Sâd Suresi

1. Sad.​​ Dinle, ey insan! Rabbin, bu harflerle hiçbir zaman benzeri yapılamayacak mükemmel eşsiz bir kitap gönderdi.​​ Size apaçık öğütler ve uyarılarla gelmekte olan, bu​​ şerefli​​ ibret ve hikmet dolu​​ öğüt veren ve varlık gayesini öğreten​​ Kur'an şahittir​​ ki. İnsanlığı dünyada ve ahirette mutluluğa, kurtuluşa ulaştıracak tek yol, İslâm yoludur.

2. Peki, Mekke’nin müşrikleri bu öğütlere kulak veriyor mu?​​ Hayır. O inkâr edenler​​ hem zenginlikten hem de ilk Müslümanları küçük görmekten kaynaklanan​​ bir​​ büyüklenme ve​​ vahyin hakikatleri karşısında âciz kaldıkları için ne yapacakları konusunda tam bir​​ ayrılık içindedirler.​​ Hakikat karşısında​​ daveti inatla reddedenler,​​ anlamsız bir gurur ve nefretle karşı çıkmaktalar. Rablerine karşı düşmanca ve isyankârca tavır takınıyorlar.

3. Bu konuda tarihten ders almaları gerekir.​​ Oysa bilmiyorlar mı ve duymadılar mı? Yaşadıkları yerleri görmüyorlar mı?​​ Onlardan önce​​ büyüklenen​​ nice nesilleri,​​ saplantıları​​ ve yaptıkları yüzünden​​ helâk ettik.​​ Kendi sonlarını merak edenler, onların sonlarına baksınlar.​​ Başlarına gelen​​ azap​​ karşısında​​ pişmanlık duyup çaresizce yalvararak​​ feryat ettiler. Ama​​ artık​​ kurtuluş vakti değildi.​​ Çünkü kurtulabilmenin vakti çoktan geçmişti.​​ Emrimiz gelince feryat etmeleri hiçbir işe yaramadı.​​ 

4. İnkârcılara gelince:​​ Onlar gökten inecek ve olağanüstü özelliklere sahip olacak bir melek beklerken,​​ içlerinden​​ hesap ve cezayı hatırlatan ve aynen​​ kendileri gibi​​ insan olan​​ bir uyarıcının gelmesine hayret ettiler.​​ Öğüt ve uyarılarla hakikate davet etmesini içlerine sindiremediler.​​ İnkâr edenler:​​ Kur’an’ın insanlar tarafından benimsenmesini engellemek için, okuduğu o büyüleyici sözlerle vicdanları sarsıp derinden etkileyen​​ bu​​ adam​​ yalancı bir büyücüdür dediler.

5. Bugüne kadar hayatımıza yön veren, nizam ve ahlakımızın belirleyicisi olan​​ ilâhlarımızı​​ tek bir ilâh mı yaptı?​​ Yani bundan sonra Allah’a yaklaşmada aracılarımız olmayacak mı?​​ Bunun aklından zoru mu var?”​​ Peki o zaman, bizim ibadetlerimizi, yakarışlarımızı Allah’a kim ulaştıracak? Düşünebiliyor musunuz; bütün yetkileri kendi elinde toplayan, yaptığımız her şeyi kontrol eden, hayatımıza ahlâkî sınırlar çizen ve bu kurallara uymadığımız takdirde bizi cezalandıracak olan bir tek ilâh öyle mi?​​ Doğrusu bu şaşılacak bir şeydir​​ diyorlar."​​ Onlara sizi yaratan Rabbinizin yasalarına göre hayatınızı yaşayın demiştik. Ancak kendi ilahları adına yasalar uydurdular. Yasalarımızı inkâr ederek uydurdukları yasalara göre yaşadılar. Kendi yasalarına uymayanları zorladılar. Baskıyla zulümle insanlara egemenlik kurdular.

6. Onlardan ileri gelen​​ bir​​ grup​​ olan önderleri ve yöneticileri, halkı sömürerek kurdukları kölelik sisteminin yıkılacağı​​ ve alışageldikleri lüks ve refah dolu yaşantının sona ereceği endişesiyle​​ ortaya atılıp dediler ki:​​ "​​ Atalarımızdan beri devam eden hayat tarzımıza sahip çıkmalıyız, düzenimizi korumalı, değiştirilmesine izin vermemeliyiz​​ Gidin ve ilâhlarınıza​​ ve din adamlarınıza​​ sahip çıkın.​​ İlahlarınıza sımsıkı sarılmaya devam ederek bağlılıkta direnin.​​ Bugün sizden istenen budur.​​ Zaman; kendi liderlerimize, kendi ilahlarınıza sahip çıkma zamanıdır. Biz kendi liderlerimizden, kendi ilahlarımızdan, kendi yasalarımızdan vazgeçmeyelim! Bir yalancının peşine düşmeyelim! Bizim yasalarımız Allah’ın yasalarından üstündür, biz kendi yasalarımıza uyalım.​​ Biz bugüne kadar yalnızca Allah’ı ilah kabul ederek, diğer ilahların terk edilmesi gerektiğini atalarımızdan da duymadık​​ dediler.​​ 

7. “Biz​​ Kur’an’ın ortaya koyduğu tek ilah inancını reddediyoruz. Çünkü​​ atalarımızdan bize gelen​​ son dinde​​ ve kendi gelenek göreneklerimiz içinde,​​ böyle bir şey duymadık.​​ Demek ki​​ bu​​ yeni din, içi boş​​ bir uydurmadan başka bir şey değildir.​​ Bunu düpedüz kendisi uyduruyor”​​ dediler.

8. Haydi​​ Allah bir kitap gönderdi diyelim;​​ Ne yani​​ burada bizim gibi zengin ve soylu insanlar varken​​ bu​​ Kitap,​​ aramızdan​​ özellikle​​ ona mı indirildi.​​ İçimizde peygamberlik verilecek başka biri yok muydu da ona verildi?​​ İçimizde elçiliğe ondan daha layık olanlar var.​​ Allah madem emirlerine uymamızı istiyor, neden hepimize ayrı ayrı melek göndermiyor?"​​ dediler.​​ Hayır müşrikler benim uyarılarım​​ ve​​ Kur’an​​ hakkında​​ şüphe içindedirler.​​ Onların asıl amaçları yalnızca Allah’ın ilah kabul edildiği bir hayat nizamını reddetmektir.​​ Onlar kendilerinden öncekilerin başlarına gelen azabı düşünmeden, bir bilgiye ve delile de dayanmadan konuşup duruyorlar.​​ Daha doğrusu​​ onlar henüz azabımı tatmadılar.​​ Bu yüzden küstahça başkaldırıyorlar. Yaptıklarından dönmezlerse azabımızı hak edecekler.

9. Bu cesareti nereden alıyorlar, neye güvenerek böyle konuşuyorlar?​​ Yoksa güçlü​​ mutlak kudret​​ ve lütuf sahibi Rabbinin rahmet hazineleri​​ o​​ inkârcıların yanlarında mıdır?​​ Kime neyin verileceğini, kimin neye layık olduğunu ve kimin peygamber olacağını onlar mı belirleyecek?​​ Rabbin kime peygamberlik vereceğini onlara soracak değildir. Yoksa onlara elçi tayin etme yetkisi mi verdik ki​​ diledikleri kişileri Peygamber yapma yetkisini kendilerinde görüyorlar?​​ Böyle bir yetki verdik de biz mi hatırlamıyoruz? Eğer öyleyse delillerini getirsinler ve verdiğimiz yetkiyi yüzümüze çarpsınlar.

