bir olup dosdoğru ve insanları da yalnızca Allah’ı Rab ve ilah edinmeye davet eden sadık bir peygamberdi.

42. Hani o Allah’a şirk koşmasından duyduğu üzüntüyle putlara tapmakta olan babasını imana davet etmek için, şöyle demişti: “Ey babacığım! Kendileri de yaratılmış olup duymayan, görmeyen ve senden bir sıkıntıyı gidermeyip, ihtiyaç duyduğun herhangi bir şeyi temin edemeyen ve sana hiçbir faydası dokunmayanlara niçin ilahlık yakıştırıp da hayat tarzını onlara göre belirliyorsun ve böylece Allah’tan başkalarına kulluk ediyorsun?

43. Ey babacığım! İnan ki sana ve senin peşinden gittiğin insanlara gelmeyen ve bilmediğin ilahi gerçeklerin bilgisi peygamber olmam sebebi ile bana ulaştı. Allah beni peygamber olarak seçip doğru olanla buluşturdu. Artık ne olur sen de bana uy ve yanlışlardan uzaklaş da Allah’ın izniyle seni doğru yola ileteyim.

44. Ey babacığım! Gel, şeytan ve şeytanlaşmış kimselerin takipçisi olup da onların vesvese ve dürtülerini yerine getirme. Gösterdikleri yolda yürüyerek de onlara kulluk ve itaat etme. Çünkü şeytan ve şeytanlaşmış kimseler sınırsız merhamet sahibi olan Allah’a ortaklar koşup, nankörlükle isyan ederek baş kaldırır.

45. Ey Babacığım! Bu gidişle Allah adına yapmakta olduğum bu Hak daveti reddettiğin takdirde, şeytanın velisi ve yakın arkadaşı olursun. Bunun sonucu olarak hem dünyada hem de ahirette Rahman’ın lanetine ve azabına uğramandan korkuyorum.

46. İbrahim’den bunları dinleyen babası öfkeyle dedi ki: “Demek sen benim ilâhlarıma değer vermeyip onlardan yüz çeviriyor ve beni de onlara ibadet etmekten vazgeçirmeye çalışıyorsun öyle mi, ey İbrahim?  Eğer ilahlarıma dil uzatıp, onları aşağılamaktan vazgeçmezsen senin canına okurum. Yeminle söylüyorum seni öldüresiye taşlayıp cezalandırırım. Şimdi seni rezil etmeden derhal yıkıl karşımdan. Haydi, uzun bir süre benden uzak dur ve seni gözüm görmesin.

47. Bir şefkat pınarı olan İbrahim, gördüğü bu sert muameleye rağmen üslubunu değiştirmedi ve babasına dedi ki: ““Madem öyle, sana selam olsun, sağlıcakla kal. Bundan sonrası sana kalmış, ben gidiyorum. Sen her ne kadar bana sert konuşsan da, ben yine de senin hidayete ermen ve affedilmen için Rabbimden bağışlanma dileyeceğim. Şirkten vazgeçmen ve iman etmen için rabbime dua edeceğim. Şüphesiz Rabbim, bana karşı çok merhametli ve lütufkardır.

48. Ey halkım! Sizden ve sizin dua ederek Allah ile aranıza koyup yalvardıklarınızdan da Allah’ın yanına koyup çağırdığınız ve arkasından gittiğiniz bütün ilahlardan da uzaklaşıyorum. Ve sizleri de medet umduğunuz varlıkları da terk edip gidiyorum. Zira ben hayatımın her döneminde yaptığım gibi sadece Rabbime kulluk edip, sadece O’na yalvarırım. Ben yalnızca kâinatı ve içinde olanların hepsini yaratan Allah’ı Rab ve ilah edinip O’na teslim olurum. Dünya hayatımı da böyle yaşayıp tamamlatması için Rabbime dua edeceğim. Umudum odur ki senin hidâyete ermen için Rabbime yalvarmakla, sizin gibi ümitleri boşa giden bedbahtlardan olmam.

49. Böylece İbrâhim, onlardan ve Allah ile aralarına koyup da Allah’tan başka, ilah diye kulluk ettiklerini de terk edip başka diyarlara gitti. Biz de ona önce oğlu İshak’ı ve daha sonra da İshak’ın oğlu olan torunu Yakub’u bahşettik ve ikisini de tıpkı İbrahim’e verdiğimiz gibi peygamberlik görevini bahşettik.

