TaHa Suresi

2. Ey Resûlüm! Kur’an’ın mesajının insanlara ulaşması için gösterdiğin gayreti ve bu uğurda yaşadığın sıkıntıları biliyoruz. Biz sana Kur’an’ı o kâfirlerin söz ve davranışlarından dolayı üzülüp güçlük çekmen ya da tebliğ görevinde senin mutsuz olman için indirmedik. Onları illa da inandırmak gibi bir görevin yok. Sana yapamayacağın bir görev yüklemiş de değiliz. Onun için kendini zorlama. Okuduğun ayetlere karşı insanların duyarsız olmalarına aldırış da etme. Onların cahilce tavırları seni üzmesin. Sen onlara sadece Kur’an’ı oku, inkâr edenleri ise bana bırak.

3. Onu ancak razı olmadığı şeyleri yaparsak sevgisini kaybederiz düşüncesiyle, içi titreyerek Allah’tan korkanlar ve yaratılışının sebebini düşünüp Allah’a karşı sorumluluklarını bilmek isteyenler için bir uyarı ve öğüt olarak indirdik. Ancak ayetlerimizden öğüt alanlar kendilerini düzeltip hayatlarını ayetlerimize göre kurarlar. Senin görevin, ilahi mesajı tebliğ etmek, Allah’tan ve hesap gününden korkan kimseleri uyarmaktır.

4. İnkâr edenler ne derse desin! Bu Kur’an yeri ve yüce göklerin yaratıcısı ve mutlak hâkimi olan Allah tarafından, insanlara öğüt vermen ve hidayetlerine vesile olman için peyderpey indirilmiş bir kitaptır.

5. Rahman olan Allah ilmin, adaletin ve kudretin kaynağıdır. O gökleri ve yeri, insanın yaşamasına hazır hale getirdikten sonra, yarattıklarına kurduğu nizam ve yasalarla hükmetmiştir. Mutlak kudret ve hâkimiyetinin sembolü olan Arş’ı kuşatmıştır. Yarattığı her şeyin kanununu koymuş ve onlar üzerinde egemenlik tahtına kurulmuştur.  Kâinatın kumanda merkezi ve her zerresi O’nun hükmündedir.

6. Göklerde yerde ve bu ikisinin arasında hatta toprağın altında bulunan ne varsa hepsi O’nundur, her şeyin tek yaratıcısı ve gerçek sahibi Allah’tır. İnsanların dünyada mal mülk edinmelerinin, Rabbinin katında hiçbirinin geçerliliği yoktur. Çünkü o mala mülke sahip çıkanın da sahip çıktıklarının da gerçek sahibi biziz.

7. O’nun mülkünde her şey kaydedilir. Sen Rabbine dua ederken sözünü ve sesini açıktan söylemiş olsan da düşündüklerini, inandıklarını içinde gizlesen de Allah için fark etmez. Çünkü muhakkak O gizliyi de henüz içinden dahi geçmemiş olan fısıltıyı da ondan daha gizlisini de bilir. Hiçbir şey O’ndan saklanamaz. Bunun için bağırarak dua etmene de lüzum yok, huzur ve ihlâsla dua etmen yeter.

8. Ey insanlar! Şüphesiz sizin fıtratınıza en uygun olan hayat tarzını yalnızca Allah bilir. Allah O’dur ki, gelmiş geçmiş bütün Peygamberler ve kutsal kitaplar “O’ndan başka hiçbir gerçek ilâh yoktur” gerçeğini dile getirmiş ve bu temel prensiplere dayalı bir inanç sistemi ortaya koymuşlardır. Rabbinden başka otorite yoktur. Yarattığı insanlar üzerine hiç kimse kendi yasalarıyla hâkimiyet kuramaz. Bilin ki en güzel isimler ve en mükemmel nitelikler yalnızca O’na mahsustur. Onun için güzel isimlerle Rabbinize yaklaşın!

9. Ey Resulüm. Senden önce de peygamberler bu hak dava uğrunda çok büyük sıkıntılara ve eziyetlere katlanmışlardır. Senin şu müşriklere karşı verdiğin, tevhid mücadelesinin bir benzerini Firavuna karşı veren Musa’nın başından geçen olayların haberi sana geldi mi? Sana şimdi Musa’nın yaşadıklarının bir bölümünü bildireceğiz.

10. Hani o on yıla yakın kaldığı ve adeta peygamberliğe hazırlık için Şuayb Peygamberden manevî eğitim aldığı Medyen ’den, gecenin bir vaktinde ailesiyle birlikte ülkesi olan Mısır’a yolculuk ediyordu. Gece vakti yolunu kaybetmiş ve Sina Dağı’nın eteklerinde yanan bir ateş görüp ailesine şöyle demişti: “Siz bekleyin. Sanki şu dağın yamacında bir ateş gördüm, gidip o ateşin olduğu yere bir bakayım. Umarım ısınmak için o ateşten size bir kor getirir yahut ateşin yanında yol tarif edecek birisini bulabilirim ” demişti.

11. Ateşin yanına gelince ona: “Ey Musa!” diye tarafımızdan seslenildi.

12. “Ben, şüphesiz gelecekteki misyonuna hazırlanman için, seni terbiye eden Rabbinim. Vazifeye koyulmanın vakti geldi. Nefsi-dünyevi bağımlılıklarını bırak, ayakkabılarını çıkar, sana ayak bağı olan, seni yolundan alı koyan, sana yük olan şeylerden kurtul. Çünkü sen artık Sina Dağı’nın eteklerindeki mukaddes vadi olan Tuva’dasın.

13. Ben seni peygamber olarak seçtim. Şimdi sana vahyettiklerimi dikkatlice dinle, tebliğ ve tatbik et, şunu bil ki vazifen ağırdır.

14. Şüphesiz ben kâinatı ve içindekileri yaratan, nizamlarını kurup yasalarını oluşturan Allah’ım. Ve gerçek ilah Benim. Yarattığım her şey şahittir ki, yasalarıyla insanları yönetecek Benden başka ilâh yoktur. Şu hâlde yalnızca bana kulluk et, bu gerçeği hatırlamak, benimle bağını güçlü tutmak ve beni anmak için hakkıyla namaz kıl ve bana itaatini aksatma. Beni dinle ve emirlerimi yerine getir. Sana göndereceğim bilgilerle kendini bilinçlendir. Huzurumda bana hesap vererek kendini sorgula ve yanlışlarından tövbe et. Sana vahyolunan öğütleri anla ve insanlara ulaştırmak için gayret et.

15. Muhakkak kıyamet ansızın kopacaktır ve ardından da insanlar yeniden diriltilip, dünya hayatlarını kime ve neye göre yaşamış olduklarından hesaba çekilecektir. Böylece de hak ettiklerinin karşılığını göreceklerdir. Bu öyle büyük bir hakikattir ki, herkesin gösterdiği çabanın karşılığını en âdil biçimde görmesi için. Onun vaktini kimseye bildirmedim. Gizledim ki insanlar dünya yaşamını özgürce kursun ve iyiyi kötüyü seçerek yaşasın. İnsanları dünya yaşamından verecekleri hesapla uyarıyorum ki; ona göre davransınlar.

16. Hesap gününü yok sayarak inanmayıp da kendi arzusuna uyan ve isteklerinin peşinden koşanlar seni ona inanmaktan ve gerçekleri anlatmaktan alıkoymasın ve sakın seni bu konuda yanıltıp, aldatmasın. Yoksa onlara uyarsan onlarla birlikte sen de helâk olursun.

17. Bu öğütlerin ardından Allah, Musa’ya, peygamberliğini kanıtlayacak ayrıcalığı bildirmek için şöyle seslendi: Şu sağ elindeki nedir, ey Musa?”

18. Musa da dedi ki: “O benim asamdır. Yürürken yorulunca ona dayanırım. Onunla koyunlarım için ağaçlardan yaprak silkelerim ve daha başka birçok iş görürüm diye cevap verdi.”

19. Bunun üzerine Allah: “Onu yere bırak, ey Musa diye buyurdu.”

20. Musa değneğini yere atınca o asa, birden kıvrılıp hareket eden bir yılana dönüşüverdi. Hâlbuki Musa onunla hayatını kazanıyor ve yaprak silkeleyerek hayvanlarını besliyordu. Niçin kendini sokmak isteyen yılan gibi kendine doğru koşuyordu? Düşünmeye başladı. Sağ el gücün iktidarın sembolüydü. Musa’nın kendisi için kurduğu hayat, hayvanlarını beslemek ve yaşamı için onlardan yararlanmaktan ibaretti.

21. Allah gördüğü durumdan korkuya kapılan Musa’ya dedi ki: “ Korkma! Onu eline al ve tut. Göreceksin ki onu tekrar eski haline döndüreceğiz. Şimdi Rabbinin hidayetiyle karşı karşıyasın. Rabbinin hidayetinden öğüt alanlar, dünya hayatına yeni başlamış gibidir. O nedenle şu anki durumun ve geçmişin seni korkutmasın. Senin dayandığın şeyler, kurduğun, yaşadığın hayatın esasları bundan böyle Rabbinin öğreteceği esaslar olacaktır.

22. Ey Musa! Şimdi de daha büyük mucizelerimizi sana göstermemiz için elini koynuna sok. Elini geri çıkardığında başka bir mucize olarak, gözleri kamaştıracak derecede kusursuz ve bembeyaz bir ışık çıktığını göreceksin. Elini vicdanına koy ve ayetlerimle iyi bir iç hesaplaşma geçir. Yanlışlarından arın ve seni bir hastalık gibi tüketecek günahlardan kurtul. Ayetlerimin gösterdiği esaslar olan asa ile karanlıklardan aydınlığa çık! O zaman günahlardan arınmış, ayetlerimle bilgilenmiş ve bilinçlenmiş olarak insanların huzurunda parlayacaksın. Böylece ayetlerimle bir insan nasıl temizlenir, nasıl iyi bir insan olur, nasıl insanlık için yol gösterici olur görsünler.

23. İşte böylece vazifene başlamadan önce sana, büyük mucizelerimizden bazılarını, seni o vazifeye hazırlamak için göstermiş oluyoruz. Ayetlerimle arınıp kendini bilinçlendirirsen, sana başka ayetlerimizi de gösteririz. Hiç ummadığın hayalini bile kurmadığın bir hayat veririz.