10. Yoksa göklerin, yerin ve bu ikisinin arasındakilerin​​ sahibi,​​ hükümranlığı,​​ mülkü ve yönetimi​​ onlara mı aittir​​ ki, hükmümüzü kabul etmiyorlar? Gökyüzünden nelerin kendilerine gönderileceğine onlar mı karar veriyor? Madem fakirlerin, garibanların arasında yaşayan bir “yetime” Peygamberliği yakıştıramıyorlar?​​ Öyle​​ bir güçleri varsa​​ her türlü​​ vasıtayı kullanarak gökyüzüne yükselsinler​​ de​​ ilahlık makamına​​ oturup yönetmeyi denesinler.​​ Ve oradan âlemi yönetip, kimin peygamber olup olamayacağına karar versinler.​​ Andolsun ki yeryüzü ve gökyüzü onların isteklerine göre hareket etmez. Göklerin, yerin ve bu ikisi arasında bulunanların mülkü, onları yoktan var eden, Allah’a aittir. Yoksa inkârcılar, sahip oldukları sosyal, siyasal ve ekonomik güce mi güveniyorlar?​​ 

11. Şunu iyi bilsinler ki:​​ Onlar parti ve ülke gibi​​ çeşitli gruplardan​​ oluşan,​​ Allah’ın karşısında hakikati kabule yanaşmayan ve daima​​ bozguna​​ uğrayacak​​ derme çatma​​ bir ordudur.​​ Bu kendini bilmez ve Allah’ı yeterince tanımayan azgın, başıbozukların bir araya gelmesinin hiçbir önemi yoktur. Onların gücü ancak birbirlerine yeter.​​ Onlar Allah’ın azabına uğramaya ve mağlup olup yok olmaya mahkûmdurlar.​​ 

12. Onlardan önce Nuh kavmi, Ad kavmi, piramitler​​ ve​​ saltanat​​ sahibi​​ olan​​ zalim​​ Firavun da​​ benzer küstahlıkları yapıp​​ peygamberleri​​ yalanlamıştı.​​ Allah’ın ilahlığının üstünü örtmeye çalışıp davetine ve davetçilerine savaş açmışlardı. (Ayette, Firavun için «kazıklar sahibi» denmesi, onun saray ve saltanat sahibi olmasını belirtmesinin yanı sıra, gazap ettiği kimselerin ellerini, ayaklarını dört kazığa bağlayarak işkence ettiğini de ifade etmektedir.)

13. Semud kavmi, Lut kavmi ve Eyke halkı da​​ onlar gibi yalanlamışlardı. İşte onlar da​​ Rablerine​​ ve​​ peygamberlerine karşı​​ güç toplayıp​​ birleşen​​ ve​​ akıbetleri benzer olan​​ perişan olmuş kâfir​​ gruplardı.​​ İşte onlar, kötülük amacıyla örgütlenmiş birer şer çetesiydi.

14. Onların hepsi de peygamberleri yalanladılar​​ ve Hakk’tan ayrıldılar,​​ böylece cezam​​ azabım​​ hak oldu.​​ Bunlardan ibret almayan çağdaş zalimlere gelince:

15.​​ Bugünkü​​ zalimler​​ ve işbirlikçileri de vakti geldiğinde​​ geri dönüşü olmayan bir tek çığlıktan​​ bir beladan​​ başka ne bekliyorlar?​​ Bunlar da tıpkı geçmiştekiler gibi uyarılarımızı ciddiye almıyorlar.​​ Allah’ın azabını üzerlerine çekmeye çalışıyorlar.​​ İyi bilin ki vakti geldiğinde Allah’ın azabı asla ertelenmez. İllaki kendilerini cezalandıracağımız korkunç bir ses mi bekliyorlar? Hiç düşünmüyorlar mı? Cezamız başlarına gelince geri dönüşü yoktur.

16. Öyle bir gaflet bataklığına gömülmüşler ki; bu gerçeği yeterince kavrayamadıkları için​​ alaylı bir şekilde: "Rabbimiz!​​ Eğer yeniden dirilme ve yargılanma iddiası gerçekse, gücün yetiyorsa ve​​ vaad ettiğin azap doğruysa​​ Hesap gününden önce bizim payımıza düşeni çabucak ver​​ de görelim neymiş o​​ "​​ derler.​​ Böylece onlar başlarına geleceklerini​​ hesap etmeden atıp tutarlar.​​ (Mekke kâfirleri, «Amel defterleri sağ yanından verilenlere gelince...» ayeti indirildiği zaman, ayette belirtilen alaylı ifadeyi sarfetmişlerdi.)

17.​​ Gündem oluşturmaya tek yetkili olan Kur’an ise konuyu belirliyor:​​ Ey Muhammed Ey Müslüman!​​ Bu kafirlerin gündemine​​ takılı kalma.​​ Onların söylediklerine karşı azimli ol. Üzülme, kararlı dur.​​ Sen onların​​ cahilliklerinden dolayı​​ söyledikleri çirkin ve incitici​​ sözlerine​​ de aldırma.​​ Hakaretlerine şimdilik​​ sabret.​​ Senin büyük hedeflerin var. Sen bugünden yarınları inşa edeceksin. İşte bu yüzden, sen her şeye rağmen vahyin gündemini takip et. Vazifene devam et ve​​ bize itaat konusunda çok​​ güçlü​​ bir iradeye sahip olan​​ kulumuz​​ Davud'u​​ hatırla​​ ve onu kendine örnek al.​​ Çünkü o​​ servete, makama, güce esir olmayan, sahibi olduğu her şeyi emanet bilen ve​​ her tutumunda​​ sabırla​​ ve tam bir teslimiyetle​​ Allah'a yönelen biriydi.​​ Şimdi sana gelen âyetlerden yola çıkarak, Dâvûd’u farklı yönleriyle tanı ve tanıt.

18.​​ Davud, ruhları okşayan​​ o tatlı sesiyle​​ Zebur’dan ayetler okurken, Biz​​ bu içli nağmelerle yankılanıp çınlayan​​ dağları​​ ve​​ o dağlardan çıkan demir ve benzeri madenleri​​ onun buyruğuna verdik.​​ Akşam ve sabah onunla​​ birlikte hepsi​​ Allah’ı​​ tesbih ederlerdi.​​ Davud, Allah’a teslimiyet konusunda yaratılışındaki sebebe, dağlar gibi teslim olur, sapasağlam dururdu.​​ 

19. Ve seher vakitlerinde​​ Allah’ı anarken, Davud’un etrafında​​ toplanan kuşlar da​​ ahenkli cıvıltılarıyla ona eşlik ettirerek ona zikir yoldaşı yapmıştık.​​ Davud ve ona eşlik eden​​ kuşlar da yaratılışının sebebine uygun hareket eder,​​ Her biri​​ dua ve yakarışlarla​​ Rablerine yönelirdi.​​ Sabah akşam Allah’ın sınırsız kudretini, kâinattaki nizamını, hükümranlığının mükemmelliğini düşünüp O’na yürekten itaat ederdi.​​ Sen de insanlardan bunaldığında Davut gibi yap. Onu örnek al. İnsanlardan bir müddet uzaklaşarak doğayla kendini bütünleştir. O zaman bütün sorunlardan kurtularak, görevine dönersin.

20.​​ Biz de Davud’un bu teslimiyetine karşılık onun​​ hükümranlığını​​ saltanat ve​​ devlet​​ otoritesini​​ güçlendirmiştik. Ona​​ ilim, sorunları adil ve kesin çözümlere kavuşturmaya dair kesin hüküm verme​​ anlayışı,​​ hikmet​​ ve güzel​​ bir​​ konuşma​​ kabiliyeti vermiştik.​​ Böylece bilgisiyle adaleti sağladı. Toplum arasında hak hukuk tanıyan adil biri olarak ün yaptı. Toplumun sevgisini saygısını kazandı. Toplum onunla hak ve adalet içinde yükseldi.