50. Onlara rahmetimizden ilim, mal, mülk ve evlatlar vererek lütufta bulunduk. Doğru olanı başkalarına ulaştırmaları için üstün bir anlatım gücü bahşettik. Kıyâmete kadar onların her toplumda saygıyla övgüyle anılmalarını sağladık ve dillere destan olacak şekilde Allah merkezli bir hayatın gayretli temsilcileri yaptık. Onlar yasalarımıza uyarak tertemiz yaşayanlardı. Biz de yüksek bir şöhret nasip edip onların dünyadaki sayfalarını tertemiz bir sayfa yaptık ve arkalarında güzel bir nam bırakarak gelecek kuşaklar içerisinde hayırla yad edilmeyi nasip ettik.

51. Ey Peygamber! Mü’minlere yol göstermesi için Kitap’ta bildirmekte olduğumuz Musa’nın kıssalarından da hayırla bahset. Şüphesiz o inandığı davada iradesinin hakkını veren ve yaratılış sebepleri olan hayat nizamına davet eden seçkin ve samimi bir kuldur. Hem Kitap verilmiş ve tebliğle görevlendirilmiş bir Resul hem de vahiy yoluyla haber vererek nebi olan bir peygamberdir.

52. Vaktiyle Musa eşiyle birlikte Medyen’den Mısır’a dönerken Biz ona ilk kez vahye mazhar olduğu yer olan Sina dağının sağ yamacından kendisiyle fısıltıyla konuşacak kadar yakınlaşıp seslendik ve onu doğrudan vahyimizi alma mertebesine yükseltip başa konuşacak kadar huzurumuza yaklaştırdık.

53. Ona ikramımız ve rahmetimizden dolayı duasını kabul edip kendisine destek olması için kardeşi Harun’u insanları doğruya davet eden bir nebi peygamber olarak bahşettik. İstedik ki birlikte yasalarımızı insanlara ulaştırsınlar.

54. Ey Peygamber! Sana Kitap’ta fedakârlık ve teslimiyetin sembolü olarak bildirilen ve ilahi emirlere sadakatle bağlı İsmail’den de bahset. Gündeminde örnek şahsiyet olarak bulunsun ve başkalarına da hatırlat.  Şüphesiz o son derece sözünde duran çok doğru biriydi ve tarafımızdan seçilerek vahiy gönderilmiş Resul bir peygamberdi ve nebiydi.

55. Hz. İsmail ailesine ve ümmetine sadece Allah’a kulluk ederek ibadetlerini bu ilkeye göre yapmayı, namazı ve zekâtı emrederdi. Ulaşabildiği insanları, kendisi gibi malları ve canları ile Allah’ın daveti uğrunda gayret göstermeye çağırırdı. O da Allah katında değerli bir konuma sahipti ve kendisinden razı olunmuş bir kuldu.

56. Kitap’ta sana bildirilenler arasında olan İdris’i de anlat. Şüphesiz o özü sözü bir ve dosdoğru bir peygamberdi.

57. Biz onu da peygamber olarak seçip kimsenin tahmin edemeyeceği yüce bir makama yükselttik.

58. Sûrenin başından beri isimleri sayılan ve sana kıssalarını anlattığımız Zekeriyyâ, Yahyâ, İsa, İbrâhim, Mûsâ, İsmâil ve İdrîs. İşte bunlar, onurlandırıp kendilerine peygamberlik ve kitap nimeti verdiğimiz nebilerdendir. Yani bütün bu peygamberler insanlığın ilk atası olan Âdem’in ve ikinci atası olan Nuh ile beraber gemiyle taşıdıklarımızın soyundan gelen İbrahim’in ve asıl adı Yakup olan İsrail’in soyundandır. Bunlar insanlara kılavuzluk yapsınlar diye seçip doğru yolu gösterdiğimiz ve bütün insanların da kendilerini örnek olarak gösterdiği seçkin kimselerdir. Bu Peygamberler sorumluluklarını yerine getirebilmeleri ve mesajları insanlara gerektiği gibi ulaştırabilmeleri konusunda Rablerinden yardım isterlerdi. Kendilerine sınırsız merhamet sahibi Rahman’ın ayetleri okunduğu zaman derin bir saygı ve alçak gönüllülükle ağlayarak secdeye kapanırlardı.