24. Ey Musa! Artık Allah tarafından peygamber olarak seçilip görevlendirildiğini anla ve şimdi Firavun’a git. Onu bir tek Allah’a kulluğa, imana ve insafa davet et. Çünkü o kendisini ilah zannederek iyice azdı dedi.”

25. Bunun üzerine Musa, tebliğe başlamadan her dava insanının yapması gerekeni yaptı ve dua için ellerini açıp dedi ki: “Rabbim, bu ağır görevi başarmam için bana cesaret, kararlılık ve özgüven bahşet. Benim göğsüme gönlüme genişlik ve ferahlık ver. Benim göğsümü aç ki hayatımla ilgili beni dünyaya bağlayan düşüncelerden sıkıntılardan arınayım.

26. Bu vazifenin zor olduğunu biliyorum. Yıllarca Firavun kavminin arasında kaldım. Onların nasıl zorba bir topluluk olduğunu bilirim. Ne olur bana verdiğin Risalet görevimi kolaylaştır.

27. Maksadımı en güzel şekilde ifade edebilmem için dilimden kekemeliği giderip düğümü çöz, ki Firavunun yanında bocalamayayım ve konuşma kabiliyetim de artsın.

28. Böylece hakikati tebliğ edeceğim insanlar tarafından söyleyeceklerim daha iyi anlaşılsın.

29. Ey Rabbim! Ne olur bana vezir olarak ailemde bir yardımcı ver.

30. Kimi istiyorsun dersen; mesela hitabeti benden daha iyi olan kardeşim Harun’u yardımcı olarak görevlendir.

31. Benim arkamı onunla güçlendir ve gücümü pekiştir.

32. Onu işimde ortak olarak destekçi kıl ki görevim kolaylaşsın.

33. Kardeşim Harun Firavunluk kültürüyle büyümedi. Benim bocaladığım yerlerde bana destek olur.

Böylece seni daha çok tesbih edelim ve yüceliğini tüm dünyaya ilan edelim.

34. Ve senin gerçek Rab ve ilah olduğunu daha iyi anlatıp sürekli seni analım. Emrini ve hükümlerini yerine getirip şükredelim.

35. Şüphesiz sen bizim her halimizi her an bilmekte ve görmektesin.

36. Allah Musa’nın bu isteğini kabul etti ve şöyle buyurdu: “ Duanı kabul ettim. İstediklerin sana verilmiştir, ey Musa! Harun da sana yardımcı olarak görevlendirildi.

37.  Bildiğin gibi biz sana daha öncede nimetler bahşedip lütuflarda bulunmuştuk. Şimdi geçmişini bir hatırla bakalım; hatırla ki, seni o günlerden bugünlere getirmeye Kâdir olan Rabbinin, gelecekte nelere Kâdir olacağını da anlayasın.

38. Hani sen daha küçücük bir bebektin, bir zaman İsrâiloğullarından her doğan erkek bebek Firavunun emriyle öldürülürken, seni yeni doğurmuş olan annen “Seni nasıl kurtaracağını” bilememiş ve telaşa kapılmıştı. Oysa senin, bu kutsal görev için yaşaman gerekiyordu. Bunun için, Biz seni Firavunun askerlerinden kurtarmak üzere, yapması gereken şeyi annene ilham ederek şöyle vahyetmiştik:

39. “Onu tabut şeklinde küçük bir sandığa koyup Nil nehrine bırak. Suyun akıntısı onu kıyıya ulaştıracak. Hem benim düşmanım hem de ileride o bebeğe düşman kesilecek biri onu alacaktır.” Gözetimim altında merhametle yetiştirilmen ve olgunlaşman için tarafımdan sana gönülleri cezbeden bir şirinlik ve sevimlilik verdim. Seni gören Firavun ve ailesi seni sevmek için birbiriyle yarıştılar.

40. Hani seni nehirde bulup saraya getirdiklerinde sen hiçbir kadının sütünü emmemiştin. O sırada nehir boyu sandığı takip edip olup biteni uzaktan izleyen kız kardeşin de Firavun’ a gidip: “Ona bakıp sütannelik yapacak birini size bulayım mı?” diye söylemişti. Böylece kısa bir hasretin ardından yüzü gülüp içi rahatlasın ve daha fazla üzülmesin diye tekrar seni annene kavuşturmuştuk. Saraylarda büyüdün. Hatta erişkin bir yaşa gelince, bir kavga sırasında sen kavminden birini korumak isterken kazayla suçsuz bir adamı öldürmüştün. Fakat ölen kişi Mısırlı olduğu için Firavun’un adamları peşine düşmüşlerdi ve seni şehirden çıkarmıştık. Pişmanlık içerisinde Allah’a yalvarıp tövbe etmiştin. Tevbeni kabul etmek suretiyle seni bu talihsiz olayın sıkıntısından kurtarmış ve çeşitli sınavlardan geçirerek yetiştirip olgunlaştırmıştık. Seni saraylardan aldık, dağlarda çoban yaptık. Çobanlık yaptığın esnada Medyen halkı arasında yıllarca kaldın. Sonra da tâ ezelden belirlenmiş bir takdir gereği bugün bu makama geldin, ey Musa!

41. İşte bu hazırlık döneminin ardından seni kendim için elçi olarak seçtim ve üstün meziyetlerle donatıp hazırladım.

42. Haydi şimdi, Hârûn’u bul ve yaşadıklarını ona anlat. Sonra sen ve kardeşin ayetlerimle ve sana bağışladığım mucizelerle Mısır’daki Firavun’a gidin ve asla benim vahyimin belirlediği yoldan ayrılmayın. Sakın emirlerimi yerine getirmek ve Firavun’la beraberindekileri, yalnız Benim ilahlığıma davet konusunda gevşeklik göstermeyin.

43. Evet, ikiniz birden o nankör ve küstah Firavun’a gidin. İsrailoğullarına yaptığı zulümden vazgeçip, emirlerime itaat etmesi için onu uyarın. Çünkü o gerçekten sınırı aştı ve azdı.

44. Ona insanların yaratıcısı Allah’ın onların gerçek Rabbi ve ilahı olduğunu, dolayısıyla insanlar üzerinde nizam kurma ve ahlak kuralları belirleme yetkisinin yalnızca Allah’a ait olduğunu tebliğ edin. Bunu yaparken de erdemli, nezaketli bir üslupla hitap ederek yumuşak söz söyleyin ki mesajınız üzerinde etkili olsun. Siz bilemezsiniz. Belki böylece aklını başına alıp öğüt alır veya ilahî azaptan ve zulüm yapmaktan korkar da azgınlıktan vazgeçip gerçeğe yönelir.

45. Bu ilahî tavsiyeden sonra iki kardeş sarayın yolunu tuttular. Fakat içlerinde hâlâ birtakım endişeler vardı. Bu nedenle dediler ki: “Rabbimiz! Biz senin adına yapacağımız bu davete karşılık onun bize karşı, şiddet uygulayıp aşırı derecede kötü davranmasından ya da iyice azmasından korkuyoruz.”

46. Allah da onlara dedi ki: “ Koltuğunun altına soktuğunda bembeyaz olan elini ve yere attığında yılana dönüşen değneğini hatırla. Bir kere daha bilin ki; onun arkasında binlerce kişi olsa da sakın korkmayın! Çünkü ben yardımım ile sizinleyim. Ben her şeyi duyuyor ve görüyorum ve sizi koruyup gözetliyorum.”

47. Haydi durmayın doğruca ona gidip deyin ki: “Biz Rabbinin iki elçisiyiz. Seni de bizi de bütün bir kâinatı da yaratıp terbiye eden O’dur. Allah’ın kulları üzerindeki baskı ve zulmünden vazgeç, İsrailoğullarını özgür bırakıp bizimle birlikte bize vaad edilen topraklara gönder. Artık köle muamelesi yaparak onlara işkence etme. Çünkü onların da senin de bizim de Rabbimiz ve ilahımız yalnızca Allah’tır. Şüphesiz biz sana Rabbinden hak peygamber olduğumuzu gösteren bir mucize getirdik. Eğer kurtuluşa ulaşmak istiyorsan, Allah’ın gösterdiği yolda yürümelisin. Bizler Allah adına, seni ve beraberindekileri gerçeğe yani, yaratılış sebebiniz olan, sınırlarını Allah’ın belirlediği bir hayatı yaşamaya davet ediyoruz. Şunu iyi bil ki, doğru yolda olup hidayete uyanlara selam olsun. Dünyada ve ahirette selamet ve mutluluğa ancak bu davete uygun yaşamakla ulaşılabilir. Ancak Rabbinin ayetlerine inananlar, emirlerine uyanlar ve yasalarına göre yaşayanlar kurtulur.

48. Ey Firavun! Doğrusu bize vahyedilen bilgilere göre ahiretteki korkunç azap, kesinlikle Allah’ın elçilerine karşı çıkıp yalanlayanların ve Rabbimizin davetine iman etmekten yüz çeviren zalimlerin üzerine olacaktır.”

49. Kendi üzerinde başka bir otorite tanımayan Firavun, Musa ile Harun’un söylediklerini dinledikten sonra, haddini aşarak ve alaylı bir üslupla dedi ki: “ Bu halkın en yüce Rabbi benim. Benden büyüğü yok.” Gerçek bu iken, şimdi söyleyin bana, Sizi yetiştiren Rabbiniz de kimmiş, ey Musa?”

50. Musa da buna şöyle cevap verdi: “Rabbimiz var olan her şeye yaratılış biçimini veren, sonra da varlık gayelerine uygun olarak nasıl yaşanılacaüını öğretip doğru yola iletendir. Her şeyi olmasını takdir ettiği gibi yaratan ve sorumluluklar yükleyip sonra da bundan hesaba çekecek olan Allah’tır.” Kulağa duymayı, göze görmeyi, balığa yüzmeyi ve ağaca çiçek açıp meyve vermeyi öğreten Allah, işte bize de ayetleriyle kendisine kulluk etmeyi öğretiyor. Rabbimin ayetleriyle bildirdiği ve yasalarıyla hükmettiği yoldan daha doğru bir yol yoktur.