21.​​ Ey Resulüm güzel bir örnek olarak sana​​ Dâvûd’un huzuruna izinsiz giren​​ ve birbirinden​​ davacı olanların​​ kıssası sana anlatıldı mı?​​ Bu haber bütün zamanlarda, bir hukuk devletinin nasıl olacağını gösterme adına çok önemli bir örnektir. Bir gece vakti, Dâvûd bir devlet adamı​​ olarak yapacağı işleri yapmış ve evinde dinlenmeye çekilmişti. O esnada Dâvûd’un bulunduğu eve,​​ dünyada nasıl imtihan olacaklarını haşa Allah yerine kendileri karar veren ve​​ aralarında anlaşmazlık olan iki davacı geldi.​​ Davud (a.s.), mescitte ibadet ettiği için, muhafızlar gelenlerin girmesine izin vermiyorlardı.​​ Hani onlar​​ kapıdan içeri giremeyince​​ yüksek duvardan tırmanarak mihraba​​ yani​​ Davud’un makamına​​ girmişlerdi.​​ Sözü edilen iki davacı, Hz. Davud’a suikastta bulunmak isteyen iki düşmandı. Çevrelerinde Hz. Davud’un muhafızlarını görüp, maksatlarına erişemeyeceklerini anlayınca bu yapmacık dâvayı uydurmuşlardı.

22. Onlar​​ İslâm’dan sapmanın eşiğinde, ekonomik ve sosyal düzeni alt-üst edecek, toplumsal kıyameti koparacak düşüncelerle​​ Davud’un yanına girdiklerinde​​ Dâvûd​​ ibadetle meşguldü. Onları gördüğünde suikast ihtimalini düşünerek​​ onlardan​​ yani birbirlerinden davacı olan o iki kişiden​​ korktu​​ ve​​ heyecanlandı.​​ Dâvûd’a​​ dediler ki: "​​ Bizden​​ korkma. Biz​​ iki davacıyız. Birimiz ötekine haksızlık etti.​​ Biz kapıdaki nöbetçiye, içinde bulunduğumuz durumu anlattık. O bizi içeri almadı. Biz de yaşadığımız problemi yarına bırakırsak, daha da büyüyeceğini bildiğimiz için bu şekilde girdik. Kusurumuza bakma. Adil bir yönetici olarak bizi dinle ve​​ sen aramızda adaletle​​ hükmet​​ diye sana geldik.​​ Doğrudan ayrılma ve​​ haksızlık etmeden aramızda adaleti sağlayarak​​ bize doğru yolu göster​​ dediler.​​ Dâvûd, bilge bir yöneticiydi. Devletin imanının adalet olduğu, geciken adaletin de adalet olmayacağı, adaletin olmadığı yerde, yüksek duvarların arkasında yaşansa bile güvende olunmayacağı gerçeğini biliyordu. Bu yüzden onlara kızmadı.​​ 

23.​​ Davud, “Buyurun derdinizi anlatın​​ davanız nedir!” deyince,​​ O iki kişiden biri​​ müsaade isteyerek söz aldı ve​​ şöyle dedi: Bu​​ benim​​ kardeşimdir. Onun doksan dokuz koyunu var, benimse​​ sadece​​ bir tek koyunum var. Buna rağmen:​​ gözünü hırs bürümüş olmalı ki,​​ kardeşim​​ elindekilerle yetinmeyerek,​​ ona göz dikti.​​ Onu da bana ver​​ böylece ortak oluruz​​ gelişir, ilerleriz​​ dedi ve​​ tartıştığımız​​ konuşmada bana üstün geldi.​​ Şimdi​​ gücünü kullanarak bir şekilde onu da elimden almak istiyor.​​ Söyle, nedir bu adamın yaptığı?

24. İki tarafın da konuşmasını dikkatle dinleyen Davud, ilk konuşmacıya,​​ Dedi ki: "Andolsun, o senin koyununu​​ senin rızan olmadığı halde​​ kendi koyunlarına katmak istemekle sana haksızlık etmiştir.​​ Güçlünün zayıfı ezdiği, zayıfın haklarının gözetilmediği bir ortaklık, doğru bir ortaklık değildir.​​ Zaten​​ bu şekilde​​ ortaklık yapıp,​​ mallarını birbirine karıştıran ortakların çoğu birbirlerine​​ maalesef​​ haksızlık​​ ve​​ zulüm​​ ederler. Sadece​​ gerçek anlamda​​ iman edip de iyi işler​​ yapanlar,​​ bu imana yaraşan güzel davranış gösterenler,​​ işini yaparken de Allah’ın huzurunda olma şuuruyla​​ yapanlar​​ müstesna​​ diyerek onları uzlaştırıp yatıştırdı.​​ ​​ Ancak Allah merkezli düşünüp yaşayan mü’minler, böylesi zulüm ve haksızlıktan uzak durur, doğru ve güzel olanı yaparlar.​​ Ama​​ onların sayısı​​ da ne kadar azdır!​​ ki"​​ Davud bir hükümdar olarak tüm ekonomik ve toplumsal düzenden sorumlu idi. Ama o öncelikle bir Peygamberdi. Hayatın her bölümünde Allah’ın huzurunda imtihanda olduğunun bilincindeydi.​​ Davud​​ bu davayı halledince kendi konumunu yeniden düşündü. Allah’ın izni ile hükümdar olarak böyle bir görevdeydi. Aslında bu, onun bir kulluk göreviydi. Her zaman olduğu gibi şu anda da​​ duvardan tırmanan kimselerle​​ kendisini​​ uyarıp​​ imtihan ettiğimizi anladı​​ da Rabbinden bağışlanma diledi. Rükû ederek​​ başını yere eğdi​​ yere kapandı ve gönülden Rabbine yöneldi.​​ İnsanlar çoğunluğun kararlarına uyarak azınlıkların haklarını yer. Bir toplumda çoğunluk ne derse desin gerçekler değişmez. Çoğunluğun bir şeye karar vermesi orada hakkın olduğuna delil değildir. Davut’un huzuruna gelenler dolaylı olarak Davut’u sorgulamışlardır. Yani Davut’a şunu demek istediler. Sen etrafındaki çoğunluğa uyarsan, doksan dokuz koyunu olduğu halde benim bir koyunuma sahip çıkan kişiye benzersin! Sen bize doğruyu hükmettin. Ancak kendi hayatına bak! Kendi hayatında sanki çoğunluğa uyuyorsun! Onun için kendini düzelt! Çoğunluğa değil gerçeklere uy. Doğru neyse ona hüküm ver. Eğer çoğunluğa uyarak hüküm verirsen zalimlerden olursun. Haksızlık ne kadar çok olursa olsun haksızlıktır. Hak ne kadar az olursa olsun haktır. İnsanlardan bazıları vardır ki, ellerindeki iktidar gücünü haktan adaletten ayrılma nedeni yapar. Gerçeklere göre hüküm vereceklerine, yalanlara göre hüküm verirler. Hakkı adaleti arayacaklarına çoğunluğun isteklerine göre hareket ederler. Çoğunluklar adına azınlıkların haklarını yerler. Unutmayın ki ne olursa olsun adaletli hüküm Rabbinizin hükmüdür. Kendi aranızda çoğunluk esasına göre Allah’ın yasalarına aykırı yasalar yaparsanız adalet doğmaz. Oluşturduğunuz yasama meclislerinde Rabbinizin yasalarına aykırı yasalar yapıyorsanız, Rabbinize isyan etmiş, Rabbinizin yasalarına karşı çıkarak suç işlemişsinizdir. Davut meclisini toplayıp meclisinin çoğunluğuna göre hareket etseydi, doksan dokuz koyuna bir koyunu katardı. Ancak Davut hak ile hüküm verdi. Hükmü verdikten sonra anladı ki; çoğunluğa uyarsa zalimlerden olacaktır. 