59. Ne var ki, onların peşinden yerlerine öyle kötü bir nesil geldi ki gelen kuşaklardan çoğu mal, makam, gibi dünyalıklara yöneldiler. Bırakın ağlayarak secdeye kapanmayı, Allah’a tevhide göre ibadet etmeyi bırakıp Allah ile aralarındaki en sağlam bağ olan namazı ve onu kılma duyarlılığını bile boşladılar. Bunun doğal sonucu olarak sınır tanımadan arzu ve heveslerine kapılıp şeytana uydular. Haramların peşine düştüler. Rabbinin huzurunda durarak hesaplaşmayı, kendilerini özeleştiriye tabi tutup yanlışlarından tövbe etmeyi terk ettiler. Kısacık dünya hayatının geçici zevkleri peşinde koşarak, yaratılış sebeplerini umursamayıp Kitabı ve Peygamber’i hayatlarından dışladılar. Gönderdiğimiz ayetleri ya görmezlikten geldiler ya da işlerine geldiği gibi yorumlarına kullandılar. İşte bunlar doğru olandan yüz çevirmenin Allah’a başkaldırmanın ve yaptıkları bu azgınlığın cezasını cehennemi boylayarak göreceklerdir.

60. Ancak yol yakınken hatasından dönüp gittikleri yanlış yollardan vazgeçmek suretiyle geçmişin kirlerinden arınarak şirk ve küfründen tevbe edenler, Allah’ın davetine hakkıyla iman ederek gereklerini yerine getirenler ve salih amel işleyenlerde olmuştur. İşte onlar bağışlanıp ödüllendirilerek cennete girerler ve hiçbir şekilde haksızlığa uğratılmazlar. Yaptıkları bu doğru işler asla boşa gitmeyecektir.

61. O cennet sonsuz merhameti ile Rahmân olan Allah’ın kullarına vadettiği ve görmedikleri halde gıyaben iman ettikleri Adn cennetleridir. Şüphesiz O’nun vaadi yerine gelecektir. O cennet, insanın kavrayıp algılama kapasitesinin çok üstünde mutluluk ve güzellik yurdudur. Muhakkak ki Allah’ın iyi kulları, O’nun vaad ettiği cennete kavuşacaklardır.

62. Cennete girenler orada asla müşriklerden duydukları tarzda boş çirkin ve yararsız söz işitmezler. Ancak meleklerin ve cennet arkadaşlarının sağlık mutluluk ve esenlik temennisi olan selâm sözüyle karşılanırlar. Selam onlar için esenliktir, kurtuluştur Orada Allah’ın ikramı olan ziyafetler ve her an her arzu ettikleri cennet sofraları en güzel şekliyle sabah akşam hazırdır.

63. İşte, kullarımızdan yolunu Allah’ın kitabıyla bularak Rablerinin davetine uyanlara ve takva sahibi kimselere verdiğimiz daimî cennet işte budur. O hâlde, ey hak yolunun yolcusu. Bu hedefe ulaşmak için tüm engel ve zorluklara sabırla göğüs germelisin. Allah’tan beklediğin bir yardım “sana göre” geciktiğinde aceleci davranmamalı, yılgınlığa düşüp meleklerin yolunu gözlememelisin.

64. Muhammed, bir süre vahiy gelmemesi üzerine üzülmüş ve inanmayanların eleştirileriyle zor durumda kalmıştı. İşte, Allah’ın kime ne zaman yardım edeceği ve ne zaman melek göndereceği konusunda, bak bizzat melekler sana neler söylüyor? Cebrail Allah’ın mesajlarının insanlara ulaştırılması için, peygamberlere iner ve der ki: “Ey Allah’ın Resûlü. Toplumun yaptıkları seni sıkıntıya sokuyor. İstiyorsun ki her sıkıldığında Rabbinden bir haber gelsin. Hayır! İşler her zaman senin istediğin gibi olmaz. Sıkıntıya düştüğünde Rabbimden haber gelmedi diye daralıyorsun. Biz melekler ancak, Rabbimizin buyruğuyla ineriz. Önümüzde gördüklerimiz, arkamızda görmediklerimiz, yer, gök ve aralarındaki her şeyimiz O’nundur. Ey Muhammed! Elçimiz Cebrail sana vahyi getirirken sadece ve sadece Allah’ın emri ile hareket eder. Geçmişe, geleceğe ve şimdiye dair bildiğimiz ve bilmediğimiz tüm bilgiler Allah’a aittir. Bize bildirilen ve bildirilmediği içinde bilemediğimiz ne varsa, hepsini bilen Allah’tır. Dolayısıyla hangi ayeti ne zaman indireceğine karar veren de O’dur. Yoksa senin Rabbin asla hiçbir şeyi unutmaz.” Rabbin sana ne zaman elçi göndereceğini bilir. Seni her zaman gözetir, kollar. Her haber beklediğinde sana elçilerimizi göndermediysek bunda büyük hikmetler vardır. Sen onları düşün! O hâlde sakın üzülüp endişe etme.