51. Fakat kendini âciz bırakan bu cevap karşısında şaşkına dönen Firavun, konuyu değiştirmek amacıyla Musa’ya dedi ki: “ Peki öyleyse, bu tebliğden önce Allah’tan başka Rab ve ilahlar edinerek yaşamış olan kavimlerin durumu ne olacak? Onlar da mı azaba uğratılacak? Sizin bana getirdiğiniz bilgilerden onların haberi yoktu. Rabbin neden onlara doğru yolu göstermedi? Onlar akılsız mıydı ki sen bizim atalarımıza hakaret ediyorsun. Eğer onlar cehennemlikse, her şeye yolunu gösteren Rabb’in onları neden doğru yola iletmedi? Yok cennetlik iseler, o hâlde biz neden cehennemlik olalım? ”

52. Musa bu sorulara soğukkanlı bir şekilde şöyle cevap verdi: ” Rabbim hiç kimseye zerre kadar haksızlık yapmaz. Onların şaşmaz bilgisi Rabbimin yasalarıyla belirlenmiştir ve onlar hakkında en doğru hükmü verecektir. Bütün hayatları, sevapları ve günahları, O’nun katında levh-i mahfuz adı verilen bir kitapta kayıtlıdır. Bu, gayba ait bir meseledir ve ben bunu bilemem. Hiç endişen olmasın haklarında ne karar verileceğini yalnızca O bilir. Benim Rabbim hiçbir konuda asla yanılmaz ve hiçbir şeyi unutmaz.

53. Mûsa sarayda yankılanan gür sesiyle, Rabb’inin ayetlerini okumaya devam etti. O öyle bir Allah’tır ki, siz kullarının rahatı için yeryüzünü, hızla döndüğü halde sarsılmayasınız diye, adeta bir döşek gibi yapmış, hayatınızı kolaylaştırmak için de size yollar ve geçitler açmıştır. Hayatın devamı için gökten bulutlar vasıtasıyla yağmuru yağdıran da O’dur.” Peki o yağmur inince, şu ölü topraktan bitkileri çıkaran kim? Bu konuda Rabbimiz şöyle diyor: Böylece o su ile topraktan çeşit çeşit bitkileri çifter çifter çıkardık ki hem insanları hem de hayvanları nimetlerle besledik.

54. Bütün bu ürünlerden, Benim ikramım olarak yiyin ve hayvanlarınızı besleyin. Şüphesiz bunda kötülüklerden sakınan akıl sahipleri için, Allah’ın kâinatta ne varsa hepsinin Rabbi ve ilahı olduğuna dair apaçık deliller ve ibretlik dersler vardır. Allah’ın kudretine ait bu delilleri, ancak, aklını kullanıp düşünenler anlar.

55. Ey insanlar! Niçin düşünmezsiniz? Sizi topraktan yarattık, ölümünüzle birlikte yine toprağa döndüreceğiz ve baharda türlü türlü bitkileri topraktan çıkardığımız gibi bir kere daha çürümüş ve dağılmış bedenlerinizi ve ruhlarınızı diriltip zamanı gelince oradan mahşere çıkaracağız. Topraktaki dirilişi görmüyor musunuz? Şaşıp kalmayasınız diye uyarıyoruz!

56. Andolsun ki yapılan bu tebliğ ile yaratılışının sebebi olan hayat nizamına davet için bütün bu delillerimizi ve mucizelerimizi Firavun’a gösterdik. Fakat o müşrik ve kâfirlikte inatla direnerek peygamberlerimizi ve onların tebliğ ettiklerinin hepsini yalanladı ve inkarcılıkta ayak diretti.

57. Firavun zulüm saltanatının yıkılacağı kuşkusuyla ve yandaşları nezdinde Mûsâ’nın büyük bir tehdit olduğu algısını uyandırmak için Musa’ya dönüp dedi ki: “ Ey Musa! Asıl amacın ne? Yoksa sen, sihir marifetinle bizim nizamımızı ortadan kaldırıp ülkemizi ele geçirmek ve malımızdan mülkümüzden edip yönetime el koymak için mi geldin?

58. Eğer öyle bir amacın varsa muhakkak ki biz de sana karşı benzer ve daha etkili bir büyü getireceğiz. Böylece senin bu oyununu bozup, çürüteceğiz. Senin niyetin insanların kafasını karıştırıp ikilik çıkarmak. Büyüleyen sözlerinle insanları kandırıp düzenimizi bozmak. Şimdi kendine güveniyorsan, sen bir buluşma vakti belirle. Sihir yarışması için ikimizin de itiraz etmeyeceği uygun bir yer olsun ki, herkesin gözü önünde seninle kozlarımızı paylaşıp hesaplaşalım.

59. Musa bu durumu, insanlara hakkı ve tevhidi anlatmak için bir fırsat bildi ve ilâhî vahyin yönlendirmesiyle Firavun’a dedi ki: “ Peki buluşma ve haklılığımızı ispatlama vaktimiz, ülkenin bayram günü ve herkesin panayırda toplanacağı kuşluk vakti olsun ki insanlar gerçekleri görüp anlasın.” Firavun da bu teklifi kabul etti, amacı Mûsâ’nın itibarını halkın gözü önünde sıfırlamaktı.

60. Bunun üzerine teklifi kabul eden Firavun, oradan ayrılıp gitti. Musa’ya karşı tuzak kurmak üzere hilesini gerçekleştirecek en usta sihirbazlarını sarayında topladı ve adamlarına talimatlar verip hazırlıkları gözden geçirdi. Hep birlikte Musa’nın esas aldığı bilgileri çürütecek planlar yaptılar. Nihayet belirlenen zamanda buluşma yerine geldiler. Bütün halk olanları duymuş merakla bekliyordu. Bugüne kadar Firavuna, Firavunluk düzenine kimse bir şey diyememişti. Musa’nın cesaretine hayran kalmışlar ve Firavunun adamlarının da ne yapacağını merak ediyorlardı.

61. Musa bir peygamber olarak onları dinine davet etti. Onlar da Firavun gibi Mûsâ’yı yalanladılar. Bunun üzerine Mûsâ, karşısındaki sihirbazları uyarmak için onlara dedi ki: “Benim bir sihirbaz değil de Allah’ın peygamberi olduğumu biliyorsunuz. Firavun ‘un oyununa gelip de sihir numaraları yaparak insanları aldatmaya ve Allah’ın peygamberini yalanlamaya kalkışmayınız. Sırf Firavun’un gönlü olsun diye sihir yaparsanız, yazıklar olsun acırım size! Allah’tan başkalarını da Rab ve ilah edinip, onları Allah’a ortak koşmakla hem kendinize yazık eder hem de Allah’a nankörlük edip, isyan ve iftira etmiş oluyorsunuz. Doğrusunu bildiğiniz halde, Allah’a karşı yalan uydurmayın. Sonra vazgeçip de Allah’ın sizleri yaratma sebebi olan hayat nizamına uymayı kabul etmezseniz, Allah sizleri korkunç bir azapla cezalandırıp, sizin kökünüzü kurutur. Şüpheniz olmasın ki Allah’a eş ve ortak koşmak suretiyle Allah’a iftira edip, yalan uyduran ve Allah’ın davetini kabul etmeyenler, eninde sonunda perişan olur ve baştan kaybetmiş demektir.

62. Başlangıçta çok hevesli olan büyücüler, Musa’nın bu cesur sözleri üzerine bir an için tereddüde düştüler ve endişe edip bu işten vazgeçmek istediler. Bunun üzerine ona nasıl bir sihirle karşılık verecekleri hususunda yapacakları işleri aralarında yeniden tartıştılar. Durumu gören Firavun ve adamları olaya müdahale ederek sihirbazlarla gizlice konuştular.

63. Ve halka karşı Firavunun hoşuna gidecek bir açıklama yapmaya karar verip dediler ki: “ Bu Musa ile kardeşinin niyeti apaçık ortaya çıktı. Mûsâ ve kardeşi kesinlikle büyücüdürler. Bize yol gösteren Firavuna karşı çıkarak Firavunluk düzenini yıkmak istiyorlar. Bunlar muhakkak peygamber değil, düpedüz sihirbazdırlar. Bizim tahmin ettiğimiz gibi, büyüleriyle halkı ayaklandırıp yönetimi ele geçirmek, sizi yurdunuzdan çıkarmak ve sizin mevcut nizamınızı yıkıp, ülkeyi kendi istedikleri gibi yöneterek örnek dininizi ortadan kaldırmak isteyen iki büyücüdür diyerek Musa hakkındaki kararlarını kesinleştirdiler.

64. Firavun, sihirbazlara şöyle dedi: Öyleyse büyü ile ilgili bütün hünerlerinize iyi karar verin. Sonra aranızda görüş birliğine varın. Zira bugün üstün gelen, zafer kazanmış olur.

65. Bu tarz bir hile ve oyun kuran sihirbazlar Musa’ya dediler ki: “ Kim önce başlasın Ey Musa! Ya sen hünerini önce göster ya da biz gösterelim!” Sen mi dayandığın bilgileri, ilkeleri, ortaya koyacaksın yoksa biz mi ortaya koyalım.

66. Musa kendinden emin bir şekilde sihirbazlara: “ Buyurun önce siz başlayın da hünerlerinizi görelim” dedi. Bunun üzerine sihirbazlar öyle acayip hünerler ortaya dökmüşler ve halkın gözünü büyülemişlerdi ki, onları dehşet ve korku kaplamıştı. Böylece büyük bir sihirbazlık gösterisi yapmışlardı. Sihirbazlar ellerindeki ipleri ve sopaları yere attılar. Onların attıkları ipler ve sopalar sihirbazlık hilesi ile yılan gibi hızla hareket ederek Musa’ya sanki yürüyormuş gibi göründü. Firavunun adamları bütün maharetlerini ortaya koydular. Halk onların ardı ardına söylediklerinden etkilendi. Yaşadığı düzen olmazsa başlarına ne geleceğini düşünmeye başladılar. Konuşmacılar bir yandan Firavun düzeninde elde ettikleri yaşam haklarından, diğer yandan düzene uymazlarsa başlarına geleceklerden söz ederek halkı ikna edici bir dille tehdit ediyorlardı. İnsanlar korkularından ne yapacaklarını şaşırdılar. Öyle ya Firavun düzeni yıkılırsa ne yaparlardı?