25. Hatasının farkına vardığı ve hatada ısrar etmediği için​​ Biz de​​ bu samimiyetinden dolayı​​ onun bu hatasını bağışladık. Şüphesiz Davud’un​​ bizim yanımızda bir​​ değeri bir​​ yakınlığı, yüksek bir makamı ve güzel bir geleceği vardır.​​ Âhirette onu güzel bir akıbet beklemektedir.

26. Allah Davud’a şöyle buyurmuştu:​​ "Ey Davud!​​ şunu da unutma ki,​​ Biz seni​​ bütün insanlar gibi​​ yeryüzüne halife,​​ gayretin ve liyakatin sebebiyle de kavmine hükümdar, adâleti gerçekleştirmekle yükümlü bir yönetici ve ümmetinin peygamberi​​ olmak üzere yarattık.​​ Ve sana, bu göreve uygun güç, yetki ve yetenekler bahşettik.​​ O halde insanlar arasında adaletle hükmet ve​​ hukukun, delilleri toplamak, tarafları dinlemek, onlara savunma hakkı vermek gibi objektif ve evrensel normları varken​​ sakın​​ keyfine,​​ kendi heva ve hevesine,​​ başka insanların heva ve heveslerine de​​ uyma.​​ Eğer uyarsan seni Allah'ın yolundan,​​ Allah’ın nizamı ile ahlakının gerektirdiği adaletten​​ saptırırlar.​​ Şüphesiz Allah'ın yolundan​​ umursamayıp​​ sapanlar için hesap gününü unutmalarından dolayı​​ âhirette​​ şiddetli bir azap vardır.​​ Sen insanlar arasında hak ile hüküm ver. Çoğunluğun arzularına çoğunluğun heveslerine de uyma. Çoğunluğa uyarsan seni Allah’ın yolundan saptırırlar. Allah’ın yolundan sapanlar için hesap günü şiddetli bir azap vardır." Ey resulüm! Sen de bunlardan kendine ders çıkar. Unutma Hakkın karşısında zulüm ne kadar çok olsa da hak olanı değiştiremez. Davut’u kendine örnek al. Onun gibi seni şaşırtmak için gelenlerden ders çıkar! Zulmedenlerden olmamak için Rabbine yönel.​​ 

27. Biz​​ insanları başıboş yaratmadığımız gibi​​ gökleri, yeri ve bu ikisinin arasındakileri​​ de​​ amaçsız ve​​ boş yere yaratmadık.​​ Bunlar bir tesadüf eseri de değildir,​​ Bazıları der ki; “Bu dünya boş. Biz boşu boşuna bir hayat yaşıyoruz. Ölünce toprak olup gideceğiz.”​​ Bu​​ iddia,​​ inkâr edenlerin​​ kendilerinin ve yaratılan şeylerin amaçsız olduğunu düşünmeleri sadece kendi​​ kuruntularıdır.​​ Hayır! Hiçbir yaratılış boşuna değildir. Her yaratılışın bir nedeni vardır. Her şey ve herkes bir hikmet ve hizmet için vardır.​​ Allah’a karşı sorumluluklarının olduğunu düşünmek, bilmek ve yerine getirmek istemeyenler, peygamberlerini yalancılıkla suçluyorlar.​​ Oysa, evrenin tesadüfen yaratıldığı ve insanın başıboş bırakıldığı inancı, kaçınılmaz olarak bütün ahlâkî ve insani değerlerin yozlaşması sonucunu doğurur. Öyleyse,​​ gayesiz yaşadıkları için​​ hak ettiği​​ cehennemi boylayacak olan o kâfirlerin vay hallerine!

28. Yoksa biz​​ Allah’ın davetine​​ iman edip​​ sorumluluklarını yerine getirenleri ve​​ salih ameller işleyenleri yeryüzünde bozgunculuk edenlerle​​ bir mi tutacağız? Ya da​​ günahtan sakınan​​ takva sahiplerini​​ günaha girip​​ yoldan çıkanlar gibi​​ değersiz​​ mi tutacağız?​​ Elbette ki hayır.​​ Rabbine karşı gelmekten sakınarak yasalarımıza uyanlarla, inkâr eden, yasamıza uymayan, kendi uydurdukları yasalara göre yaşayanları bir tutmayız. Böyle bir haksızlık Bizim adaletimize yakışmaz. İşte bu yüzden size, doğruyu yanlıştan ayırt etmenizi sağlayacak Kuranı gönderdik:

29.​​ Ey Peygamber! Bu​​ mübarek​​ Kur’an ayetlerini​​ hakikat arayışında olan​​ insanlar​​ kendi düşüncelerini din yapmasınlar,​​ yaratılış sebeplerini ve​​ kendilerine neler kazandırabileceğini iyice​​ düşünsünler,​​ yasalarımıza uyarak yaşasınlar​​ ve akıl sahipleri​​ onu okuyup​​ doğruya ulaşmak için​​ öğüt alsınlar​​ diye sana indirdik.​​ 

30. İşte, ibret verici bir kıssa, örnek bir Peygamber daha:​​ Biz, iman edip sorumluluklarını yerine getiren​​ Davud'a​​ mükâfat olarak​​ hayırlı​​ bir evlat olarak​​ Süleyman'ı bahşettik. O​​ da​​ sürekli Bize yönelen​​ ne güzel bir kuldu! Her tutumunda Allah'a​​ sığınan ve​​ yasalarına​​ yönelen​​ biriydi.​​ Yolunu ve yönünü hiç değiştirmedi.​​ 

31. Hani​​ Süleyman’a​​ bir​​ akşam üstü​​ savaş için hazırlanan ordusunun gücünü, kuvvetini ve ihtişamını sembolize eden,​​ bir ayağını tırnağı üstüne dikip toprağı kazıyan, öbür üç ayağıyla da yerin üzerinde çalımlı duran​​ safkan, yağız​​ ve soylu​​ koşu atları gösterilmişti.

32. Bunun üzerine Süleyman, “Muhakkak ki​​ dünya malı atlar ve​​ hayırlı güzel​​ olan her şey​​ bana Rabbimi​​ hatırlamamı ve​​ anmamı,​​ verdiği her nimeti O’nun yolunda vermemi​​ sağlar.​​ O’na ibadet ve hizmetime vesile olmasından​​ dolayı​​ ben de onları​​ severim.​​ Bu atları da yalnızca Rabb’imin rızası için seviyorum.​​ Onlar bana Allah yolunda cihat etme, zalimlere korku salma, mazlumlara ümit olma, yeryüzünde hak, hukuk ve adaleti tesis etme gibi gayelerime giden yolda vasıta oluyorlar”​​ dedi. Hatta​​ Süleyman​​ Rabbinin yüceliğini,​​ atlar​​ koşmaya başlayıp​​ gözden kayboluncaya kadar​​ atları hayranlıkla seyrederek​​ tekrarladı.​​ 

33. Hz. Süleyman;​​ “Atları​​ tutup​​ bana geri getirin” dedi.​​ Atlar, yanına getirilince​​ hemen ayaklarını ve boyunlarını okşamaya​​ yelelerini taramaya​​ başladı.​​ 