65. Ey Peygamber! Göklerin, yerin ve bu ikisinin arasındakilerin Rabbi sahibi Allah’tır. Kulları üzerinde nizam kurma yetkisi de yalnızca O’na aittir. O halde Allah’ın davetine yönelerek yalnızca O’na kulluk et ve O’na ibadette ısrarlı, emir ve yasaklarına uyma konusunda ise kararlı ol. Yoluna çıkan engellere karşı azimli güçlü ol. Şimdi O’nun her şeyi yaratan olduğuna inanmayan insanı düşündürmek için sor: O’nun hiç adaşı hâşâ yoldaşı ve iş ortağı olan, ismi O’nunla birlikte anılmaya değer bir başkasını biliyor musun? Asla! Allah’ın bir benzeri ve yanında anılmaya değer bir ilah yoktur.

66. Bu gerçeğe rağmen yaratıcı hakkında şüpheleri olan bir kısım akılsız ve inançsız insan bunca uyarıları görmezlikten gelir ve der ki: “ Ne yani öldükten ve kabirde toprak olduktan sonra yeniden mi diriltileceğiz? Bu olacak iş değil“ diye alay eder.

67. Bu soruyu soran nankör insan, daha önce ortada yokken, bizim onu yoktan yarattığımızı düşünmüyor mu? Bunlar ne zaman akıllanacaklar?

68. Bütün müşrikler bir araya gelip ahiret yok dese de Rabbine yemin olsun ki, Kıyamet Günü’nü yalanlayanları ve onları saptıran şeytanları hesap gününde mutlaka diriltip bir araya toplayacağız Sonra onları korkudan dizlerinin bağı çözülmüş vaziyette cehennemin yanı başına getireceğiz.

69. Sonra her bir milletten, Rahman’a karşı azgınlık ve düşmanlıkta başı çekip en çok ileri giden nankörleri aralarından çekip ayıracak ve önce onları cehenneme sokacağız.

70. Onlar arasında da bir sıralama yaptıktan elbette hangilerinin, öncelikle cehenneme atılmaya müstahak olduğunu en iyi Biz biliriz.

71. Siz ey müşrik ve kâfir olarak dünya hayatını tamamlayanlar. Hepiniz hak ettiğiniz o cehennem azabını ebedî olarak çekeceksiniz. Şu bir gerçek ki içinizden Rahman’a baş kaldıran her kes İstisnasız o cehenneme mutlaka varacaktır. Bu Cehennem, Rabbinin kesinleşmiş bir hükmüdür.

72. Ancak bir kere daha hatırlatmış olalım ki. İçinizden iman edip, Allah’a karşı sorumluluklarını yerine getiren ve dünyadayken ateşten sakınır gibi günahtan sakınan takva sahiplerini, cehennem azabından koruyup kurtarırız. Ama, yaratılış gayesi dışında hareket etmiş zalimleri ise perişan ve pişmanlıklarıyla dizüstü çökmüş ve kıvranır halde o azapla baş başa bırakırız.

73. ahiretin bu gerçeklerini apaçık hatırlatan ayetlerimiz kendilerine okunduğunda inkâr edenler, zenginliğin verdiği şımarıklıkla iman edenlere hiç düşünmeden derler ki: “ Biz iman ettik, Allah bizimle beraber diyorsunuz ama, bir kendi halinize bakın, bir de bizim. Siz fakir, biz zengin; siz zayıf biz güçlü. Sizce iki topluluktan hangisi makam ve sayı bakımından daha üstün, saygınlık bakımından ise daha seçkin ve itibarlıdır?” Toplumda mevki ve makamı yüksek olan, hatırı sayılan, itibar görenler siz misiniz, yoksa Biz miyiz?” Bize bunca nimetlerin verilmiş olması, doğru yolda olduğumuzun ispatı değil midir? Bizim gibi üstün niteliklere sahip güçlü bir toplumun helâk olacağını mı iddia ediyorsunuz? şeklinde kibirlenip böbürlenmeye kalkışmışlardı.