67. Bu yüzden Musa, telaşlanıp içinde bir korku hissetti. Firavunun adamlarının kurduğu tuzak işe yaramıştı. Halk Musa’ya güveniyordu. Ancak anlatılanlardan şüphe duymaya başladılar. Konuşmacılar Musa’yı Firavuna karşı nankörlükle suçluyorlardı. Çünkü Firavunun ailesi Musa’yı büyütmüş, O’na güzel bir yaşam vermişti. Öyle bir hava yarattılar ki sanki Musa yıllar sonra geri dönmüş, Firavundan ve Firavunluk düzeninden intikam almak istiyordu.

68. Biz de Musa’ya dedik ki: “ Sakın korkma! sakin ol. Onların yaptıkları basit bir göz boyamaca iken sen Allah’ın peygamberisin ve üstün gelecek olan kesinlikle sensin diyerek manevi destek sağlamıştık.

69. Şimdi daha önce hünerini gördüğün sağ elindeki asanı yere bırak. Ayetlerimizin anlattığı gerçekleri onlara anlat. Dayandığın ilkeleri, yasaları, Rabbinin insanlar için emrettiği düzeni anlat. Onların sihirbazlık hilesi ile yaptıklarının göz boyaması olduğunu ortaya çıkaracak, sihirlerinin etkisini yok edip yutacaktır. Ayetlerimizle anlatılan gerçekler de onların yalanlarını yok edecektir. Hiçbir sihirli söz ayetlerimizle anlattığımız gerçeklerin önüne geçemez. Çünkü onların göz boyayarak yaptıkları şey işte bu kadar basittir ve yalnızca bir sihirbazlık tuzağıdır. Bilesin ki sihirbazlar ne yaparlarsa yapsınlar asla iflah olmaz ve hedefledikleri başarıya ulaşamazlar.” Öyle de oldu. Musa ayetleri okumaya başladı. Ayetler insanların yaratılışından, Allah’ın insanlara sunduğu nimetlerden söz ediyor ve Firavunun ilah değil insan olduğunu vurguluyordu. Firavun düzenini ayakta tutan şey, etrafındaki dalkavukların yalanlarından ibaretti. Halk yalanlara inanmazsa dalkavukların söylediklerinin hiçbir anlamı yoktu. Firavun haksız bir şekilde kendini insanlardan üstün görüyor. Yine haksız bir şekilde Allah’ın yarattığı insanlara egemen olmak için yasalar koyuyordu. Hâlbuki Firavunlar da doğuyor, büyüyor, hastalanıyor, ölüyorlardı. O hâlde, ey müminler; siz de zamanınızın Mûsâ’sı olup zalimlerin karşısına, Allah’ın ayetleriyle çıkınız. Böylece zalimler bir kez daha yenilgiye uğrayacak, hatta onların “sihirbazları” bile, hakikatin gücü karşısında teslim olacaklardır.

70. Firavunun düzenini savunanlar, ortaya koydukları yalanın farkındaydılar. Zaten aralarında anlaşarak Musa’ya tuzak hazırlamışlardı. Ancak Allah’ın ayetleri okununca, yaptıkları hatanın farkına vardılar. Mûsâ asasını atınca, asa sihirbazların bütün sihirlerini yuttu. Bunun üzerine büyücüler Musa’nın ortaya koyduğu bu durumun, sihirbazlık sanatı ile olacak bir iş olmadığını, bunun bir mucize ve Musa’nın da peygamber olduğunu kabul ederek, hemen iman edip secdeye kapandılar. Ve herkesin içinde: “ “Bu bir sihir değil. Bizler, Harun ve Musa’nın Rabbine iman ettik, Allah’ın davetine teslim oluyoruz” dediler. Firavun ne diyeceğini ne yapacağını şaşırmıştı.

71. İktidarının güç kaybetmesinden, halkın üzerindeki otoritesinin sarsılmasından endişe eden ve öfkeden çıldıran Firavun sihirbazlardan bunları duyunca, onlara dedi ki: “ Demek ben size izin vermeden Musa’nın peygamberliğini kabul edip, onun yanına geçmek suretiyle ona iman ettiniz? Demek siz, Mûsâ adına çalışan birer ajandınız. Anlaşılan size büyüyü öğreten ustanız ve elebaşınız Musa’ymış. Nasıl da düşünemedim; ta başından beri bunu plânlayıp bana oyun oynadınız. Fakat bu size çok pahalıya mal olacak. Öyleyse ben de bu yaptığınız dönekliği yanınıza bırakmayacağım. Acılar içinde öleceksiniz. Sizin bu ihanetinize karşılık bütün halkın huzurunda ellerinizi ve bacaklarınızı çaprazlama keseceğim ve ibret olsun diye sizi hurma dallarına asacağım. İşte o zaman siz de hangimizin azabının daha şiddetli ve kalıcı olduğunu anlayacaksınız. Musa’nın söz ettiği Rabbinizin mi yoksa benim mi?”

72. Büyücüler ise Firavun’un bu tehditlerine hiç aldırmadan dönüp ona şöyle cevap verdiler: ” Şu andan itibaren, bize tehditlerin sökmez. Musa’dan gelen açık delillerden sonra senin ilahlığını kabul edecek değiliz. Duyup gördüğümüz bunca kesin kanıtı görmezden gelerek, bizi yaratan Allah’ı bırakıp sana uymayacağız. Hem senden de korkmuyoruz. Sen ne hüküm veriyorsan ver. Elinden geleni ardına koyma, ama bizi asla Rabbimizin davetine iman etmekten vazgeçiremezsin. Unutma, sen ancak şu kısacık dünya hayatında, peşinden gidenlere sözünü geçirebilirsin. Allah’ın vereceği ödül de ceza da senin vereceğinden çok büyüktür. O yüzden asıl korkması gereken sensin. Sen de bir yaratılmış iken, biz seni yaratana tercih etmeyiz diyerek, imanlarında sağlam durmuşlardı.

73. Biz, bilmeden yaptığımız hatalarımızı ve senin bizi yapmaya zorladığın sihirbazlığı bağışlaması için Rabbimize iman ettik. Bizi şerefli, onurlu ve özgür kılacak Rabbimizin davet ettiği hayat nizamına yöneldik. Umut ediyoruz ki Rabbimiz, sihirbazlık yoluyla yaptığımız göz boyama işlerinden dolayı, bizi bağışlar. Allah vereceği mükafata umut bağlananların en hayırlısı ve en kalıcısıdır. Hayırlı ve devamlı olan da Rabbimizin katında olanıdır” dediler. Böylece, sabahleyin Mûsâ’ya meydan okuma cüretini gösteren sihirbazlar, aynı günün akşamı şehâdet şerbetini içerek en yüce makama ulaştılar. Bu olay, Firavunun bütün suçlamalarını anlamsız kılmış ve Hz. Mûsâ’nın Peygamberliğini gözler önüne sermişti.

74. Firavun ve onun izinden yürüyenlere gelince: Gerçek şu ki davetinden yüz çevirmiş olarak Allah’a şirk koşan ve O’nun peygamberlerine inanmayanlar cehennem azabına müstehak olacak ve orada ölümden beter bir azap tadacaklardır. Kim Rabbinin huzuruna iman etmeden suçlu ve günahkâr olarak gelirse, onun yeri cehennemdir. Orada ne ölüp azaptan kurtulabilir ne de mutlu bir hayat sürerek yaşar, kurtuluş yoktur.

75. Mûsâ ve ona iman edenler örneğinde olduğu gibi, kim de Allah’ın huzuruna imanına yaraşır salih ameller işleyen ve O’nun emir ve yasaklarına uygun yaşayan bir mü’min olarak gelirse. İşte onlar için Allah katında yüksek makamlar vardır

76. Bu makamlar, Müminlerin içinde sonsuza kadar kalacakları altından ırmaklar akan ve mutluluk diyarı olan sınırsız nimetlerle dolu Adn cennetleridir. İşte bu, tertemiz bir hayat yaşayarak kötülüklerden sakınanların mükâfatıdır. O’ndan başka Rab ve ilah edinmeyip şirkten ve küfürden arınan, peygambere iman eden ve onun öğütlerini dikkate alarak yaşayanların ödülü budur.

77. Andolsun ki Firavun İsrailoğullarına zulüm ve baskısını daha da artırınca, Biz de tedbir olsun diye Musa’ya şöyle vahyettik: “Kullarımla birlikte, size vaad edilen topraklara doğru geceleyin yola çık. Kızıldeniz sahilindeki yol güzergâhında su engelleriyle karşılaşırsan kullarım için, asanı suya vur ve Allah’ın izniyle mucize olarak tünel gibi kuru bir yol aç. Firavunun size yetişecek olmasından endişe etmeyin. Yol üzerindeki sularda boğulmaktan da korkmayın demiştik.

78.  Firavun, İsrâiloğullarının Mısırdan ayrıldığını öğrendi ve ordusuyla birlikte peşlerine düştü ve Kızıldeniz’de onlara yetişti, Musa, asasıyla denize vurup sözümüzü yerine getirdi. Allah’ın izniyle deniz ikiye yarıldı ve İsrâiloğulları denizde açılan yola girdiler. Firavun bu mucizeyi gördüğü halde ders almak yerine, ordusuyla birlikte denizde açılan yola girerek takibi sürdürdü. Ne var ki, İsrâiloğulları karşıya sağ salim geçtikten sonra, deniz, açılan yolda ilerlemekte olan Firavun ve adamlarının üstlerine dev dalgalarla kapanıp onları kuşatarak yutuverdi ve boğulup gittiler.

79. Firavun bir lider olarak kavmini saptırdı ve kendi çıkarları için toplumunu kullandı. Baştan beri halkını doğru yola yöneltmek yerine helake sürükledi. Halkı da körü körüne onun peşine düştü.