34. Andolsun biz Süleyman'ı,​​ dünyadaki saltanatın, servetin, güzelliklerin gelip geçici birer imtihan vesilesi olduğunu​​ ve​​ ölümü unutmaması gerektiği konusunda​​ hastalıkla​​ imtihan ettik.​​ Hükümranlığını zayıf düşürdük​​ ve onu tahtının üzerine​​ yaşayan ölüye benzeyen​​ bir ceset​​ gibi​​ bıraktık.​​ Süleyman hükümdardı. Tahtını öyle başıboş bırakamazdı. Çünkü onun görevi hakkı adaleti gerçekleştirmekti. Tahtını boş bırakırsa, tahtına hâkim olamazsa, hak adalet kaybolur, zulüm doğardı. Bir hükümdarın görevi her ne olursa olsun, mal sevgisini öne çıkarmak değil, tahtında oturup adaleti gerçekleştirmekti. Bilin ki tahtında mal sevgisiyle oturan hükümdarlar tıpkı birer ceset gibidirler. Süleyman ulaştığı bu hükümden dehşete düştü.​​ Nitekim Allah’ın yasası da buydu. Kimine vererek kiminden de alarak imtihan ederdi. Fakat bu benzersiz saltanatı onu şımartmadı.​​ Sonra​​ kendine dönüp toparlandı ve​​ Rabbine​​ sığınıp​​ yöneldi.​​ Zaten hep O’na yalvarıyordu.​​ Süleyman (a.s.), şiddetli bir hastalığa yakalanmak suretiyle imtihan edilmiş, hastalığı sırasında, «cansız ceset» denecek kadar zayıflamış, sonra tekrar sağlığına kavuşmuştu.

35. Hz. Süleyman:​​ Dua makamında ellerini açtı ve​​ dedi ki:​​ "​​ Sana kulluğumun bilincindeyim. Zulme ve küfre karşı gücüm yettiği kadar çalıştım. Yine de Sana layık bir şekilde hakkıyla kul olamadım. Eksik ve noksanlarım, kusur ve kabahatlerim var. Affınla, lütfunla, rahmet ve merhametinle mağfiretini isterim.​​ Rabbim​​ ne olur​​ Beni bağışla​​ davet ettiğin hayatı yaşamayı nasip eyle.​​ Ve benden sonra kimseye nasip olmayacak bir​​ mülk ve​​ hükümranlığı​​ senin yolunda hizmet etmek için, yeryüzünde hakkı, hukuku, adaleti tesis etmek için​​ bana lütfet.​​ Ki, sürekli fitne ve kargaşa çıkaran bu şer odakları karşısında dimdik ayakta durabileyim.​​ Şüphesiz, sen​​ tövbeleri kabul eden​​ çok ihsan sahibisin,​​ lütuf sahibi ve cömert olansın​​ karşılıksız bol bol verensin"​​ diyerek yalvarmıştı. 

36. Böylece biz de​​ onun duasını kabul edip, çok büyük hükümranlık verdik.​​ Rüzgârları​​ ve rüzgârı arkasına alan yelkenli gemileri,​​ kısa zamanda hedefine ulaştırmak üzere​​ onun emrine verdik.​​ Allah’ın emriyle​​ gemileri​​ dilediği yöne​​ yumuşak bir şekilde​​ akıp yüzdürebiliyordu.​​ Devleti büyüdükçe büyüdü. Rüzgârların başladığı bittiği yerler Süleyman’ın hâkimiyeti altındaydı. Ona rüzgârlardan yararlanmayı öğrettik. Değirmenler, yelkenler, gemiler, çok değişik araçlar, binalarının, evlerinin soğuması, ısınması, Süleyman’ın rüzgârları kullanma bilgisiyle mükemmel bir seviyeye ulaştı.

37. Ayrıca,​​ hizmetinde kullanmak üzere​​ şeytan gibi kibirli, dik başlı​​ inşaat ustaları ve​​ denizcilikte mahir​​ çok zeki, her şeyin altından kalkan​​ cin gibi​​ dalgıçları da onun emrine verdik.

38. Ve​​ kötülük yapmamaları için, esir edip​​ zincirlerle bağlanmış halde daha başkalarını da​​ ülkesine getirerek​​ ona hizmetkâr yaptık.​​ Sanki hepsi zincirle bağlanmış görevliler gibi Süleyman’ın emrindeydiler. Hâlbuki görünürde hiçbir zincir yoktu. Süleyman’ın adil davranışları, hakkı adaleti sağlayışı onları gönülden bağlamıştı. Süleyman’a tutkuları, bağlılıkları, zincirlerle bağlanmış kölelerden daha üstündü. Bütün hükümdarlar onları gördükçe kıskanırdı.

39.​​ Sonra da Süleyman’a şöyle vahyettik:​​ Bu​​ insanların emrinde olması,​​ sana nasip ettiğimiz iktidar ve güç sayesindedir,​​ bizim ihsanımızdır. Artık dilediğini serbest bırak veya​​ bir kısmını​​ elinde tut,​​ bu da senin bileceğin iştir.​​ Bunun bir hesabı yoktur.

40. Şüphesiz​​ geçmişten bugüne servetle sınanan birçokları, servete kul, köle olurken, Süleyman serveti verenin kulu olmayı başardı. İşte bu yüzden​​ Süleyman’ın bizim katımızda, büyük bir​​ değeri ve​​ âhirette de​​ dönüp​​ geleceği​​ güzel bir yer vardır.​​ Verdiğimiz her yetkiyi, her nimeti, her zenginliği bize güzel işler yaparak döndürürdü. O’nun tövbesi, Rabbine yakınlığı böyleydi. Sen de O’ndan ders al. Sana verdiğimiz yetkileri, nimetleri, zenginlikleri güzel bir şekilde bize döndür.

41. Ey hak yolunun yolcusu! Mücadelende sana yol gösterecek bir örnek olarak​​ kulumuz Eyyub'u da hatırla.​​ O da vaktiyle Allah adına yaptığı davete kavminin karşı çıkıp direnmesinden yaptıkları eziyetlerden kendini yorgun, bezgin, hasta hissetmeye başlamıştı​​ ​​ Hani​​ malını, ailesini ve sağlığını kaybederek büyük bir imtihandan geçen Eyyub,​​ Rabbine​​ şöyle dua etmişti:​​ "Doğrusu​​ Eyyûb gerçekten peygamber olsaydı, Allah onu hasta etmezdi diyerek,​​ insanlara vesvese veren​​ şeytan,​​ bana​​ tarifsiz​​ bir yorgunluk,​​ terk edilmişlik duygusu​​ ve azap dokundurdu,​​ Âdeta mecali tükenmiş bir hastayım, aciz ve çaresiz kaldım. Allah’ım​​ Sen bana yardım et.”​​ demişti.​​ İşte Eyyüb, yıllar süren dayanılmaz acılara sabırla katlanmış; bir kez olsun Rabb’ine isyan etmemişti.

42. Biz de çektiği dert ve sıkıntılara sabırla göğüs geren bu kulumuza, “Ey Eyyub!” diye müjdeyi verdik, “Artık sıkıntılarından kurtulmanın zamanı geldi. Ayağını yere vur​​ katımızdan​​ bir mûcize​​ olarak yerden bir pınar fışkırsın.​​ İşte hem yıkanmada kullanılacak hem de​​ şifa verici,​​ içilecek soğuk bir su​​ çıkacak, onunla sağlığına ve huzura kavuşacaksın.​​ Ya da​​ Kendini toparla, hareket et, ayağa kalkıp yola koyul. Önüne çıkan soğuk suda hem yıkan hem de içip kendine gel.” diye vahyettik.​​ İşaretimizle doğada verdiğimiz şifaları keşfetti. Kendisine azap veren hastalıklardan kurtuldu. Böylece hem kendine hem gelecek nesillere örnek oldu. Andolsun ki; yarattığımız dünyada  ​​​​ insana şifa verecek çok şey vardır. Sulardan, bitkilerden, sebzelerden, rüzgârlardan, dağlardan, ovalardan, ormanlardan, nehirlerden, pınarlardan, güneşten, geceden, gündüzden, ders alıp düşünenler için bütün bunlar da şifalar vardır.