74. Oysa güçlerine de fazla güvenmesinler. Onların bu sözleri ne kadar düşüncesizce ve ne kadar da aldatıcıdır. Biz onlardan önce de onlar gibi kibirlenip, böbürlenen nice azgın ve nankör nesilleri helâk ettik ki, onlar mal mülk, mevki bakımından daha varlıklı daha fazla sayıda ve güç bakımından daha gösterişliydi.

75. Ey Resûlüm! Sen varlıklı ve müreffeh oldukları için şımaran ve bu konumlarına bakarak doğru bir yol üzere olduklarını iddia eden müşriklere de ki: “ Allah’ın sizin için takdir ettiği ömür ne kadar uzun olursa olsun ve Rahman sapıklıkta olana ne kadar mühlet verirse versin ne çıkar. Sonuçta kendilerine vadedilen dünyadaki azabı veya uyarılmanıza rağmen kabul etmediğiniz kıyameti gördüklerinde bu iki gruptan hangisinin yeri ve mevkisi daha kötüymüş, kimin taraftarları ve yardımcıları daha zayıfmış, makam bakımından kim daha yüksekmiş ve kim daha itibarlıymış mutlaka göreceklerdir.” O gün övündükleri mallar, mülkler, mevkiler, makamlar yüzlerine çarpılacaktır.

76. Allah davet edildikleri hayat nizamını yaşamak uğrunda Hakka ve hayra yönelip gayret edenlerin samimiyetine göre hidayetlerini ve inançlarını artırır. İmanlarını pekiştirip yardımı ile onları destekler. O hâlde, vahyin sesine kulak vermeli, şu gelip geçici nimetleri elde etme uğruna dürüstlük ve erdemlilikten asla taviz vermemelisiniz. Unutmayın ki müşriklerin övündükleri mal ve konum fanidir. Kalıcı olan iyi ve güzel davranışlar ise Rabbinin katında sevap ve mükâfat bakımından dünyevî kazançlardan daha değerlidir. Allah’ın emirlerine uyarak yapılan iyi işler de varılacak yer ve sonuç bakımından daha hayırlıdır.

77. Şirk ve küfürde direnip ayetlerimizi inkâr eden ve kendisine borçlu olduğu bir mümine borcunu ödememek için ona, senin peygamberliğini inkâr etmesini şart koşan ve mümin kişi bu şartı kabul etmeyince de: “ Nasıl olsa beni yaratan Allah bana dünyada verdiği gibi ahirette de güçlü kuvvetli çocuklar ve zenginlik verecektir, o zaman senin borcunu öderim” diye alay eden şu müşriği gördün mü? Şu küstahın düştüğü durumu bir düşünsene. Ne zannediyor kendini? Neye dayanarak böyle konuşuyor?

78. Her istediği makam ve mala erişeceğini iddia eden o müşrik, kimsenin bilmediklerini mi biliyor? Sanki ahirette olup bitecekler için gaybden böyle bir haber mi alıyor. Yahut Allah’tan her arzusunun yerine getirileceği ve kendisine ahirette mal mülk ve evlat verileceğine dair bir söz mü aldı ki, ona göre konuşup duruyor? Yeryüzünde inkâr edip dururken, yasalarımıza aykırı yaşarken, onlara ahirette mükâfatlandıracağız diye bir söz mü verdik?

79. Asla böyle bir söz vermedik. Elbette ki hayır, bunların hiçbiri doğru değil. Biz onun dediğini kayda geçirip yazacağız ve onun hak ettiği cehennem azabını katbekat daha da arttıracağız.

80. Onun İkide bir sözünü ettiği mal mülk evlat gibi şeyler öldüğünde yine bize kalacak. İmtihan amacı ile kendisine emanet ettiklerimizi de elinden alacağız. Ve o Hesap Günü huzurumuza bu zenginlik ve güçten yoksun bir şekilde her şeyini kaybetmiş olarak, tek başına ve yapayalnız gelecek. Onlar dünyadan ahiret hayatına günahlarına karşılık azaptan başka hiçbir şey götüremeyecekler. Katımıza hesap için geldiklerinde yanlarında ne malları ne makamları ne mevkileri ne evlatları ne de onları çılgınca alkışlayan arkalarından giden kalabalıklar olacak. 