80. Musa ve İsrailoğulları, Firavun’un zulmünden kurtulup karşıya geçince onlara şöyle vahyettik: Ey İsrailoğulları! İşte böylece sizi düşmanınız Firavun’dan ve onun zulmünden kurtardık, Tur Dağı’nın sağ yamacında Musa’ya vahyimizi iletip sizlere dünya ve ahiret huzurunu kazandıracak ilahi ilkeleri vererek sizinle bir antlaşma yaptık. Emirlerime uyup Allah’tan başka Rab ve ilah edinmeyeceğinize, dair sizden söz aldık. O verimsiz çölde nimet olarak size taşların arasından çıkan suyu ikram ederken, yanına katık olsun diye de kudret helvası ve kızartılmış bıldırcın eti gönderdik.

81. Diğer taraftan dedik ki: Bu çöl şartlarında sizlere çeşitli nimetler lütfettik. Size rızık olarak verdiğimiz helal ve temiz nimetleri yiyin ve bu konuda ölçüyü aşıp birbirinize haksızlık etmeyin. Fakat haddinizi aşarak da şımarıp, taşkınlık etmeyin. Sakın nankörlük edip azmayın, doğru olandan da sapmayın. Verilenleri adalet içinde paylaşın! Aksi takdirde gazabım uğrarsınız. Benim gazabıma uğrayan kimse bilsin ki, gerçekten tepe taklak uçuruma yuvarlanır, kendine yazık ederek helak olur ve ateşe atılır.

82. Şüphesiz Benim rahmetim gazabımı geçmiş ve her şeyi kuşatmıştır. O yüzden şunu da bilin ki, ben şirkten ve tüm günahlardan vazgeçip tevbe eden ve Allah’ın davetine iman edip, salih amel işleyen, böylece de sorumluluklarını yerine getirip hidayete eren kimse için çok şefkatli ve bağışlayıcıyımdır.

83. Hani Mûsâ, Rabbiyle buluşmanın özlemiyle, bir an önce huzurumuza gelmek üzere kavmini bırakıp Sînâ dağına çıkmıştı. Oysa yüzyıllarca tutsaklık hayatı yaşadıktan sonra özgürlüğe daha yeni adım atmış olan bu insanların, beklenen olgunluk seviyesine ulaşıncaya dek başıboş bırakılmamaları gerekiyordu. Bu yüzden Musa kardeşi Harun’u yerine vekil bırakıp Allah’tan yeni gelen Tevrat âyetlerini almak ve kavmine iletmek için bir süre sonra Sina Dağı’na tekrar gelmişti. Biz de ona “Seni birlikte yola çıktığın ve senin rehberliğine ihtiyacı olan kavminden, çabucak ayrılmaya yönelten sebep nedir, ey Musa? diye sorduk.“

84. Musa da dedi ki: “ Rabbim gözüm arkada değil onlar da inanç ve davranışta benim izimdedirler. Ey Rabbim! Sen hoşnut olasın, senin mesajlarını bir an önce alayım ve rızanı kazanayım diye sana gelmekte acele ettim.”

85. Bunun üzerine, Allah dedi ki: “ Ey Musa! Sen “Kavmim benim yolumdadır” zannediyorsun. Fakat Harun’u yerine bırakıp, kavminin yanından ayrıldıktan sonra, Biz her kavmi sınadığımız gibi senin kavmini de ağzı iyi lâf yapan birkaç münafıkla imtihan ettik. Ne var ki onlar imtihanı kaybettiler. Eski dinindeki bâtıl inançları tevhid dinine taşıyan Sâmirî adındaki bir Mısırlı, yaptığı buzağı heykeline tapmalarını sağladı. Sonunda onları şaşırtıp şirke saptırdı.” Böylece Allah, Sâmirî adlı bu kişinin kavmini yoldan çıkardığı bilgisini Mûsâ’ya vermiş oldu.

86. Musa bu haberi öğrenince, öfkeli ve üzgün bir halde kavmine döndü ve onların bir buzağıya tapınmakta olduklarını görünce onlara çıkışıp: Ey kavmim! Bu ne hal? Rabbiniz, iman edip salih amel işleme sözünüze karşılık size bir kitap ve diğer her türlü nimeti bahşedeceğine dair güzel bir vaadde bulunmamış mıydı? Şu hâlde bu ilahi vaadin gerçekleşme süresi size uzun mu geldi? Ki, bir süre geç kaldım diye sabırsız davranıp, hemen şirke döndünüz. Niçin Rabbinizden umut kesip doğru yol olan tevhid inancından saptınız? Yoksa Rabbiniz katından üzerinize bir gazap inmesini mi istediniz ki Allah’a ve bana verdiğiniz sözden hemen dönüverdiniz ve buzağıya taptınız?” diyerek onları azarladı.

87. Musa’nın bu serzenişi üzerine, kavmi de Musa’ya dönüp, Mûsâ yokken olanları anlatmak için şöyle bir mazeret bildirdiler ve dediler ki: “Biz buzağıya aslında istemeden tazimde bulunduk ve sana verdiğimiz sözden kasıtlı olarak kendi başımıza dönmedik. Çünkü bu hususta yanıltıldık, şöyle ki: Senin Tûr dağından geri dönmen gecikince, Sâmirî bu gecikmenin sebebinin, işlemiş olduğumuz bir günahtan ötürü olduğunu söyledi. Yanımızda Mısır halkından haksız ve izinsiz yere aldığımız ziynet eşyaları vardı. Ziynet eşyalarını sahiplerine geri vermeyerek günaha girmiştik. Yaşadığımız vicdan azabı nedeniyle ve günahlarımızdan kurtulmak için onları ateşe attık. Aynı şekilde görüşlerine çok değer verdiğimiz Sâmirî de bizimle birlikte kendinde olan ziynet eşyalarını ateşe attı.” Bilindiği gibi, İsrâiloğulları Mısır’da putlara tapıyordu. Hâlâ görünmeyen bir ilaha iman içlerine sinmemişti. Gözlerinin gördüğü, dokunabilecekleri bir ilah arayışına girmişlerdi.

88. Samiri ateşte erimiş olan mücevherleri çıkarıp bir kalıba dökerek onlara rüzgârla böğüren buzağı heykeli yapıp İsrail halkının huzuruna çıkardı. Neticede Samiri onları saptırmış, ziynet eşyalarıyla süslediği bir buzağıyı onlara gösterip: “, “Bu mücevherleri ödünç alıp geri vermemiş olmanın günahından kurtulmak için bu buzağıya dua etmelisiniz. İşte sizin de Musa’nın da ilâhı budur. Aslında Musa’da böyle yapmalıydı ama o geçmişini unuttu, bize de unutturmaya çalışıyor diyerek bizi yanılttı Ama farkında değil. Onu dağ başlarında aramaya gitti” dedi.

89. Yıllardır Mûsâ’dan tevhid dersi alan İsrailoğulları, ilah olarak kendilerine yol göstermesini ve sorunlarına çare olmasını bekledikleri heykelin, kendilerine hiçbir sözle cevap veremeyeceğini ve kendilerine ne bir zarar ne de bir yarar dokundurma gücünün olmadığını görmüyorlar mıydı? Ne yazık ki görüp bildikleri halde bu gerçeği anlamadılar ve Samiri’ye uyarak düşüncesizce buzağıya taptılar. Böylece, bütün varlıkların rabbi olan Allah’a karşı büyük bir suç işlemiş oldular.

90. Andolsun ki Musa Sina Dağı’ndan dönmeden önce bu sapkınlığa bulaştıklarında Harun onları uyarıp: “Ey kavmim! Aklınızı başınıza alın. Şüphesiz siz bu buzağı heykeli ile imtihan oluyorsunuz ve ayartılıp, saptırılmaktasınız. Yaptığınız büyük bir hatadır. Gelin tövbe edin. Sizin gerçek Rabbiniz çok merhametli olan Rahman’dır. Bilesiniz ki bütün varlıkları yaratan ve sonsuz merhamet sahibi olan Allah’tan başka ilah yoktur. Ben de onun peygamberiyim. O sınırsız rahmet sahibidir. Sakın Samiri’ye uyarak buzağıyı kutsallaştırıp sapıklaşmayın. Umulur ki, tövbe ederseniz Allah sizi affedip şefkatiyle karşılar. Onun için Rabbinize karşı yaptığınız hatalardan dolayı tövbe edin. Haydi şimdi siz tevhide geri dönün. Samiri’ye değil bana uyun ve buzağıya tapınmaktan vazgeçip sözümü dinleyin ” demişti.

91. Ne var ki onlar hatada ısrar ederek Harun’a şöyle seslendiler: “Musa bize dönünceye kadar geçmişteki inancımızın sembolü olan ve bize yardım edip, yol göstereceğine, bizi koruyacağına inandığımız bu buzağı heykeline saygı göstereceğiz, Onun önünde boyun büküp, yardımına sığınmaktan, asla vazgeçmeyiz. Servet ve şehvet düşkünlüğümüzün alâmeti olan bu altın heykele tapınacağız” dediler.

92. Musa kavminin yanına dönünce kendi yokluğunda olanları dinledi. Sonra Harun ‘un insanları tevhitte sabit tutmak için ne kadar çabaladığını bilmediği için onu suçladı ve kardeşi Harun’a çıkışıp, sert bir ses tonuyla dedi ki: “Ey Harun! Onların yoldan çıkıp sapıttıklarını gördüğün halde, seni bundan engelleyen neydi. Niye bu rezalete engel olmadın? Bu insanlar şirke bulaştıklarında sen neredeydin?

93. Giderken sana yapman gerekenleri söylemiştim. Neden söylediklerimi yapmadın? Yoksa sana verdiğim vekalet görevini umursamayıp bunlara engel olmamakla emrime karşı mı geldin? diyerek Harun’a çıkışmıştı.