43.​​ Böylece o da kendini toparlayıp eskisinden daha güçlü ve sabırla kavmini Allah adına, yaratılışının sebebi olan hayata davete başladı.​​ Hastalığından dolayı, mal ve evladı azalan​​ Eyyub'a​​ eski zenginliğini, sağlığını,​​ katımızdan bir rahmet ve akıl sahiplerine bir öğüt olmak üzere​​ uzun zamandır ona sırtını dönmüş olan​​ ailesini,​​ malını mülkünü​​ ve​​ onlarla birlikte bir o kadarını daha bahşettik.​​ Eyyubun​​ davetine icabet edip, etrafında toparlanarak kenetlendiler​​ ve böylece Allah’ın lütfu ile sayıları da giderek arttı. Böylece Hz. Eyyub’u sağlık, huzur ve rahata ulaştırdık.

44.​​ Bundan önce Eyyub, Allah adına yaptığı daveti kabullenmeyen ailesini cezalandırmak için hanımına yüz değnek vuracağına dair düşünmeden yemin etmişti.​​ Ardından vereceği cezanın fazla olduğunu anladı.​​ Pişmanlık içindeydi. Yaptığı haksızlığın farkına varmış tövbeyle bize​​ yaklaşmıştı. Tarafımızdan sağlığına kavuşturulduktan sonra, hanımı hakkında ettiği yemin ile ilgili olarak ona şöyle bir çözüm yolu bildirmiştik.​​ "100 buğday sapını bağla,​​ Eline bir demet​​ ekin​​ sapı​​ al da onunla​​ hanımına b ir kere​​ hafifçe​​ vur.​​ Böylece hem​​ vefakâr eşini incitmemiş​​ hem de​​ yeminini bozmadan yerine getirmiş olursun dedik."​​ Gerçekten biz onu​​ zorluklara, sıkıntılara karşı çok​​ sabırlı bulduk. Ne iyi bir kuldu. O​​ her​​ şeye rağmen​​ Allah'a yönelen,​​ O’na teslim olmuş​​ güzel​​ bir kuldu.​​ Unutma ki; kim yaptığı hatalardan kurtulmak için kolaylaştırıcı bir yol arıyorsa Rabbine yönelsin. Rabbin hiçbir insana zorluk çıkarmaz. Rabbin gönülden, samimiyetle, kendisine yaklaşanlara mutlaka yol gösterir.

45. Ey Müslüman!​​ Mücadelende sana yol gösterecek birer örnek olarak, hepsi de​​ güçlü bir iradeye ve basiretli bir​​ kavrayış yeteneğine​​ sahip kullarımız İbrahim'i,​​ oğlu​​ İshak'ı ve​​ torunu​​ Yakub'u da​​ ibret ve hikmetle hatırla.

46. Biz​​ elbette​​ Allah’ın davetine teslim olmuş​​ Müslümanları, sabırla, tavizsiz bir gayretle âhireti düşünen ihlaslı ve samimi kimseler kıldık.

47. Şüphesiz onlar bizim katımızda​​ erdemli, faziletli​​ seçkin​​ ve​​ hayırlı kimselerdendir.

48. Ey Müslüman! Yine sana örnek olarak​​ İsmail'i, Elyasa'ı ve Zülkif'i de unutma.​​ Onların​​ hepsi​​ de insanları yaratılış sebepleri olan nizam ve ahlak ile yaşamaya davet eden, zorluklar karşısında yılmadan görevlerini yerine getiren,​​ çevresine ve ümmetine karşı en​​ hayırlı kullarımızdandı.

49. Ey insanlar!​​ Bu​​ Kur’an ve​​ anlatılanlar Allah tarafından sizlere​​ bir​​ uyarı​​ öğüt​​ ve​​ hatırlatmadır.​​ Allah’a karşı sorumluluklarının bilincinde olan​​ ve bu uyarıları dikkate alıp​​ Allah’ın razı olmadığı şeylerden sakınan​​ takva sahiplerini elbette güzel bir gelecek beklemektedir.

50. Allah’a karşı sorumluluk bilinci taşıyan ve gereklerini yerine getirmek için canları ve malları ile gayret edenler için,​​ kapıları​​ ardına kadar​​ kendilerine açılmış​​ daimî güzelliklerin, mutlulukların yurdu olan,​​ iman, itaat ve cihad ehli için hazırlanmış​​ her türlü güzelliğin kaynağı​​ Adn cennetleri vardır.

51. Orada koltuklara yaslanmış olarak​​ huzurla uzanıp dinlenerek,​​ canlarının çektiği​​ pek çok meyvelerle, içeceklerle nimetlenirler.

52. Yanlarında bakışlarını yalnız eşine çevirmiş​​ kendileri ile​​ yaşıt​​ yumuşak başlı​​ eşler bulacaklar. ​​ 

53.​​ Ve Rableri onlara şöyle seslenir:​​ İşte hesap günü için,​​ Allah’a karşı sorumluluklarını bilinçle yerine getirmek için ellerinden geleni yapan​​ sizlere vaat edilen​​ Allah’ın verdiği söz​​ budur.​​ 

54. Bunlar bizim​​ sonsuza kadar​​ bitip​​ tükenmeyecek olan nimetlerimizdir.​​ 

55. İşte​​ güzel davranan​​ müminlerin​​ ödülü​​ böyledir.​​ Ve bunlar aynen yaşanacaktır. Rablerine başkaldıran, yasalarımıza uymayan azgınlar ve​​ haddini aşanlar​​ için ise kötü bir gelecek vardır.​​ 

56.​​ O​​ doğruluk ve dürüstlük sınırlarını aşanlar​​ tepetaklak​​ cehenneme girecekler. Orası ne kötü bir​​ zindan​​ ve orada​​ onları bekleyen yatak; altında ateş olan üzerindekini de yakan​​ ne kötü bir yataktır​​ 

57. İşte​​ onların cezası​​ susadıkça içecekleri, içtikçe de midelerini delecek olan​​ kaynar su ve​​ kendi yaralarından akan pis kokulu​​ irindir.​​ Hadi bakalım​​ onu tatsınlar.

58. Durun daha bu ne! Burada​​ ona benzer daha başka​​ daha beter​​ çeşit çeşit azaplar da vardır.​​ 

59. ​​ Müşrik olan zalim güçlere ve​​ küfrün elebaşlarına şöyle denir: "İşte bunlar da sizinle birlikte​​ sizi takip ettikleri için​​ küfürde​​ körü körüne​​ direnenlerdir​​ ve şimdi cehenneme girenlerdir.​​ Dünyada birbirlerini kandıranlar. Birbirlerini pohpohlayanlar. Birbirlerine alkış tutanlar. Biz Allah’ın yasalarına karşıyız diyerek birbirine arka çıkanlar. Ordularını mahkemelerini Allah’ın yasalarıyla yaşamak isteyenlerin üzerine gönderenler. Cehennemi boyladıklarında birbirlerini suçlarlar. Şirke ve küfre önderlik yapmış​​ elebaşları, vaktiyle kendilerini destekleyerek şımarıp azgınlaşmalarına sebep olan insanlara beddua eder ve​​ kendilerini suçlayan takipçilerine​​ şöyle derler:​​ Onlar rahatlık görmesinler.​​ Elbette bizim davetimize körü körüne koşup gelmeniz sebebi ile​​ bu cezayı bizim gibi hak ettiler.​​ Çünkü onlar​​ da​​ hakikati araştırmadan, bizi körü körüne takip ettikleri için​​ ateşe gireceklerdir​​ derler​​ "​​ 

60.​​ Bu defa önderlerinin arkasından gidenler dönüp onlara​​ öfke ve hışımla derler ki:​​ Buraya gelmemizin asıl sorumluları sizlersiniz, şirk nizamlarını sizler kurdunuz ve bizlere dayattınız.​​ Bizi kandırdınız. Bizi Allah’a inanmaktan, Allah’ın yasalarına göre yaşamaktan alıkoydunuz. " Hayır, asıl size bir merhaba yok.​​ Aksine siz rahatlık görmeyin.​​ Buraya gelmemizin asıl sorumluları sizlersiniz, dünyada bizi aldatıp peşinizden siz sürüklediniz, sizi adım adım izledik fakat bizi getirdiğiniz yere bakın.​​ Bu azabı bizim başımıza siz getirdiniz.​​ Sizin yüzünüzden buraya girdik.​​ Burası ne kötü bir yerdir​​ derler.