81. Onlar kendilerine destek olup şefaat ederler ve güç kuvvet ve itibar sağlarlar diye gözlerinde büyüttükleri kimseleri, Allah ile aralarına aracılar koydular. Böylece kendileri gibi yaratılmış varlıklardan medet umarak Allah’la birlikte onları yedek ilâhlar edindiler. Bunun sonucunda “Allah tek ve gerçek ilahtır” düşüncesinden uzaklaştılar.

82. Bu yedek ilahların güya kendilerini Allah’a yaklaştıracağını zannedip, onlar sayesinde cehennemden kurtulacaklarını düşündüler. Hayır asla boşuna ümitlenmesinler! Allah’tan başka medet umdukları ve böylece de şirk koşup ilah edindikleri o yedek kimseler, Kıyamet Günü ilah olduklarını ve onların kendilerine dua amacıyla yaptıkları tüm ibadetleri de inkâr edecekler. Hatta şefaat veya benzeri bir yardım şöyle dursun, tam aksine onların aleyhine şahitlik edip onlara düşman kesilecekler. Hesap günü kabahati birbirlerine atarak tartışacak ve birbirlerini düşman ilan edecekler. 

83. Görmedin mi? “Şeytandan Allah’a sığının” dememize rağmen, yaratılış sebeplerini inkâr eden ve uyarılarımızı dinlemeyen kâfirlerin üzerine kendilerini günaha kışkırtan şeytanları bir ceza olarak Biz saldık. İstesek onları, bu şeytanca işleri yaptıranları engelleyebilirdik. Biz onları hür yarattık. Fakat kendi iradeleriyle o şeytanların peşine düşüyorlar. Şeytan da onları aldatıcı vaatlerle günaha kışkırtıp duruyor ve azdıkça azıp yoldan çıkıyorlar. Şeytanların tek amacı var. Yeryüzünde yasalarımızı uygulatmamak! Bunun için her türlü engeli koyuyorlar. Her türlü bahaneyi üretiyorlar

84. Ey Peygamber! Sakın onların hakkında bir an önce azaba çarptırılmalarını istemekle acele etme ve sabret. Onlara imtihân hikmeti gereği mühlet verdik. Fakat bu süre elbette sonsuz değildir. Biz yaptıkları her şey için onların azaba uğratılacağı günlerin hesabını mükemmel bir şekilde kaydediyoruz. Aldıkları nefesleri de aksatmadan teker teker sayıyoruz ve onlar her gün azaba biraz daha yaklaşıyor.

85. O gün yaratılış sebepleri olan hayat nizamı ile yaşamaya yönelen ve O’nun azabından korkup şirkten sakınan takva sahiplerini, seçkin konuklara yaraşır kafileler hâlinde merhameti sonsuz Rahman’ın huzuruna toplayacağız ve en güzel şekilde ağırlayacağız.

86. Bu güzel sonuç herkese nasip olmayacak. İşleri güçleri inkâr olan günahkârları da yakıcı güneşin altında susamış hayvan sürüsünün suya götürüldüğü gibi perişan bir halde cehenneme doğru süreceğiz.

87. Kendilerine şefaatçi ve işlerinin görülmesi için aracı olsunlar diye Allah’tan başka ilâhlar edinenler şunu iyi bilmelidirler. Hesap günü, Rahman’ın katında imanı ve salih amelleri bulunduğu için bir ahit almış olanlar Allah’ın şefaatine ve yardımına kavuşurlar ve bir başkasının kurtuluşu için de aracılık edemez. Dünyada şefaatçi olarak belledikleri o varlıklardan umduklarını bulamayacaklardır. Çünkü şefaat ve kayırma ancak Rahmanın nezdinde imanı ve salih amelleri bulunan kimseler için söz konusudur. Şefaat eden de ancak O’nun izin verdiği ve gerçekten bağışlanmayı hak eden kimselere şefaat edebilecektir. O gün ancak Allah’a ve elçisine inananlar Allah’ın af ve mağfireti sayesinde bağışlanmayı hak edeceklerdir.