94. Harun bir yandan böyle söylenen, bir yandan da sakalını çekiştiren Musa’ya cevaben dedi ki: “Ey canım annemin oğlu kardeşim! Saçımı sakalımı çekiştirmeyi bırak, önce beni bir dinle! Ben Sâmirî’nin yaptıklarına zorla engel olduğum takdirde, Sâmirî’nin dediklerine inananlar ile bana tâbi olanlar arasında savaş çıkmasından korktum. Ben, aslında olaya müdahale edebilirdim. Ama “Şirke bulaşanlarla savaşmaya kalkışırsam, İsrailoğullarının arasına ayrılık sokup, halkın bölünmesine sebep oldun ve sözümü tutmadın” demenden korktum. Ben şirke bulaşanları engellemeye çalıştım, ama dinlemediler, hatta beni öldürmeye dahi kalkıştılar. Şimdi sen de beni onlarla bir tutup kınama! Beni hiç dinlemediler, fakat onları güzel bir üslûp ile hakka davet etmekten de geri durmadım dedi.” Harun’un sözleri çok tehlikeliydi. Asıl fitne, asıl ayrılık, Allah yolundan ayrılmaktı. İnsanlar buzağı heykeli yaparken zaten Allah’ın yolundan ayrılarak fitneye düşmüşlerdi. Onları bu ayrılıştan çekip almak, gerekirse sapanlarla mücadele etmek Harun’un göreviydi. Harun bana karşı çıkarlar, beni dinlemezler diye çekinmiş, aralarında tartışma çıkarsa fitneci olacağını zannetmişti.

95. Hârûn’un mevcut problemi büyütmemek için böyle davrandığını anlayan Musa bu defa da Samiri’ye dönerek: “ Söyle bakalım ey Sâmiri, senin amacın ve derdin neydi? Niçin insanları yeniden şirke sevk ederek bu sapıklığı tekrar gündeme getirdin? diye çıkıştı. Hz. Musa’nın bu sözü, hiç kimseyi yargısız infaza tabi tutmamak gerektiğinin deliliydi.

96. Samiri de Musa’ya hem durumunu mazur göstermek hem de Mûsâ’yı övüp yücelterek muhtemel bir cezadan kurtulmak amacıyla, derhal bir yalan uydurarak şöyle cevap verdi: “ Ben başlangıçta senin dinine biraz inanmış ve senin anlattıklarından etkilenmiştim. Fakat onların göremediği bazı şeyleri gördüm. Diğer insanların düşündüklerinden farklı düşünmeye başladım. Senin davetine onların gözüyle bakmadım, onlar gibi iman edip inanmadım ve sana uyan bu kavmin gidişatının doğru bir gidişat olmadığını anladım. “Neyi görüp öğrendin dersen?” Senin yolunun yanlış olduğu kanaatine varıp soyut bir Allah’a inanmak yerine elle tutulur gözle görülür bir ilah düşüncesi bana daha cazip geldi. Gerçi ben senin din anlayışından bir şeyler öğrendim, ama onlar da benim işime gelmedi ve çıkarlarıma uymadı. Onları da kafamdan çıkarıp attım ve senin dinini terk ettim. İçimden bu heykeli yapmak geldi ve yaptım. Nefsim de böyle yapmayı bana hoş gösterdi.” Böylece buzağı heykeli canlıymış gibi böğürmeye başladı. Biz de bunu Rabbimizin bir mucizesi sanıp secdeye kapandık dedi.

97. Bu yalana inanmayan Musa Samiri’ye dedi ki: “ Defol git karşımdan, bir daha gözüme görünme bundan sonra bizler tarafından hep dışlanacak ve yalnızlığa terk edileceksin. Bu yaptıklarına karşılık bir ceza olarak devası olmayan bir hastalığa yakalanacaksın. Senin hayat boyunca yapacağın, “Yanıma yaklaşmayın, bana dokunulmasın” demek olacaktır. Bu toplumdan tamamen dışlanacak, bir vahşî gibi yapayalnız yaşamaya mahkûm olacaksın. Bu, işlediğin suçun dünyadaki cezasıdır. Senin için ölümünden sonra ne yaparsan yap kendisinden kaçınamayacağın azap dolu bir buluşma vakti de vardır. O vakit asla kaçıp kurtulamayacağın bir azaba mahkûm edileceksin. Şimdi kendisine tapındığın altın buzağı heykeli olan şu düzmece ilâhına son bir kez daha iyi bak! Andolsun biz senin ilah diye insanların önüne koyduğun şu heykeli birazdan ateşe atıp yakacağız. Sonra da eriterek darmadağın edip küllerini da toz duman halinde denize savuracağız. Bak bakalım buna engel olabilecek gücü var mı?

98. Musa bu konuşmanın ardından Samiri’ye kanıp şirke bulaşan kavmine döndü ve hem Samiri’ye hem de onlara şu tevhit dersini tekrarladı: Ey İsrâiloğulları! Sizin tek ve gerçek ilâhınız kendinden başka ilâh olmayan Allah’tır. O sınırsız ilmiyle her şeyi yaratmış ve nizamını kurup her yönden kuşatmıştır. Yaptığınız her şeyi bilir ve ona göre karşılık verir.“

99. Ey Peygamber! İşte böyle, Biz geçmişteki önemli haberlerin bir kısmını sana ve senin yanındaki muhataplarına Kur’an ile anlatıyoruz. Böylece senden önce yaşamış peygamberlerin hayatlarından kesitler anlatarak ibret alınacak dersler sunmuş bulunuyoruz. Gerçekten katımızdan sana bir de bütün insanlar öğüt alsın diye Kur’an’ı verdik ki, böylece yolunu aydınlattık.

100. Kur’an hakikati ortaya koyarken, her kim ondan yüz çevirip, onu görmezden gelirse, her kim onu dikkate almayıp dersler çıkarmazsa ve kitabımızda açıklanan yasalara göre yaşamazsa; şüphesiz kıyamet gününe kadar sırtlarında ağır bir günâh yükü taşıyacaktır ve korkunç bir azaba mahkûm olacaktır.

101. Bu günahın yükü öylesine ağır ki, dünya hayatına aldanıp heveslerinin peşine takılanlar ve ayetlerimize karşı yüz çevirenler orada sonsuza dek sürekli kalıcıdırlar. Kıyamet günü onlar için bu ne kötü bir yüktür.

102. Diriliş Günü gelip de Sûr’a ikinci defa üfürüldüğü ve bütün insanların yeniden diriltildiği gün, inkârcı günahkarları ve isyancı zalimleri korkudan gözleri yuvalarından fırlayacakmış gibi pişmanlıktan kaskatı kesilip donakalmış bir halde mahşerde bir araya toplayacağız.

103. Biraz sakinleştikten sonra, çok uzun zannettikleri ve hiç ölmeyecekmiş gibi yaşadıkları dünya hayatının günleri hakkında konuşurlar ve sanki Biz onları duymuyormuşuz gibi kendi aralarında “dünyada on gün kadar kaldık herhalde” diye birbirlerine fısıldaşıp pişmanlık duyarlar.

104. Aralarında ne konuştuklarını biz daha iyi biliriz. O vakit içlerinden en iyi tahmin yürüten ve en aklı başında olanları ise: “ Yok canım ne on günü olsa olsa bir gün kalmışızdır” diyecek ve bitmez sandıkları dünya hayatının ne kadar kısa olduğuna şaşıracaklardır.

105. Senden bu âyetleri duyan müşrikler, sana bu sağlam ve sarsılmaz gördükleri dağların Kıyamet Günü ne olacağını soruyorlar ve onlar da mı yok olacak diyorlar? Ey Resûlüm onlara de ki: “Rabbim onları un ufak edip savuracak,

106. O dağların bulundukları yerleri dümdüz, çırılçıplak ve bomboş bir hale dönüştürecektir.

107. O kadar düz ki yeryüzünde ne bir çukur ne de bir tümsek görebileceksin.

108. O gün herkes kendisinden kaçıp kurtulamayacağı bir davetçinin peşinden büyük mahkemeye, yani mahşer yerine götürülecektir. Bütün insanlar, mecburen hiçbir tarafa sapmadan adı İsrafil olan çağırıcıya uyacaklar. O gün Ona karşı yan çizmek yoktur ve sonsuz merhamet kaynağı olan Rahman’a karşı bütün sesler kısılmıştır. Artık bir fısıltı, titreme ve hırıltıdan başka bir şey duyamazsın. Dünyadaki gibi yalanla, riyayla, araya adam sokmayla kurtulamayacaklarını anlarlar. Herkes hakkında verilecek kararı merakla beklemektedir.

109. O gün kimsenin kimseye bir yararı olmayacak ve dünyadayken Allah katında şefaatçi olarak gördüğünüz ilahların hükmü kalmayacaktır. Ancak Allah’ın kendilerinden razı olduğu ve sözlerini makbul karşıladığı müminler, kendilerini kurtarabileceklerdir. Rahman’ın yaratılış amacına uygun olan hayat nizamına iman edip, gereklerini yerine getirme gayreti göstermiş oldukları için, izin verdiği ve tevhide imanından hoşnut olduğu kimselerin dışındakilere şefaat fayda vermeyecektir. O gün hiç kimse suçluların lehine şahitlik etmeye cesaret edemez. Çünkü herkes kendi derdine düşmüştür. İman edip güzel şeyler yapanlar, yasalarımıza uyanlar ise onlardan ayrılmıştır.

110. O gün kimseye zerre kadar haksızlık yapılmaz. Çünkü Allah, onların sakladıklarını, açıktan yaptıklarını, önlerinde, arkalarında ne bıraktılarsa hepsini, yani şimdiye kadarki geçmişlerini de bundan sonra ki geleceklerini de bilir ve herkese hak ettiği karşılığı verir. Onlar mevcut bilgileriyle Allah’ı asla kavrayamaz. O’nunla ilgili hiçbir bilgiye de sahip değildirler. İnsanlar yeryüzünde yaşarken her şeyi bildiklerini sanırlar. İnsanların bilme kapasitelerini dünya yaşamında sınırladık. İnsanların geleceği bilmesi mümkün değildir. Hâlbuki Rabbinin bilgisi geçmişi de geleceği de kuşatmıştır.

111. Hesap Günü huzurumuza geldiklerinde bütün başlar, her zaman sonsuz hayat sahibi olan ve yarattığı her şeye daima hâkim olup koruyup gözeten Allah’a saygıyla boyun eğmiştir. Ezelî ve ebedî ilmi ile her şeyi yaratıp, nizamını kuran, varlığı hiçbir şeye bağlı olmayan Allah karşısında herkes saygı ile eğilecektir. Zulüm yüküyle gelenlerin hayalleri ise boşa çıkmıştır. Allah’ın davetinden yüz çevirip suçlu ve günahkâr olarak dünya hayatlarını tamamlamış olanlar hüsrana uğrayacaklardır. Onlara yasalarımıza uyun denildiğinde karşı çıkmışlardı. Allah’ın yasaları da neymiş biz kendi yasalarımıza uyarız demişlerdi. Yeryüzünde Allah yokmuş gibi yaşayarak alay etmişlerdi.