61. Manzaranın dehşeti, dünyada her türlü kötülükte yandaş olanları, ahirette birbirine düşürür ve​​ en sonunda, her biri diğerine lânetler yağdırarak​​ derler ki: "Ey Rabbimiz! Bu​​ küfür ve kötülük yolunu​​ bizim başımıza kim getirdiyse,​​ cehenneme girmemize kim sebep olduysa​​ onun​​ ateşteki azabını kat kat arttır."​​ Hâlbuki onlar yeryüzünde yaşarken birbirine destek olmuşlar. Birbirlerine alkış tutmuşlar. Çoğunluklarıyla, iktidarlarıyla, ordularıyla, yasalarıyla Allah’a karşı çıkmışlardı.

62.​​ Cehennemdeki kâfirler ve münafıklar da​​ birbirlerine dönüp,​​ şöyle derler: "Ne oluyor da​​ putlara tapmadıkları için​​ kendilerini kötü​​ ve değersiz​​ saydığımız,​​ horladığımız alay ettiğimiz mü’min ve mücahit​​ adamları​​ cehennemde​​ göremiyoruz?

63. Biz onları​​ dünyadayken küçük görüp, aşağılayıp​​ alaya almıştık.​​ Onlar bizi Allah’ın yasalarına uymaya çağırdıkça onlarla dalga geçiyorduk. Onların hayatını cehenneme çeviriyorduk. Onları yasalarımızla cezalandırıyor, zindanlarımıza atıyorduk.​​ Yoksa onlar​​ burada da biz​​ gözden mi kaçırdık?​​ Sahi nerede bunlar dikkatlerimizden mi kaçtı?​​ 

64. Ey bu dünyada, yalanlarıyla birilerini arkalarına takanlar ve dünyada birilerinin yalanlarına kolayca kananlar. Dinleyin, ey insanlar!​​ Elbette cehennem halkının birbiriyle olan bu tartışması​​ aynen​​ Kur’an’ın haber verdiği gibi​​ gerçekleşecektir.​​ 

65. Ey Peygamber!​​ Ahirette bu kötü sonu yaşayacak olanlara​​ de ki: "Ben ancak​​ sizi seven, size gelecek zarardan endişe eden​​ bir uyarıcıyım.​​ İnanıp inanmamak size kalmış bir şeydir. O hâlde, uyarıyorum:​​ İyi bilin ki: Kâinatın​​ tek ve mutlak üstünlük sahibi​​ dilediğini, dilediği zaman yerle bir edecek gücün sahibi olan​​ Allah'tan başka​​ emrine kayıtsız şartsız boyun eğeceğiniz hiçbir otorite ve​​ ilâh yoktur.​​ Yarattıklarını yönetme hakkı yalnızca​​ tek ve gerçek ilah​​ olan Allah’a aittir." Sizi O’na kulluğa çağırmaktayım.​​ Kim haksızlık yaparak hükümranlık taslarsa cehenneme atarız.”

66. Çünkü​​ O​​ düzeninin hâkimi​​ göklerin, yerin ve bu ikisi arasındakilerin Rabbidir.​​ Gökyüzünü Allah yönetsin, yeryüzünün yönetimi bize ait demeniz sadece şımarıklıktır. Allah’a isyandır. Rabbiniz çok​​ güçlüdür,​​ sonsuz kudret sahibidir, çok ama çok bağışlayandır​​ ve​​ kimi bağışlayacağını da yalnız O bilir.

67. Ey peygamber​​ De ki: "​​ Kur’an’ın bildirdiği​​ bu​​ gerçekler,​​ yeryüzünde bütün zamanların en önemli, en büyük haberini insanlığa taşıyan​​ muazzam bir mesajdır.

68. Siz ise​​ onu size getirenin olağanüstü güçlere sahip bir melek olmadığı ve benim gibi içinizde doğan, büyüyen biri olduğu için​​ hâlâ Kur’an’a gereken ilgiyi göstermemekle,​​ ondan yüz çeviriyorsunuz.​​ Kur’an size kesin olan gerçeği bildirmesine rağmen ondan yüz çevirmekle de birbirinizi ilah edinip, kula kulluk ediyorsunuz.​​ Neden inkâr edip yüz çeviriyorsunuz? Niçin Rabbinizin yasalarına uymayıp insanların uydurduğu yasalarla hayatınızı yaşıyorsunuz? Bakın işte doğru dürüst adaleti sağlayamıyorsunuz. İki de bir yasaları değiştiriyorsunuz. Yazboz yasalarla​​ hayatınızı mahvediyorsunuz. Siz Rabbinizin yasalarında bir değişiklik bulamazsınız.​​ ​​ 

69. ​​ Ey Peygamber! De ki:​​ Şunu iyi bilin: Ben de sizin gibi bir insanım.​​ Aralarında tartışan yüce bir topluluktan söz ediyorsunuz. Allah’ın insanı yaratmaya karar verdiği ve meleklerle birlikte İblis’in de bulunduğu o yerde,​​ aralarında konuştuklarından,​​ peygamber olmama rağmen​​ bana bildirilenlerin dışında​​ bir bilgim yoktur​​ ve olamazdı da.​​ Bunları nereden uyduruyorsunuz?

70.​​ Rabbim bana sen sadece bir uyarıcısın diyor. Ben bunun ötesinde bir şey bilmem. Bana ancak benim apaçık bir uyarıcı olmamdan dolayı bu​​ Yüce Toplulukta olup bitenleri anlatan bu âyetler​​ vahyediliyor."​​ Ben sadece Rabbimin bana bildirdikleriyle sizi uyarırım.

71. Onlar bilmedikleri konularda ileri geri konuşuyorlar. Onlara aldırış etme.​​ Hani Rabbin​​ o yüce mecliste, aralarında İblis​​ adındaki cinin de​​ bulunduğu​​ meleklere​​ demişti ki: "Ben çamurdan, bir insan​​ olan Adem’i yaratacağım demişti​​ 

72. Ben ona​​ insan​​ şeklini​​ ve​​ doğru ile yanlışı birbirinden ayırt etme kabiliyetleri​​ verdim. Ve​​ kendisini yeryüzünün halifesi konumuna yüceltmek için​​ ruhumdan üflediğim zaman siz onun​​ hizmetinde olduğunuzu göstermek​​ için hemen secdeye varın, O’nu yüceltin. Çünkü O Rabbinizin yarattığı varlıktır.​​ " dedim.

73. Bunun üzerine​​ İblis dışındaki​​ meleklerin tümü​​ hürmet kastı ile Âdem’e​​ topluca secde ettiler.​​ Allah’ın emrine boyun eğdiler.