88. Hal böyleyken, sapıklıkta o kadar ileri gittiler ki, Bir kısım Yahudiler, “Üzeyir Allah’ın oğludur”, Hristiyanlar “İsa Mesih Allah’ın oğludur” ve Mekkeli müşrikler de “Melekler Allah’ın kızılandır” diyerek, “Rahman olan Allah hâşâ çocuk edindi” dediler.

89. Doğrusu siz, Allah’a ortak koşmak ve O’nun hakkında bu kadar cüret göstererek Allah’a karşı çok çirkin ve korkunç bir iddia ortaya attınız.

90. Öyle ki, bu çirkin iddianın dehşetinden dolayı neredeyse gökler çatlayacak, yer yarılacak ve dağlar korkunç bir gürültü ile yıkılıp yerle bir olacaktı.

91. Rahman’a çocuk isnat etmeleri yüzünden bunlar başlarına gelecekti.

92. Oysa çocuk edinmek yaratılmışlara ait bir özelliktir. Rahman olan Allah’ın şanına asla yakıştırılamaz ve akıl dışı bir iftiradır. Çünkü O, her bakımdan eşsiz ve benzersizdir.

93. Göklerde yerde ve aralarında bulunanların hepsini yaratan Allah’tır. Sizin O’na çocuk diye isnat ettiğiniz İsa, Üzeyir ve melekler de Allah’ın kullandır. Ve İsrafil sura üflediğinde kim varsa herkes boyun eğmiş birer kul olarak sınırsız rahmet sahibi Rahmanın huzuruna gelecektir.

94. Andolsun Allah, onların yaptıklarını sınırsız ilmiyle çepeçevre kuşatmış ve onların kimler olduğunu, ömürlerini, nefeslerini dahi kısaca her amellerin tümünü bir bir tespit etmiştir. O’nun için gizli saklı hiçbir şey yoktur. Herkesin söyleyip durduklarının, yapıp ettiklerinin tek tek kaydını tutturmaktadır.

95. Ve onların hepsi kıyamet günü Allah’ın huzuruna mallarından, mülklerinden, evlatlarından yoksun olarak gelecek ve tek başına çıkıp hesap verecektir.

96. Hesap günü geldiğinde, Allah’a şirk koşup O’nun hakkında böyle çirkin iddialarda bulunanlar cezasız kalmayacaklardır. Fakat Allah’ın daveti olan hayat nizamına samimi olarak iman edip de bu uğurda malları ve canları ile cihat edip salih ameller işleyenlere gelince. Rahman olan Allah onları sevecek sevdirecek ve ödüllendirmek için aralarında sevgi bağı oluşturacaktır. Allah onların içlerine sevgi ve muhabbet yerleştirecek, helal ve temiz kazanç elde etme imkânı sağlayacak ve gelecek nesiller tarafından hayırla yad edilmeyi nasip edecektir. İnsanlar onlara kötülük yapsa da onlar af yolunu tutup haksızlık etmezler.

97. Ey Muhammed! Biz kolayca anlaşılsın diye Kur’an’ı senin ve kavminin konuşup anlaştığınız ve yazıştığınız anadiliniz ile indirdik. Ki böylece Allah’a kullukta samimi olup günah olan her şeyden sakınan takva sahiplerine ne ödüller verileceğini onunla müjdeleyesin. Ve şirk koşup, inkârda inatla direnen müşrikleri de verilecek azaplar konusunda yine onunla uyarasın.

98. Bu uyarılara kulaklarını tıkayanlar şunu da unutmasın. Onlardan önce onlar gibi gaflet uykusundan uyanmayan, inkâr ve isyan eden nice kavimleri helâk ettik. Şimdi onlardan geriye kalan birini görebiliyor varlığını hissedebiliyor veya en ufak fısıltılarını duyuyor musun? Onlar arkalarında viran harabeler bırakarak geçmişin karanlıklarında kaybolup gittiler. Şimdi sanki yaşamamış gibiler. Onları yok ederken ne malları ne mevkileri ne makamları ne de evlatları elimizden kurtarabildi. Biz bu Kur’an’ıAllah’a şirk koşmaktan ve seni yalanlamaktan vazgeçmezlerse aynı şeyin başlarına geleceği konusunda kendilerini uyarasın diye vahyetmekteyiz.