112. Ancak Allah’ın davetine iman eden ve sorumluluklarını yerine getirip mü’min olarak salih ameller işleyenler ve bu yolda ölüm gelene kadar sebat edenler ise o gün kendine haksızlık edilmesinden de hak ettikleri mükafatı alamamaktan da korkmaz.

113. Ey Peygamber! İşte konuşup, okuyup, yazdığınız bu kitabı, kolayca anlaşılması ve anlatılması için hiç bilmediğiniz bir dilde değil, kendi dilinizin harflerinden oluşan Arapça bir Kur’an olarak indirdik ve içerisinde Allah’a şirk koşmaya devam ettikleri takdirde başlarına nelerin geleceğini bir bir anlattık. Tehditleri, uyarıları çeşitli şekillerde tekrar tekrar ele alıp açıkladık. Umulur ki insanlar uyarıları iyice anlayıp Allah’a karşı gelmekten sakınsınlar ya da ibret verici ayetler, onların düşünmelerini sağlasın. Böylece gaflet uykusundan uyansınlar ve Allah’a ortak koşmaktan sakınıp, O’ndan başka Rab ve ilahlar edinmesiler diye kitapta her şeyi tekrar tekrar açıkladık. Gereken uyarıları defalarca yaptık. Umulur ki hata yapmaktan, yasalarımıza karşı çıkarak suç işlemekten kurtulurlar. Başlarına gelenlerden ve ayetlerimizden kendilerine gerekli dersleri çıkarırlar. Böylece de şaşırmaktan, şaşırtılmaktan kurtulurlar.

114. Mutlak egemenlik sahibi ve gerçek gerçek hükümdar olan Allah, insanoğlunun tasavvur ettiği her şeyin üstünde ve ötesindedir, eşi benzeri yoktur ve yüceler yücesidir. Yalnız, Allah’ın yasalarıyla çizilen yol geçerlidir. Her kim Allah’ın yasalarına karşı çıkar, kendine önder seçtiği liderlerinin sınırlı akıllarıyla yaptığı yazboz yasalarıyla kendine yol çizerse; onlar suç işlemişlerdir. Onlara gereken ceza, hesap günü verilir. Hiçbir yasa koyucunun hükmü Allah’ın yasasının önüne geçemez. Ey Resul! Her şeyin yaratıcısı ve ilahı olan Allah’ın ayetlerinin vahyedilmesi tamamlanmadan önce Kur’an’a başvururken kesin hüküm vermekte acele etme. Ve onların başlarına hemen ilahi azabın gelmesi için acele edip vaat edilen şeylerin gerçekleşmesini hemen bekleme. Kuran’ı unutma endişesinden de korkma. Bütün ayetleri senin kalbine nakşedip, hepsini ezberlemeni sağlayacağız. Ve sen, ey Kur’an okuyucusu; bu kitabı doğru anlamak istiyorsan, peşin ve aceleci yaklaşımlardan sakın ve onlardan aceleci hükümler çıkarma. Kur’an’ı bir bütün olarak ele al ve birkaç anlama gelebilecek ayetleri, o bütün içinde değerlendirmeye çalış. Ve ne kadar bilgili olursan ol, hiçbir konuda kendini yeterli görme. Daima, “Rabbim ilmimi irfanımı artır. İndirdiğin ayetleri, içime sindirmeyi, davranışlarımda güzel ahlak olarak göstermeyi nasip eyle diye dua et.

115. Ey elçimiz! Mekkeli müşriklerin seni yalanlamalarına ve Kur’an’ın ilahi kelam olduğunu kabul etmemelerine üzülme. Çünkü onlar bunu şeytan ayarttığı için yapmaktadırlar. Nitekim biz daha önce ataları Adem’e şu ağaçtan yeme diye emir verip, kendisi için koyduğumuz yasağa uymasını bildirmiştik. Ancak o bir melek değildi. İnsandı ve insan olması nedeniyle, daha ilk sınavında yasaklı meyveden yememe sözünü unuttu ve yasağı çiğnedi. Biz Adem’de emrimize bağlılık konusunda, yeterli bir azim ve kararlılık, verdiği sözü de tutacak güçlü bir irade bulamadık. Çünkü uyarılarımızı unutup arzularına yönelmişti.

116. Biz vaktiyle meleklere: “ Hizmetinde olduğunuzu göstermek için halifelik görevi verdiğimiz Adem’e hürmeten üstünlüğünü kabul edip secde edin. Onun otoritesini kabul ederek, ona saygı duyun,” demiştik. İblis dışında hepsi O’nu yücelterek secde etmişti. İblis ise bunu gururuna yediremeyip, kibrine yenilmişti. Allah’ın emrine rağmen O’na isyan etmiş ve Âdem’in önünde boyun eğmekten kaçınmıştı.

117. Bunun üzerine biz de dedik ki: “Ey Âdem! Şüphesiz bu İblisin niyeti kötü. Sana da eşine de düşmandır ve kıyâmete kadar da düşmanınız olacaktır. Onun hilelerine karşı dikkatli olun. Sakın kuracağı tuzaklara düşmeyin ve ondan uzak durun ki sizi cennetten çıkarmasın. Sonra sıkıntı çekersiniz, çok pişman ve bedbaht olursunuz diye uyardık.”

118. Oysa sen ve eşin cennette acıkmayacak ve üzerinizi örtecek giysiler bulup kendinizi çıplak hissetmeyeceksiniz.

119. Yine burada mutluluğun zirvesinde yaşayıp susamayacak ve güneş sıcaklığından da etkilenmeyeceksiniz. Burası ferahlık ve rahatlık diyarıdır. İşte bu cennette yaşayın ve burada dilediğiniz yerden, dilediğiniz kadar yiyin için. Bu güzel yerde kalmak için, tek yapmanız gereken; meyvesini yemenizi yasakladığım şu ağaca yaklaşmamak dedik.

120. Gerçek kendilerine bu kadar açıkça bildirilmişken, ne var ki şeytanlaşmış olan İblis, onların kalplerine vesvese verdi ve ilahi emre karşı gelmelerini sağlayıp şöyle fısıldadı: “Ey Âdem! İçinde bulunduğun cennet bâki, sen ise fânisin. Eğer burada sürekli kalmak istersen, sana ölümsüzlük ağacını ve yok olmayacak bir saltanatın yolunu göstereyim mi? Bakın sizi ölümsüz kılacak, işte şu yasak edilen ağaç ve meyvesi! Zaten Allah, bu yüzden onun meyvesinden yemenizi yasakladı dedi. Ve onları yasaklanmış ağaca yaklaştırıp, meyvesinden yemeye ikna etti.

121. Şeytan, en büyük arzularından biri “ebedi yaşamak” olan insanın, bu zaafını iyi biliyordu. Âdem ve eşi bu cazip teklife daha fazla dayanamadılar. Böylece bu yasağı unutuverdiler ve o ağacın yasaklanmış meyvesinden yediler. Allah’ın emrettiği yasağı çiğneyince; içlerindeki suç işleme duygusu ortaya çıkmıştı. Onlar ebedi olup yok olmamak için suç işlemişlerdi. İşledikleri suçla Allah’ın hükmüne karşı çıkıp; arzularına göre hüküm verme aklı ve iradesi ortaya çıkmıştı. Allah’a verdikleri sözü hatırladılar. Yollarını şaşırarak İblise uydular ve Allah’ın yasasına aykırı davrandılar.  Bunun üzerine gördükleri zaman birbirlerinden utanacakları edep yerleri kendilerine görünüverdi. O güne kadar fark etmedikleri cinsel güdülerini keşfetmişlerdi. Çıplak bir durumda şaşırıp kaldılar, pişmanlık ve utançla cennet yapraklarıyla üstlerini örtmeye başladılar. Böylece Âdem ve eşi unutarak bile olsa Rabbinin buyruğuna karşı geldi ve günaha girip çok büyük bir yanlış yapmış oldu. Ne yapacaklarını bilmeyerek korku içinde cennet ağaçlarının yaprakları arkasına gizlendiler. Sanki Allah onları orada göremeyecekti. Suçluluk duygusu o kadar ağır basmıştı ki ne yaptıklarını bilmiyorlar, yanlıştan yanlışa düşüyorlardı.

122. Fakat Allah’tan kaçış olmayacağını anlayan Âdem, İblis gibi kibre kapılıp günahında diretmedi. Aksine, tövbe ederek Rabbinden bağışlanma dileyip, pişmanlığını belirtti ve hatasını anlayıp yalvarmaya başladı. Bunun üzerine Rabbi onu peygamber olarak seçip tövbesini kabul buyurdu ve ona razı olduğu doğru yolu gösterdi. Yeniden Rahmetiyle arıtıp temizledi de seçkin kıldı. İnsan affedilmişti ama hazır bulduğu nimetin kıymetini bilemeyen bir yapısı vardı. Cenneti elde etmesi için emek harcaması, bedel ödemesi ve sonunda bir liyakat kazanması gerekiyordu.

123. Ancak ilahi tavsiyeye uymadıklarından dolayı manevi yönden derece kaybettiklerini kendilerine bildirmek üzere onlara: “Şeytan ve sizler ilahi emri çiğnemekle hata ettiniz, artık cennette kalmayı hak etmiyorsunuz. Şimdiye kadar huzur ve mutluluk içinde yaşadığınız cennetten, birbirinize düşman olarak çıkın gidin. Artık imtihan dünyasındasınız, bedel ödemeniz, zahmet çekmeniz, gayret etmeniz gerekiyor. Size verilen ömür süresince yeryüzünde, düşmanınız olan şeytan ile mücadele edeceksiniz. Size benden hidayet rehberi gelir de kim o rehberime uyarsa o ne yolunu şaşırır ne de ahirette sıkıntı çeker. Bundan böyle sizlere gönderdiğim vahiylere uyup peygamberlerin izinden gidenler, dünya ve ahirette huzurlu bir yaşam süreceklerdir” diye buyurduk. Daha sonra Âdem ve Havva, işledikleri günahın cezasını çekmek için değil, asıl yaratılış gayeleri olan halifelik görevini yerine getirmek üzere cennetten çıkarılıp yeryüzüne gönderildiler. Çünkü zaten tövbeleri kabul edilmiş, suçları da bağışlanmıştı.