74. Yalnız​​ aslen cinlerden olan​​ İblis hariç.​​ O​​ kıyâmete kadar ona düşmanlık yapacağını ilan ederek​​ büyüklük tasladı.​​ Kibirlenerek Allah’ın bu emrine itaat etmeyip secde etmedi.​​ Âdem’in üstünlüğünü kabullenmedi. Çünkü bunu gururuna yediremedi​​ ve​​ emrimize karşı çıkarak​​ itaat etmeyip​​ inkâr edenlerden oldu.

75. Allah​​ bunun sebebini çok iyi bilmesine rağmen şeytanı azarlamak için dedi ki: "​​ Söyle bakalım, kendini bir şey zanneden​​ Ey İblis! Seni kudretimle yarattığıma secde etmekten alıkoyan ne oldu,​​ verdiğim emre niçin uymak istemiyorsun?​​ Başka bir yaratık önünde boyun eğmeyecek kadar kibirli misin?​​ Söyle; kendini bir şey zannederek​​ büyüklük mü tasladın yoksa​​ kendini üstün görüp​​ hiç kimsenin önünde boyun eğmeyecek kadar​​ yüce bir varlık mı oldun?

76. Şeytan küstahlaşıp​​ dedi ki: "​​ Sen bile emretmiş olsan, insanın önünde asla eğilemem.​​ Çünkü​​ ben o insandan​​ daha​​ üstünüm.​​ Çünkü​​ beni​​ daha​​ üstün olan​​ ateşten onu ise​​ değersiz bir​​ çamurdan yarattın."​​ Hürmet ve itaat bana layıktı.

77.​​ Yaratılanlar arasında üstünlük hastalığı ve ırkçılığın ilk öncüsü olan​​ İblis’in bu küstah tavrı karşısında​​ Allah dedi ki:​​ "​​ Sen böyle bir makamda bulunmaya layık değilsin.​​ Melekler arasında yaşamaya hakkın yok senin.​​ Öyleyse çık o​​ cennetten,​​ sen artık​​ gözden düşmüş,​​ gazabımı hak etmiş ve rahmetimden​​ kovulmuş birisin.

78. Ceza​​ yani​​ Kıyamet​​ gününe kadar lanetim senin​​ ve sana benzeyenlerin​​ üzerinedir.​​ Kıyametten sonra, lânet ile birlikte en şiddetli azaplar ile karşılaşacaksın.

79. İblis de​​ tevbe etmek yerine hatasında ısrar ederek: "Ey Rabbim! Öyleyse insanların​​ tekrar​​ diriltilecekleri güne kadar,​​ onları saptırıp azdırmam için​​ bana süre ver​​ de önünde eğilmemi istediğin şu varlığın ne kadar değersiz ve önemsiz olduğunu göstereyim​​ dedi.

80. Allah​​ ona​​ dedi ki: "O halde​​ şu imtihan dünyasında​​ sen​​ Benim belirleyip bildiğim bir vakte kadar​​ süre tanınanlardansın.

81. Ancak Benim tarafımdan​​ Bilinen zamanın dolacağı​​ güne​​ yani​​ Kıyamete​​ kadar​​ sana fırsat tanınmıştır.​​ Allah dileseydi İblisi oracıkta yok edip işini bitirebilirdi. Fakat sonsuz ilim ve hikmeti gereğince, İblis’e istediği süreyi verdi.

82. Bunun üzerine İblis​​ dedi ki: "Senin yüceliğine​​ kudretine​​ yemin olsun ki, muhakkak​​ Senin davetini umursamayanları ve​​ onların tümünü,​​ Sana başkaldırmalarını sağlayıp​​ azdıracağım.​​ Bil ki sana inanmakta şüpheye düşmüş, aklına, nefsine uyarak kendi ilkelerine, kendi yasalarına göre yaşayan, senin yasalarına karşı çıkanların hepsini azdıracağım. Onlar her fırsatta sana isyan edecekler. Azgınlıklarının doruk noktasına ulaşacaklar. Ordularıyla, mahkemeleriyle, yasalarıyla, adamlarıyla birlik olup, yoluna karşı çıkacaklar. Kendi ilkelerini, kendi yasalarını toplumlara dayatarak zorla hâkim kılacaklar. İnsanların haklarını çalıp zulmedecekler.

83. Ancak onlardan​​ sana yürekten bağlanan​​ yalnızca Seni Rab ve ilah edinen ve davetine iman eden, dininde ve davasında sadık olan​​ ihlasa erdirilmiş kulların hariç.​​ Onların üzerinde benim bir etkim ve yaptırım gücüm olamaz. ​​ Onlar benim tuzaklarıma düşmezler, onları yoldan çıkaramam.

84. Allah​​ da İblis’e​​ dedi ki: "İşte bu gerçektir ve ben gerçeği söylerim.​​ Bir başka doğruyu daha söyleyeyim:

85. Ey İblis!​​ Andolsun ki, ben cehennemi seninle ve onlardan sana uyanlarla dolduracağım.​​ Sizler yarattığım varlıklara değer vermediniz. Yasalarımı çiğneyerek zulmettiniz. Şımarıklığınız, azgınlığınız, toplumlara zulüm, kan, gözyaşı oldu. Elbette bunun cezası büyük olacaktır. Topunuzu cehenneme atacağım! Ateşte yanacaksınız!” dedi.​​ O halde​​ Ey insan tarafını seç. Şu imtihan dünyasında iki yol vardır. Âdem ve diğer bütün peygamberlerle sembolize edilen yol; Allah’ın razı olduğu ve sonu cennete çıkan yoldur. İblis ve onun etkisinde kalan Firavun ve nemrutlarla temsil edilen yol, Allah’ın razı olmadığı ve sonu cehenneme çıkan yoldur.

86. Ey Peygamber! Bütün uyarılara rağmen hakikatten yüz çeviren zalimlere​​ ve senin hâlâ maddî bir beklenti içinde olmadığını anlayamayanlara gelince onlara​​ De ki: "Ben​​ bana vahyedilen bu gerçekleri​​ size iletmemden​​ dolayı,​​ sizden bir ücret,​​ hiçbir karşılık​​ istemiyorum.​​ Ayrıca​​ kendiliğimden peygamberlik iddiasıyla ortaya çıkarak,​​ bana vahiy gelmediği halde, geldi diyerek,​​ liderlik hırsıyla sahte iddialar peşinde koşan ve​​ sizleri​​ zorla yükümlülük altına sokan​​ sahtekâr​​ birisi de değilim.​​ Olduğumdan başka türlü de görünmüyorum. Görevim sadece tebliğ etmektir. Aranızda geçirdiğim bir ömür ve size tebliğ ettiğim bu eşsiz kitap, bunun en açık delilidir.​​ 

87. Benimle gönderilmekte olan​​ Bu​​ Kur’an bütün insanları yaratılışlarının sebebi olan Allah merkezli bir hayatı yaşamaya davet eden bir kitap ve​​ kıyâmete kadar​​ bütün insanlık için bir öğüt​​ bir​​ hatırlatma ve​​ temel anayasadır.​​ Eğer bu uyarıya kulak vermeyecek olursanız, o zaman şunu iyi bilin:

88. Onun haberlerinin doğruluğunu​​ onun davetinin ne kadar önemli olduğunu​​ bugün olmasa bile yarın​​ kimini dünyada, kimini âhirette​​ ama​​ bir süre sonra​​ muhakkak​​ öğrenip​​ bileceksiniz.​​ Ama iş işten geçmiş olacaktır. Sizler istediğiniz kadar yalanlayın. Anlatılanlar başınıza geldiği gün eyvahlarınız hiçbir işe yaramayacaktır.