124. Ama kim de benim zikrim olan Kur’an-ı Kerim’den ve sınırlarını Allah’ın belirlediği hayat nizamından yüz çevirip, küfür ve kötülüğe yönelirse, onun için huzurdan yoksun ve endişe içinde sıkıntılı bir hayat vardır. Dünyadayken, hakikati gösteren onca delili görmezden gelip onlara kör kaldığı için kıyamet günü de onu ilahi gerçeklere kör olarak diriltiriz ve mahşer yerine kör olarak getiririz.

125. O zaman da ilahi gerçeklere kör olarak getirdiğimiz kişi Bize: “Ey Rabbim! Beni niçin kör olarak dirilttin, oysa ben dünyada iken gözleri gören biriydim?” der.

126. Allah da der ki: “ Doğrudur. Hatırlarsan, dünyadayken sana elçilerimizle beraber ayetlerimiz gelmişti de ayetlerimize kör gibi davranıp görmezden gelmiştin ve onları umursamayıp unutmuştun. Bugün de Allah’tan gelenlere yaptığın muamelenin aynısı sana yapılır. Sen işte bu şekilde hak ettiğin azaba götürülüp unutulacaksın. Ve sana rahmetimiz ulaşmayacak.”

127. İşte kendilerine bahşedilmiş olan akıl, güç, yetenek, sağlık, servet gibi nîmetleri kötü yolda kullanarak sınırı aşan ve kulaklarını tıkayıp duymazdan gelerek Rabbinin ayetlerine inanmayanları, malının mülkünün ve evladının hayrını görememek ve dünyada aradığı mutluluktan mahrum etmek gibi ruhsal bunalımlarla böyle cezalandırırız. Hiç şüpheniz olmasın ki böylelerinin ahiret azabı dünyadaki sıkıntılı hayatlarından çok daha şiddetli ve sürekli olacaktır. Oysa geçmişte doğru yoldan sapanların haline düşünüp bir baksalardı, belki de onların yaşadıkları sonu yaşamayacaklardı ve zalimlerinin sonunun hep aynı olduğunu göreceklerdi. Düşüncelerinde davranışlarında aşırıya gidip yasalarımıza karşı çıkan, yasalarımızı horlayarak sınırları aşanlar ve Allah’a karşı suç işleyerek akıllarını israf edenler, Hesap günü işte böyle cezalandırılır. Onlar kendilerini kandırmasınlar. Biz cezamızı çekip sonra cennete gideriz demesinler. Böyle bir şey yok. Cehenneme giden ateşte sürekli kalacaktır.

128. Kendilerinden önce Ad ve Semud gibi nice büyük medeniyetleri ve güçlü toplumları helâk etmiş olmamız onları hâlâ yola getirmedi mi? Onların helak edilişlerinin sebeplerini hiç düşünmezler mi? Oysa kendileri de onların seyahat ve ticaret için kaldıkları yerlerde gezip dolaşıyorlar. Şüphesiz bunda akıl sahipleri için o medeniyetlerin feci akıbetlerine dair nice dersler vardır. Hala görüp ibret almıyorlar mı? Bu kadar gerçeğe karşı hala yola gelmiyorlar mı? 

129. Günahkarların cezasının belli bir süreye kadar ertelenmesi hususunda eğer Rabbin tarafından önceden verilmiş ilâhi bir hüküm ve belirlenmiş bir süre olmasaydı, o müşrik ve kâfirlerin de diğer kavimler gibi bir azapla cezalandırılması kaçınılmaz olurdu. Fakat ilâhî hikmet, bu dünyanın bir mücâdele ve imtihân yurdu olmasını takdir etti. Onların bilmediği nedenlerden dolayı dünyada suç işleseler de yaşamalarına izin verdik. İstedik ki özgür iradeleriyle düşünüp akıl etsinler. Kendilerini düzeltip tövbe etsinler. Cezamızdan kurtulup cennete girsinler. Fakat bunu anlayacak olanlar aklıselim ve sağduyu sahibi kimselerdir.

130. Ey Peygamber! Müşriklerin sana ne yaptıklarını biliyoruz. O halde peygamberliğini yalanlamalarına, sana şair, mecnun, kâhin, sihirbaz gibi yakıştırmalarda bulunmalarına ve Kur’an’ın ilahi vahiy oluşunu kabul etmemelerine aldırma. Onların sana ve davet ettiğin nizam ile ahlaka saldırarak yaptıkları eziyetlere ve gerçekleri inkâr edenlerin söylediklerine şimdilik sabret, Sabrını imanla, imanını da ibadetle beslemek, manevî halsizlik yaşamamak için güneşin doğmasından önce ve batmasından önce namaz kılıp ibadet ederek Rabbini hamd ile tesbih et. Rabbinin kudretini ve yüceliğini aklından çıkarma. Gecenin bazı saatlerinde ve gündüzün iki tarafında da yine namazla överek Rabbini yücelt. Bütün ibadetlerinde tevhidi esas al. Umulur ki hoşnut ve huzurlu olursun. Rabbinin huzuruna durduğunda ayetlerimizi oku. Rabbinin yasalarını hatırla ve yaptığın yapamadığın işlerin muhasebesini yap. Umulur ki Rabbinin huzurunda yapacağın muhasebe senin için güzel şeyler doğurur.

131. Resulüm! Kendilerini imtihan etmek için müşriklerden bir kısmına geçici olarak yararlandırdığımız dünya hayatının mal, mülk, makam, evlat gibi göz kamaştırıcı süslerine lükse ve gösterişe gözünü dikip verdiğimiz imkânlara sakın imrenme. Bu nimetleri elde etme adına, Allah yolunda göstermen gereken fedakârlığı sekteye uğratmayasın. Hak ve adâletin egemen olması için de verdiğin mücadelede, bir an olsun gevşekliğe düşme. Rabbinin sana vereceği helal ve temiz nimetler, az bile olsa, insanı yoldan çıkaran her türlü dünyalıktan hem daha hayırlı hem de daha devamlı ve kalıcıdır. Onların dünyada kazandıkları her şey dünyada kalır. Sadece yaptıklarının ateşi hesap gününe gelir.

132. Ey Peygamber! Her mü’mine şunu söyle. Ailene ve ümmetine namazı sevdir, onun hikmetlerini anlat. İstenen kıvama geldikten sonra da namaz kılmalarını emret. Bıkıp usanmadan, bu görevine dikkat et. Ailen de Rabbinin huzurunda bilgisini, bilincini artırıp günlük muhasebesini yapsın. Kendin de namaza sabırla devam et ve tebliğ çabalarında karşılaşacağın güçlüklere karşı sabırlı ol. Rızık peşinde koşacağım diye namazı ihmal etme. Biz senden yalnızca rızık peşinde koşmanı istemiyoruz. Dünya telaşına kapılıp kendini kaybetme! Aksine seni hem maddî hem de manevî olarak biz rızıklandırıyoruz. Onun için rızık peşinde koşarken dünya meşgalelerine dalıp da, Rabbinin huzurunda durmayı unutanlardan olma! En hayırlı ve başarılı sonuç, iman edip dürüst ve erdemli davranışlar ortaya koyarak, kötülüklerden titizlikle sakınan takva sahiplerinindir. Unutmayın ki mutluluk, adalet ve huzura, ancak Allah merkezli bir hayat yaşamakla ulaşılabilir.  Biz her türlü ihtiyaçtan uzak olduğumuza göre, bu tür yükümlülükleri yalnızca insanların kendi yararları için emretmekteyiz. O hâlde, sakın Allah’a kulluğu terk etme; Bil ki ahiret hayatın için güzel sonuç, dünyada yaşarken Rabbinin yasalarımıza uyarak yaşamandır.

133. Bütün bu gerçeklere rağmen, mazeretleri bitip tükenme bilmeyen inkârcı müşrikler: “Muhammed ben peygamberim” diyor ama, Rabbinden bize peygamberliğini doğrulayan bir mucize getirmesi gerekmez miydi?” dediler. Peki onlara son peygamberin geleceğine dair Tevrat ve İncil gibi önceki semavi kitaplardaki bilgileri açıklayan Kur’an gelmedi mi? Sizden öncekilerin mucizelerle uyarılmalarına rağmen, daveti reddetmeleri sebebi ile nasıl helak edildiklerini Kur’an size anlatmıyor mu?

134. Kaldı ki biz müşrikleri büyük mucizelerle değil, akıllarına hitap eden Kur’an delilleriyle,a elçimize iman etmeye çağıyoruz. Eğer onları peygamber göndermeden daha önce işledikleri günahlardan dolayı bir azapla helak edecek olsaydık mazeretleri hazırdı. Mutlaka: “Rabbimiz! Bize bir peygamber gönderseydin de ona inansaydık, aşağılık ve rezil olmadan önce de senin ayetlerine uysaydık” derlerdi. Bunun için Rabb’in, halkı ilâhî uyarılardan habersiz olan hiçbir ülkeyi, onlara doğru yolu gösteren uyarıcılar göndermeden öyle haksız yere helâk edecek değildir.

135. Ey Resûlüm! Sen, bütün bunlara rağmen, yine de mazeret üreterek inkârcılıkta direten ve kendilerine anlattığın ahiret vaadini ciddiye almayan insanlara de ki: Allah adına yapmakta olduğum davet, size ulaşmışken, onun kıymetini bilin ve unutmayın. Herkes gelecek adına kendisi için ne olacağını ve işin sonunu ümitle bekliyor ve hak ettiği ile karşılaşacaktır. Öyleyse siz de bekleyin bakalım. Gün gelecek, şimdi sahip olduğunuz saltanat sona erecek ve yakında anlayacaksınız. Doğru yolun yolcuları kimmiş! Hidayette olan kimmiş günü gelince öğreneceksiniz. Sizler Allah’ın yoluna uymamak için sürekli bahane üreten bir toplumsunuz.